Porady ekspertów

Nawożenie, Nawozy

Jak wapnowaniem poprawić żyzność gleby - praktyczne wskazówki

Data18 dni temu Ilość wyświetleń1972 wyświetleń

Zakwaszenie gleb przejawia się m. in. słabym wzrostem roślin.
Zakwaszenie gleb przejawia się m. in. słabym wzrostem roślin.

Żyzność jest to zdolność gleby do zaspokajania potrzeb życiowych roślin. Na żyzność gleby składają się właściwości fizyczne, chemiczne i biologiczne. Od żyzności zależy udział gleby we wzroście, rozwoju i plonowaniu roślin. Jednym z podstawowych a zarazem skutecznych sposobów podnoszenia żyzności gleby jest wapnowanie. Poprzez wapnowanie wpływamy na odczyn pH gleby starając się uzyskać optymalną jego wartość dla uprawianych roślin. Odpowiedni odczyn zapewnia korzystne warunki dla wegetacji roślin.


Gleby użytkowane rolniczo w naszym kraju wymagają stałej troski w zakresie pH gleb. Jest to związane przede wszystkim z tym, że większość gleb obszaru Polski zajmują gleby wytworzone ze skał osadowych, głównie okruchowych luźnych przyniesionych przez lodowce ze Skandynawii, a te z natury cechują się bardzo kwaśnym i kwaśnym odczynem. Zakwaszanie w warunkach klimatycznych naszego kraju jest procesem ciągłym dlatego średnio raz na 4 lata powinniśmy kontrolować jego stan.


Jak już wcześniej wspomniano, wapnowanie korzystnie wpływa na szeroko rozumianą żyzność gleby. Aby ten zabieg przyniósł oczekiwany efekt, musi być przeprowadzony bardzo starannie. Pierwszą podstawową rzeczą jaką trzeba wykonać jest pobór reprezentatywnej próbki glebowej. Możemy to zrobić sami lub zlecić wyspecjalizowanej firmie świadczącej takie usługi. Pobrana próbka glebowa musi możliwie najlepiej odzwierciedlać faktyczny stan odczynu gleby na badanym polu. Próbka reprezentatywna powinna charakteryzować obszar nie większy niż 4 ha (zakładając, że jest to obszar jednorodny). Z tej powierzchni pobieramy około 20 – 25 próbek cząstkowych i następnie uśredniamy ją do wielkości około 0,5 kg.


Kolejnym bardzo ważnym elementem jest ustalenie optymalnej dawki wapna. W tabeli 1 przedstawiono przedziały potrzeb wapnowania w zależności od aktualnej wartości pHKCl i kategorii agronomicznej gleby, a w tabeli 2, zalecane wielkości dawek CaO w zależności od przedziału potrzeb wapnowania i kategorii agronomicznej gleby. Im cięższa gleba, tym większe są zalecane dawki wapna konieczne dla poprawy odczynu. W praktyce, dawki nawozów w przedziale koniecznym zaleca się podzielić na połowę i w drugim roku ponownie zbadać odczyn gleby i w miarę potrzeby ponownie zastosować wapno.


Tabela 1. Przedziały potrzeb wapnowania

Kategoria agronomiczna glebypHKCl dla przedziału potrzeb wapnowania
KoniecznePotrzebneWskazaneOgraniczoneZbędne
Bardzo lekkiedo 4,04,1-5,54,6-5,05,1-5,5od 5,6
Lekkiedo 4,54,6-5,05,1-5,55,6-6,0od 6,1
Średniedo 5,05,1-5,55,6-6,06,1-6,5od 6,6
Ciężkiedo 5,55,6-6,06,1-6,56,6-7,0od 7,1

(źródło: IUNG)

 

Tabela 2. Optymalne dawki nawozów wapniowych w t CaO/ha

 

Kategoria agronomiczna glebyPrzedział potrzeb wapnowania
KoniecznePotrzebneWskazaneOgraniczoneZbędne
Bardzo lekkie3,02,01,01,0-
Lekkie3,52,51,51,5-
Średnie4,53,01,71,71,0
Ciężkie6,03,02,02,01,0

(źródło: IUNG)


Dawki wapna zalecane w naszym krajowym doradztwie nawozowym są wrażone w CaO. W związku z tym w pierwszej kolejności musimy sprawdzić czy zawartość wapnia na etykiecie nawozu jest wyrażona jako CaO. Może się zdarzyć, że producent poda ilość składnika odkwaszającego w postaci węglanu wapnia i w takim przypadku tę wartość koniecznie trzeba przeliczyć na tlenek wapnia, a zrobimy to mnożąc zawartość CaCO3 przez współczynnik 0,56, np. nawóz zawiera 96% CaCO3

zawartość CaO = 96% CaCO3 * 0,56 (współczynnik) = 52%


Kolejnym bardzo istotnym elementem jest ustalenie masy nawozu, jaką musimy wysiać na pole. Na dawkę CaO oprócz wartości pH wpływa kategoria agronomiczna gleby (patrz tab. 2), dlatego jeśli nie znamy tej cech gleby, musimy także zlecić laboratorium oznaczenie tego parametru. Idąc dalej, w wyniku przeprowadzonej analizy okazało się, że musimy wysiać np. 3,0 tony CaO, więc teraz należy ustalić masę nawozu, jaką trzeba rozsiać. Obliczenie tego jest bardzo proste, po pierwsze trzeba znać zawartość CaO w nawozie np. 50% CaO, i wykonać proste działanie:

masa nawozu = 3,0 t CaO / 0,50 = 6,0 t/ha.


Skuteczność zabiegu zależy także od rodzaju nawozu jaki będziemy stosować. O jakości wapna, szczególnie jeśli mamy na myśli formy węglanowe, decyduje między innymi pochodzenie geologiczne, stopień rozdrobnienia, liczba zobojętnienia i aktywność chemiczna. Jeżeli zależy nam na szybkim odkwaszeniu gleby, to w przypadku kategorii agronomicznej średniej i ciężkiej powinniśmy zdecydować się na wapno tlenkowe. W przypadku gleb lekkich i bardzo lekkich bezpieczniej jest stosować wapna węglanowe, najlepiej kredę lub bardzo dobrze zmielone węglany o dużej zawartości frakcji nawozu poniżej 0,5 mm.

Miejsce wapnowania w zmianowaniu zależy od gatunku uprawianej rośliny oraz możliwości organizacyjnych i wymagań agrotechniki. Najlepszym terminem stosowania wapnowania jest zespół uprawek pożniwnych po sprzęcie zbóż, ze względu na możliwość dobrego wymieszania wysianego wapna z glebą. Jeżeli nie stosuje się obornika lub gnojowicy można wapnować pole w zespole jesiennych uprawek przedsiewnych przed orką siewną lub przed orką przedzimową. Nawozy wapniowe możemy wysiewać również w okresie wiosennym w dawce nie większej jak 0,5 tony CaO w formie węglanowej, jednakże po aplikacji wapna należy wstrzymać się z wysiewem nasion czy sadzeniem roślin minimum 4 tygodnie, ponieważ w świeżo wapnowanej glebie zachodzą procesy blokujące przyswajalność niektórych składników pokarmowych, głównie fosforu. W związku z tym, rośliny w początkowej fazie wzrostu mogą być niedożywione.

W całej agrotechnice wapnowania należy pamiętać o kilku podstawowych rzeczach. Zakwaszanie się gleb jest procesem ciągłym, naturalnym, ale my poprzez zabieg wapnowania możemy tym procesem sterować. Bardzo ważne jest regularne kontrolowanie pH gleby i w razie potrzeb wapnowanie zachowawcze, gdy odczyn gleby spadnie o 0,5 jednostki pH poniżej zakresu optymalnego dla danej kategorii agronomicznej gleby. Wapno po wysiewie należy wymieszać z glebą. Nie należy łączyć zabiegu wapnowania z jednoczesnym wywożeniem i przyorywaniem nawozów naturalnych (obornik, gnojowica), a także stosowaniem nawozów fosforowych i azotowych zawierających azot w formie amonowej N-NH4. Przerwa pomiędzy tymi zabiegami powinna wynosić co najmniej 4 – 6 tyg.

Odczyn gleby, którego miarę stanowi wartość pH, jest podstawowym i najłatwiej mierzalnym wskaźnikiem żyzności. Gleby użytków rolnych powinny wykazywać wartość pH w granicach 5,6-7,0 (niższe wartości gleby lekkie, wyższe gleby ciężkie). Badając odczyn gleby otrzymujemy szereg informacji o kierunkach i procesach zachodzących w glebie, których skutki wpływają na rośliny uprawne. Poprzez lepsze wykorzystanie składników pokarmowych z nawozów, głównie fosforu i azotu, ograniczamy także presję rolnictwa na środowisko przyrodnicze.

Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?

Nie był pomocny
Był średnio pomocny
Był pomocny
Był bardzo pomocny

Tagi

Ekspert nawozy.eu

Masz pytanie dotyczące tego artykułu? Szukasz porady?

Ilość pytań do ekspertów, które możesz jeszcze zadać w tym miesiącu: 2
*pola wymagane
doradca nawozy.eu

doradca nawozy.eu


Zapytaj eksperta

NEWSY

Nawożenie

Nawożenie naturalne tylko do końca listopada

Według obowiązującego w Polsce prawa, nawozy naturalne, tj. obornik, gnojowicę i gnojówkę można stosować najpóźniej do 30 listopada.

Nawożenie

Perspektywy dla dotacji do wapnowania gleb w 2017 r.

Sprawa dopłat do wapniowania gleb ciągle stoi pod znakiem zapytania. Co prawda, perspektywy otrzymania dofinansowania są bardziej obiecujące niż w ubiegłym sezonie, ale uzyskanie konsensusu w tej kwestii może się znacznie przeciągnąć w czasie.

Nawożenie

TAK dla nawozów naturalnych

Zgodnie z prawem od dnia 1 marca można stosować nawozy naturalne, czyli obornik, gnojówkę i gnojowicę.

Nawożenie

Zmiana przepisów dotyczących biogazowni rolniczych

Do szerokich konsultacji skierowano projekt nowelizacji ustawy o nawozach i nawożeniu. Zmiany mają przede wszystkim na celu wprowadzenie przejrzystych zasad dotyczących wytwarzania, obrotu i wykorzystywania w rolnictwie produktów biogazowych.

Nawożenie

nawozy.eu polecają

charakterystyka ogólna, wymagania glebowe i pokarmowe, wybór nawozu, pogoda, notowania

 
Jaświły
piątek, 23 Czerwiec 2017
deszcz
15°C
11°C
min
19°C
max
Nawożenie upraw

Jęczmień jary browarny
Wymaga siewu w dobrze ogrzaną rolę
Nawozy wieloskładnikowe

Amofoska® 4-10-28
NPK 4-10-28