ZALOGUJ SIĘ
 
Nie pamiętasz hasła? Kliknij tutaj.
 
Nie masz jeszcze konta? Zarejestruj się.

Nawożenie żyta

Charakterystyka ogólna
Żyto jest zbożem o mniejszych wymaganiach wodnych od pozostałych zbóż, na co wpływa silnie rozwinięty system korzeniowy. Największe wymagania wodne występują w okresie od strzelania w źdźbło do kłoszenia. Nadmiar wody powoduje bujny wzrost i zwiększa jego podatność na wyleganie, a w okresie dojrzewania sprzyja porastaniu ziarna.

Żyto ma niewielkie wymagania cieplne podczas całego okresu wegetacji i jest bardzo odporne na mróz. Wytrzymuje mrozy do -25ºC bez okrywy śnieżnej. Jego mrozoodporność maleje w miarę upływu zimy. Jest rośliną dnia długiego, dlatego jest bardzo wrażliwe na opóźnienie terminu siewu. Wymaga orki odleżanej, wykonanej na 3-4 tygodnie przed przewidywanym terminem siewu lub w ramach uprawek przedsiewnych należy podpowierzchniowo ugnieść glebę, na przykład za pomocą wału strunowego. Służy do tego agregat składający się z kultywatora lub brony i wału strunowego. Ugniecenie podpowierzchniowe umożliwia dokładny wysiew nasion na jednolitą głębokość oraz szybkie i równomierne wschody.
 
Wymagania glebowe
Żyto uprawia się na gorszych glebach. Na glebach lepszych daje wyższy plon ziarna, więc na glebach średnich cena ziarna decyduje o wyborze uprawy. Żyto zaleca się uprawiać na glebach kompleksu żytniego dobrego (klasa IVa i IVb) i żytniego słabego (klasa IVb i V), żytniego najsłabszego (klasa V i VI) oraz kompleksu zbożowo-pastewnego słabego i zbożowego górskiego. Na słabszych glebach żyto przewyższa plonowaniem inne gatunki zbóż, ale na takich glebach nie powinno się stosować zbyt dużo uproszczeń i zbyt oszczędnych technologii. Nawet gleba lekka powinna mieć uregulowany odczyn (pH w 1M KCl powyżej 5,0), powinna zawierać jak najwięcej próchnicy i co najmniej średnią zasobność przyswajalnych dla roślin form fosforu, potasu i magnezu.

Uprawa żyta mieszańcowego wymaga większych nakładów na nawożenie, bo uzyskuje się wyższe plony. Nasiona odmian mieszańcowych wymagają corocznej wymiany, ponieważ decydujący o wyższym plonie efekt heterozji uwidacznia się tylko w pierwszym pokoleniu (F1).
 
Wymagania pokarmowe
Bardzo dobrze rozwinięty system korzeniowy żyta powoduje nie tylko lepsze pobieranie wody z gleby, ale także większą odporność na przejściowe susze, a przede wszystkim wpływa na zdolność pobierania z gleby trudniej dostępnych składników pokarmowych.

Żyto z plonem 1 t ziarna i odpowiednią ilością słomy przeciętnie pobiera: 22 kg azotu (N), 11 kg fosforu (P2O5), 23 kg potasu (K2O), 5 kg wapnia (CaO), 4 kg magnezu (MgO), 3,5 kg siarki (S) lub w przeliczeniu na SO3 – 9 kg oraz 5,5 g boru (B), 8,5 g miedzi (Cu), 250 g żelaza (Fe), 120 g manganu (Mn), 0,8 g molibdenu (Mo) i 79 g cynku (Zn). Wykazuje małą wrażliwość na niedobór mikroskładników.
 
Nawożenie

Żyto nie reaguje dobrze na nawożenie obornikiem, a utrudnione jest wówczas osiadanie gleby i przygotowanie roli pod siew. Jeżeli gleba jest bardzo kwaśna, należy stosować wapno węglanowe na ścierń, następnie wymieszać je kultywatorem lub wykonać podorywkę i natychmiast zabronować. Gdy wsiewana jest w żyto seradela, nie wolno wapnować gleby bezpośrednio przed jego uprawą. W przypadku bardzo niskiej zasobności gleby w magnez zaleca się stosować wapno magnezowe, nawet niewielkie ilości - 300-600 kg/ha dolomitu. Dawki nawozów, w zależności od zasobności gleby i przewidywanego plonu, przedstawiono w tabeli.

Zalecane dawki nawozów kompleksowych do przedsiewnego i pogłównego nawożenia żyta w kg/ha*

Nawóz
[N:P2O5:K2O:(MgO:SO3)]
Zasobność gleby w fosfor i potas
bardzo niska i niskaśrednia1wysoka i bardzo wysoka
Przewidywany plon ziarna w t/ha3,04,03,55,04,56,0
POLIFOSKA 4 [4:12:32:(2:9)]300400230330190250
POLIFOSKA 5 [5:15:30:(2:7)]240320190270150200
POLIFOSKA 6 [6:20:30:(7)]180240140200110150
POLIFOSKA 8 [8:24:24:(9)]15020011516595125
POLIFOSKA M-MAKS [5:16:24:(4:7)]225300175250140190
POLIDAP Light [14:34:(17)]
+ sól potasowa 60
105
+90
140
+120
82
+70
115
+100
66
+60
90
+80
POLIDAP [18:46:(5)]
+sól potasowa 60
80
+90
105
+120
60
+70
87
+100
50
+60
65
+80


* - przewidując plon 3,5 t ziarna z hektara należy stosować dawki podane w tabeli, na przykład na glebie o średniej zasobności zastosować 140 kg/ha POLIFOSKI 6, a przy plonie 5 t ziarna - 200 kg/ha POLIFOSKI 6;
1 - jeżeli nie jest znana zasobność gleby, powinno się stosować dawki jak dla średniej zasobności, do czasu wykonania analizy gleby.

Zalecane dawki są bardzo oszczędne (minimalne), ale wysoce efektywne, a stosowanie mniejszego nawożenia powoduje znaczne obniżenie plonów.

Nawożenie fosforem i potasem jest najbardziej efektywne, gdy nawozy są dobrze wymieszane z 10-20 cm warstwą gleby. Nawozy kompleksowe należy stosować najlepiej pod orkę siewną lub uprawki przedsiewne. Jeżeli ze względów organizacyjnych lub finansowych nie zastosowano przedsiewnie całej dawki nawozów kompleksowych, można do 50% dawki stosować pogłównie, jak najwcześniej wiosną, czyli gdy jest możliwość wjechania na pole. Taki podział dawki dotyczy gleb co najmniej średnio zasobnych. Na glebach o niskiej zasobności cała dawka fosforu i potasu winna być stosowana przedsiewnie.

 
Ważny wybór nawozu
W przypadku zbioru słomy w uprawie „zboże po zbożu” nawóz kompleksowy powinien charakteryzować się szerszym stosunkiem fosforu do potasu (P:K), czyli co najmniej 1:1,5, a więc przemiennie w latach zaleca się stosować nawozy o stosunku P:K-1:1,5 (POLIFOSKA 6, POLIFOSKA M-MAKS) i o szerszym stosunku: POLIFOSKA 4 (P:K-1:2,7), POLIFOSKA 5 (P:K-1:2).

W przypadku przyorywania słomy (która jest bogatym źródłem potasu) w uprawie „zboże po zbożu” stosowany nawóz kompleksowy powinien charakteryzować się węższym stosunkiem P:K, czyli 1:1 do 1:1,5, to znaczy przemiennie w latach należy stosować nawóz o stosunku P:K-1:1 (POLIFOSKA 8) z nawozami o stosunku P:K-1:1,5 (POLIFOSKA 6, POLIFOSKA M-MAKS).
 
Nawożenie azotem

W zależności od spodziewanego plonu zaleca się dawkę 50-90 kg/ha azotu, czyli około 22 kg na każdą tonę plonu. Przedsiewnie z nawozami wieloskładnikowymi zaleca się stosować 10-20 kg azotu. Nie należy stosować wyższych dawek azotu przedsiewnie, ponieważ nie wpływa on na plon ziarna, a zmniejsza odporność na wymarzanie i może zwiększać podatność na wyprzenie i porażenie przez pleśń śniegową. Pogłównie powinno się nawozić azotem dwukrotnie: z chwilą ruszania wegetacji i na początku strzelania w źdźbło. Jeżeli przewiduje się stosować do 50 kg/ha azotu, całą dawkę można zastosować jednorazowo, jak najwcześniej wiosną. Żyto rozpoczyna bardzo wcześnie wegetację i już w marcu pobiera bardzo duże ilości składników pokarmowych, często większe jak w okresie strzelania w źdźbło.

Zalecane dawki nawozów azotowych do nawożenia żyta ozimego w kg/ha*

Termin i forma nawozuPotrzeby nawożenia azotem
duże i bardzo dużeśrednie1bardzo małe i małe
Przewidywany plon ziarna w t/ha
Przedsiewnie na przyorywaną słomę - MOCZNIK
3,04,03,55,04,56,0
60-90
N-1 wczesną wiosną:
KĘDZIERZYŃSKA SALETRA AMONOWA
lub RMS 28 albo SALETRZAK, SALMAG
120
140
175
215
110
130
160
195
120
140
165
200
N-2 druga dawka (01-20.04 - faza 31-37):
KĘDZIERZYŃSKA SALETRA AMONOWA
lub MOCZNIK
100
76
120
87
90
65
120
87
95
70
120
87

* - w zależności od przewidywanego plonu zalecane jest nawożenie azotem, na przykład plon ziarna żyta 5 t z ha na glebie o średnich potrzebach nawożenia azotem: przed przyoraniem słomy przedplonu, gdy uprawiane jest po zbożu, zaleca się zastosować 60 do 90 kg MOCZNIKA/ha, wczesną wiosną (marzec) pierwsza dawka (N-1) to 160 kg KĘDZIERZYŃSKIEJ SALETRY AMONOWEJ lub 195 kg SALETRZAKU, SALMAGU, druga dawka (N-2) to 120 kg KĘDZIERZYŃSKIEJ SALETRY AMONOWEJ lub 87 kg/ha MOCZNIKA; 1 - jeżeli występują problemy z oceną potrzeb nawożenia azotem zaleca się dawki w wysokości jak dla średnich potrzeb nawożenia.

Dawka 50 kg/ha azotu nie gwarantuje plonu ziarna wyższego jak 2-2,5 t z hektara. Wyższą efektywność nawożenia uzyskuje się dzieląc dawkę azotu. Stosując do 80 kg/ha azotu zaleca się około 50 kg N/ha stosować jak najwcześniej wiosną w formie KĘDZIERZYŃSKIEJ SALETRY AMONOWEJ lub SALETRZAKU, SALMAGU, albo RSM; pozostałą część w postaci KĘDZIERZYŃSKIEJ SALETRY AMONOWEJ lub MOCZNIKA w początkowej fazie strzelania w źdźbło. Stosowanie saletrzaków (obecnie o różnych nazwach) uzasadnione jest najbardziej wtedy, gdy można wymieszać je z glebą, by ograniczyć straty azotu, a więc w uprawie żyta jest bardzo ograniczone. Najlepiej stosować saletrzaki pod żyto wczesną wiosną, gdy gleba jest bardzo dobrze wilgotna.

Intensywna uprawa żyta wymaga stosowania wyższych dawek azotu, nawet do 120 kg N/ha. Wówczas w fazie strzelania w źdźbło, przed początkiem fazy kłoszenia, zaleca się stosowanie antywylegacza i dodatkową dawkę do 40 kg N/ha, najlepiej w formie MOCZNIKA, który w tym terminie najskuteczniej wpływa na poprawę zawartości białka w ziarnie.

Im słabsze i bardziej suche stanowisko, tym większa dawka azotu powinna być stosowana dość wcześnie wiosną. Wczesną wiosną wskazane jest zabezpieczenie zboża w siarkę, szczególnie jeśli chce się osiągnąć plon ziarna powyżej 4 t/ha. Bez siarki efektywność nawożenia azotem, a w związku z tym intensywna uprawa żyta jest praktycznie niemożliwa. Wskazane jest więc stosować wczesną wiosną SALETROSAN [N(S) 26-(13)] lub POLIFOSKĘ 21 [N(MgS) 21-(4-35)] w dawce 150-200 kg/ha. Z dawką 200 kg/ha SALETROSANU wprowadza się 26 kg S/ha a z 200 kg POLIFOSKI 21 70 kg (SO3), czyli 28 kg S oraz 8 kg łatwo przyswajalnego magnezu.

 
Dokarmianie dolistne
Dokarmianie dolistne MOCZNIKIEM można stosować przy wykonywaniu praktycznie wszystkich zabiegów ochrony żyta (na choroby grzybowe i szkodniki), gdy dozwolone jest mieszanie pestycydu z MOCZNIKIEM. Najlepiej wykonać co najmniej dwukrotne dokarmianie zbóż, pierwszy oprysk należy wykonać wczesną wiosną, z chwilą ruszania wegetacji (15% roztwór MOCZNIKA i 5% siarczan magnezu + nawóz z miedzią, manganem, molibdenem i borem), a drugi oprysk w końcu fazy strzelania w źdźbło, stosując 5-6% roztwór MOCZNIKA + nawóz dolistny z manganem i borem. Koniec fazy krzewienia lub początek strzelania w źdźbło to najważniejszy termin stosowania większości mikroskładników, które mają duży wpływ na przemiany azotu w roślinie i jakość ziarna. Przyorując słomę żyta, pozostaje w glebie średnio na każdą 1 tonę ziarna 7 kg azotu (N), 3,5 kg fosforu (P2O5) i 17 kg potasu (K2O), czyli przy plonie 4 t ziarna, z przyoraną słomą wprowadza się do gleby średnio: 28 kg azotu, 14 kg fosforu i 68 kg potasu. Przyorując słomę, by przyspieszyć jej rozkład w glebie, należy stosować 6-8 kg azotu na 1 tonę słomy, czyli 34-45 kg N/ha, a więc najlepiej około 80-100 kg MOCZNIKA. MOCZNIK należy stosować przed przyoraniem słomy, szczególnie wówczas, gdy po życie będzie ponownie uprawiane żyto lub inna roślina ozima.
 
Wpływ nawożenia na jakość
Prawidłowe nawożenie fosforem i potasem zwiększa odporność żyta na choroby, mróz, niedobory wody i wyleganie. Decyduje także o lepszym wypełnieniu ziarna i równomiernym dojrzewaniu. Największy wpływ w zdrowej i odpornej roślinie na zwiększenie masy plonu oraz zawartości białka ma nawożenie azotem. Właściwości przemiałowe i wypiekowe ziarna żyta zależą nie tyle od poziomu nawożenia azotem, co od warunków pogodowych.
 
 
Sprawdź optymalne terminy stosowania nawozów - interaktywny haromonogram nawożenia
REJESTRACJA
ZAPYTAJ EKSPERTA
KONTAKT Z DYSTRYBUTOREM
 
Musisz być zarejestrowanym użytkownikiem naszego serwisu aby zadać pytanie.
Nie masz jeszcze konta
w serwisie nawozy.eu?
ZAREJESTRUJ SIĘ
Masz już konto
w serwisie nawozy.eu?
ZALOGUJ SIĘ
Rejestracja jest bezpłatna. Zarejestrowani użytkownicy mają pełny dostęp do serwisu nawozy.eu, między innymi do artykułów eksperckich, możliwości zadawania pytań ekspertom, do rolniczej prognozy pogody, do archiwum notowań cen płodów rolnych oraz możliwość subskrypcji darmowego newslettera.
 
 
Pomyślnie wysłano wiadomość.
Dziękujemy.
Proszę podać treść wiadomości.
WYŚLIJ OPINIĘ