Service uses the information stored via cookies and other solutions which allow you to personalize the content to the user's needs and for statistical purposes.Hide this information
 
 
 
ZALOGUJ SIĘ
 
Nie pamiętasz hasła? Kliknij tutaj.
 
Nie masz jeszcze konta? Zarejestruj się.
< poprzednianastepna >

Nawożenie rzepaku ozimego

 

Rzepak to roślina o silnym, palowym systemie korzeniowym, osiągającym przed zimą 50‑60 cm, a w pełni wzrostu do 120‑290 cm długości. Prawidłowy rozwój jesienią decyduje o możliwościach plonowania rośliny. Przed zimą szyjka korzeniowa powinna być jak najgrubsza (1‑2 cm), a rozeta o 8‑10 liściach. Rzepak lubi wilgotny klimat i lepiej plonuje w rejonie nadmorskim (duża wilgotność powietrza) oraz tam, gdzie roczne opady wynoszą ponad 525 mm. Jest niewrażliwy na opady w okresie przedzimowym, poza okresem wschodów. Najwięcej opadów wymaga od fazy kwitnienia. Do prawidłowego rozwoju jesiennego potrzebuje około 60‑75 dni ze średnią temperaturą powyżej 5°C. Jest bardziej zimotrwały jak jęczmień ozimy i wytrzymuje mrozy do -15°C, a pod okrywą śnieżną do -30°C. W czasie zimy jego mrozoodporność maleje. Pąki kwiatowe są wrażliwe na majowe przymrozki.

Rzepak wymaga gleb głębokich, żyznych, zasobnych w próchnicę i wapń. Najlepszymi glebami są gleby kompleksu pszennego bardzo dobrego i dobrego, żytniego bardzo dobrego oraz pszennego górskiego (klasa I-III). Słabiej plonuje na glebach kompleksu żytniego dobrego (klasa IV). Słabsze gleby (klasa V i VI) nie nadają się do uprawy rzepaku. Wymaga on gleby o wysokiej kulturze, czyli gleba powinna mieć uregulowany odczyn (pH w 1M KCl powyżej 6,0), a przy niższym odczynie nie wykształca prawidłowo systemu korzeniowego, co skazuje rośliny na gorsze możliwości plonowania. Gleba pod rzepak powinna zawierać jak najwięcej próchnicy i co najmniej średnią zasobność przyswajalnych form fosforu, potasu i magnezu.


Rzepak ozimy charakteryzuje się bardzo dużymi wymaganiami pokarmowymi i potrzebami nawozowymi. Już w okresie jesiennym pobiera znaczne ilości składników pokarmowych, po 60‑80 kg/ha azotu i potasu. Azot stosowany przedsiewnie w nadmiarze (a szczególnie w formie saletrzanej) zmniejsza mrozoodporność rzepaku; natomiast fosfor i potas – zwiększają mrozoodporność.

Wymagania pokarmowe rzepaku są bardzo duże (tabela 9). Z plonem 1 t nasion i odpowiednią masą słomy rzepak pobiera: 47 kg azotu (N), 24 kg fosforu (P2O5), 50 kg potasu (K2O), 50‑60 kg wapnia (CaO), 8‑10 kg magnezu (MgO), 8‑20 kg siarki (S) lub w przeliczeniu na SO3 – 20‑50 kg SO3, 60 g boru (B), 10‑40 g miedzi (Cu), 100 g manganu (Mn), 1‑2 g molibdenu (Mo) i 60‑150 g cynku (Zn). Rzepak wykazuje dużą wrażliwość na niedobór boru i średnią na cynk.

Tabela 28. Zalecane dawki nawozów wieloskładnikowych* do przedsiewnego i pogłównego nawożenia rzepaku ozimego w kg/ha na każdą 1 t nasion

Zasobność gleby w fosfor i potas
bardzo niska i niskaśrednia(1)wysoka i bardzo wysoka
240 kg Polifoski® Petroplonlub 180 kg Polifoski® Petroplonlub 120 kg Polifoski® Petroplon
lub 200 kg Polifoski® 4150 kg Polifoski® 4100 kg Polifoski® 4
lub 160 kg Polifoski® 5lub 120 kg Polifoski® 5lub 100 kg Polifoski® 5
lub 120 kg Polifoski® 6lub 90 kg Polifoski® 6lub 60 kg Polifoski® 6
lub 150 kg Polifoski® Mlub 110 kg Polifoski® Mlub 75 kg Polifoski® M
lub 52 kg Polidapu® + 90 kg Klub 39 kg Polidapu® + 50 kg Klub 26 kg Polidapu® + 33 kg K
lub 70 kg Polifoski® 6 jesienią4
i wiosną – 85 kg Polifoski® 12(3)
lub 50 kg Polifoski® 6 jesienią
i wiosną – 65 kg Polifoski® 12
lub 100 kg Polifoski® 12 – wiosną
lub 150 kg Polimagu® S – wiosną

* w zależności od spodziewanego plonu obliczyć dawkę nawozu i na przykład plon 3 t nasion rzepaku na glebie średnio zasobnej wymaga stosowania po 180 kg Polifoski® Petroplon na każdą 1 tonę przewidywanego plonu nasion (odczyt z tabeli 28) x 3 = 540 kg Polifoski® Petroplon lub po 50 kg Polifoski® 6 jesienią na każdą tonę x 3 = 150 kg/ha Polifoski®6 i wczesną wiosną po 65 kg Polifoski® 12 = 195 kg/ha Polifoski® 12, z którą wprowadzi się 23,4 kg N i około 53 kg SO3 (21,1 kg S);
1) jeśli nie jest znana zasobność gleby, zaleca się dawki w wysokości jak dla gleby średnio zasobnej, do czasu wykonania analizy gleby;
2) kg/ha soli potasowej, zawierającej 58‑60% K2O;
3) nawożenie Polifoską® 12 rzepaku ozimego tylko wczesną wiosną. Stosowanie jesienią spowoduje przenawożenie rzepaku azotem;
4) w nawożeniu rzepaku na glebie o niskiej i średniej zasobności stosować przedsiewnie część dawki (np. Polifoskę®6) i wczesną wiosną odpowiednią ilość Polifoski® 12, a na glebie o wysokiej zasobności można stosować tylko wiosną np. Polifoskę® 12.

Zalecane dawki są bardzo oszczędne (minimalne), ale wysoce efektywne.
Stosowanie mniejszego nawożenia powoduje znaczne obniżenie plonów.

Jeżeli gleba jest bardzo kwaśna (pH w 1M KCl poniżej 6,0), to co najmniej z rocznym wyprzedzeniem zaleca się zastosować wapno węglanowe lub tlenkowe. W przypadku bardzo niskiej zasobności gleby w magnez, należy stosować wapno magnezowe, nawet bezpośrednio po przedplonie, w niewielkich ilościach – 300‑500 kg/ha dolomitu. Rzepak źle rośnie na glebach ubogich w magnez.

Nawożenie mineralne
Wybór nawozu kompleksowego

Ze względu na ponad dwukrotnie większe pobieranie potasu niż fosforu przez rzepak, zaleca się stosować nawóz kompleksowy o szerszym stosunku fosforu do potasu (P:K), czyli: Polifoskę® 4 (P:K-1:2,7), Polifoskę® 5 (P:K-1:2) lub Polifoskę® Petroplon (P:K-1:3).

W przypadku uprawy po przyoranej słomie zbóż, która jest bogatym źródłem potasu, można stosować nawóz kompleksowy o węższym stosunku P:K, czyli 1:1,5 (Polifoska® 6, Polifoska® M).

Nawożenie fosforem i potasem jest najbardziej efektywne, gdy nawozy są dobrze wymieszane z 10‑20 cm warstwą gleby. Nawozy wieloskładnikowe najlepiej stosować pod orkę siewną, nawet na ściernisko, jeśli rzepak uprawiany jest po zbożu. Gorszym terminem jest stosowanie nawozów z fosforem i potasem przed ostatnimi uprawkami przedsiewnymi. Przedsiewnie najlepszym nawozem pod rzepak jest Polifoska® PETROPLON, ponieważ pokrywa potrzeby rzepaku również względem boru i siarki, więc zabezpiecza jesienią „zdrowy rozwój roślin, ograniczając występowanie chorób, w tym szarej pleśni.


Jeżeli ze względów organizacyjnych lub finansowych nie zastosowano całej dawki nawozów wieloskładnikowych przedsiewnie, można do 50% dawki stosować pogłównie, jak najwcześniej wiosną, czyli gdy istnieje możliwość wjechania na pole. Taki podział dawki dotyczy gleb o co najmniej średniej zasobności. Na glebach o niskiej zasobności cała dawka fosforu i potasu winna być stosowana przedsiewnie. Rzepak najlepiej reaguje na przedsiewne nawożenie fosforem i potasem, bo składniki te dobrze wymieszane z glebą, w większych ilościach pobierane przez rośliny jesienią, zwiększają ich mrozoodporność oraz efektywność wiosennego nawożenia azotem. Największe ilości składników (75%) rzepak pobiera wczesną wiosną, czyli do fazy (50) pąkowania i słabiej już do początku kwitnienia (faza 62‑64). Lepiej pod rzepak zastosować wyższe dawki nawozów, bo słabo je wykorzystuje, a ograniczyć nawożenie zboża, które po nim będzie uprawiane.
Rzepak wymaga do 50 kg/ha siarki (S) wczesną wiosną
Rzepak wymaga do 50 kg/ha siarki (S) wczesną wiosną

Zastosowane przedsiewnie Polifoski® zabezpieczają rzepak w siarkę tylko w okresie jesiennym. Coraz częściej w zaleceniach nawozowych proponuje się bardzo wysokie nawożenie siarką. Siarka jest pierwiastkiem niezbędnym dla roślin, dla rzepaku w dość dużych ilościach. Nadmierne jednak jej stosowanie źle wpływa na rośliny i glebę, ogólnie na środowisko (rozdział 3.6). Dlatego nie jest wskazane nadmierne nawożenie siarką. Jej dawka pod rzepak nie powinna przekraczać 50 kg S/ha (czyli 125 kg SO3), chyba że po wykonaniu analizy roślin wskazane jest zastosowanie wyższej dawki. Nawet przy wysokich plonach, wyższe jak 50 kg S/ha dawki siarki mogą wpływać na nadmierny wzrost zawartości glukozynolanów w nasionach, czyli pogorszyć jakość nasion.

Czy stosować dodatkowo azot jesienią i kiedy?

Gdy rzepak uprawiany jest po zbożu, którego słoma została przyorana, efektywne jest stosowanie dodatkowo 40‑60 kg N/ha, czyli najlepiej 90‑130 kg/ha mocznika. Nie obawiajmy się przedsiewnego lub pogłównego w fazie 2‑4 liści nawożenia mocznikiem rzepaku, zwłaszcza uprawianego na przyoranej słomie i przy lekko opóźnionym terminie siewu. Pomimo zastosowania tej dodatkowej dawki azotu, w zależności od przebiegu pogody, rośliny mogą odczuć jego niedobór, dlatego powinno się obserwować jesienny rozwój roślin i ewentualnie likwidować skutki niedoboru.

Rysunek 12. Dynamika pobierania składników pokarmowych przez rzepak ozimy
Rysunek 12. Dynamika pobierania składników pokarmowych przez rzepak ozimy

Na przełomie września i października należy ocenić stan plantacji. Jeżeli rośliny wytworzyły tylko 1‑4 liście lub gdy plantacja została zniszczona przez pchełkę rzepakową albo ślimaki, a także gdy przyorano dużo słomy i rośliny są jasnozielone, występuje czerwienienie lub żółknięcie liści, należy podjąć decyzję o dokarmieniu plantacji. Zaleca się wówczas stosować oprysk – dolistnie 10% roztwór mocznika (10 kg mocznika w 100 litrach wody) w ilości do 20 kg N/ha, czyli do 300 litrów roztworu na hektar, nie później jak do połowy października. Jeżeli plantacja jest słaba, dodać siarczan magnezu oraz mangan i bor.

Późnym latem (na słomę) i jesienią nie wolno stosować saletrzanej formy azotu, bo rzepak nie zahartuje się na zimę.

Nawożenie azotem

Poza 40‑60 kg/ha azotu stosowanego jesienią w nawozach wieloskładnikowych i moczniku, wiosną na każdą przewidywaną 1 t plonu nasion należy stosować po co najmniej 50 kg azotu, czyli pod plon 3 t nasion – 150‑180 kg N/ha. Stosując dawkę 150‑180 kg/ha należy wysiać tylko około 50‑70 kg/ha azotu przed lub

Tabela 29. Przykład zalecanych dawek nawozów azotowych do nawożenia rzepaku ozimego w kg/ha*

Termin i forma nawozuPotrzeby nawożenia azotem
duże i bardzo dużeśrednia(1)bardzo małe i małe
Przewidywany plon zielonki w t/ha2,22,72,53,23,04,0
Przedsiewnie na przyorywaną słomę – mocznik60 – 90
N-1 wczesną wiosną:
lub Saletrosan®, albo Saletrzak, Salmag® RMS 28
lub Polifoska® 21, albo Siarczan Amonu AS 21
lub Kędzierzyńska Saletra Amonowa/
Saletra Amonowa 30 Makro
lub mocznik
260
330
220
150
260
330
220
150
260
330
220
150
220
285
185
130
220
285
185
130
220
285
185
130
N-2 druga dawka (do fazy 55):
Kędzierzyńska Saletra Amonowa/
Saletra Amonowa 30 Makro
lub mocznik
195
135
290
200
170
120
310
220
190
130
310
220

* w zależności od przewidywanego plonu zalecane nawożenie azotem, na przykład plon nasion rzepaku 3,2 t z ha na glebie o średnich potrzebach nawożenia azotem: przed przyoraniem słomy przedplonu, gdy uprawiana jest po zbożu, zastosować 60 do 90 kg mocznika/ha, wczesną wiosną (marzec) pierwsza dawka (N-1) to 220 kg/ha Saletrosanu®, lub Saletrzaku, Salmagu® lub RMS 28, albo 285 kg Polifoski® 21 lub Siarczanu Amonu AS 21, albo 185 kg Saletry Amonowej 30 Makro, Kędzierzyńskiej Saletry Amonowej, albo 130 kg mocznika, druga dawka (N-2) to 310 kg Saletry Amonowej 30 Makro, Kędzierzyńskiej Saletry Amonowej lub 220 kg/ha mocznika;

1) jeżeli występują problemy z oceną potrzeb nawożenia azotem zaleca się dawki w wysokości jak dla średnich potrzeb nawożenia w chwili ruszania wegetacji. Wyższą dawkę, nawet 90 kg N/ha stosujemy, gdy plantacja słabo przezimowała lub jesienią nadmiernie wybujała. Ta pierwsza dawka, dobrze jeśli stosowana jest nie tylko w formie saletry amonowej lub saletrzaku. Forma saletrzana powinna być stosowana w umiarkowanej ilości, bo powoduje szybkie rozhartowanie roślin, a nawrót chłodów może rzepakowi bardzo zaszkodzić.

Rzepak jako roślina wyjątkowo siarkolubna bardzo dobrze reaguje na wczesnowiosenne nawożenie siarką. Wskazane jest – poza saletrą amonową – zastosować wczesną wiosną Saletrosan® [N(S)26-(13)] lub Polifoskę® 21 [N(MgS) 21-(4‑35)] w dawce 200‑300 kg/ha. Z dawką 300 kg/ha Saletrosanu® wprowadza się 39 kg S/ha a z 200 kg Polifoski® 21 wprowadza się 105 kg (SO3), czyli 42 kg S oraz 12 kg łatwo przyswajalnego magnezu. Taka dawka siarki (8 kg S/tonę ziarna) oraz siarka z nawozów wieloskładnikowych zabezpiecza plon co najmniej 5 ton nasion z hektara.
Rzepak wymaga 4-5 krotnego dokarmiania dolistnego borem
Rzepak wymaga 4-5 krotnego dokarmiania dolistnego borem

Do wczesnowiosennego stosowania dobrym nawozem jest saletra amonowa z borem lub saletrzak, Salmag® z borem. Wiosennym źródłem siarki dla rzepaku może być także stosowanie Siarczanu Amonu AS 21, najlepiej w dawce do 200 kg/ha, by nawet na bardzo wydajnych, intensywnych plantacjach nie przekraczać 50 kg S/ha (czyli 125 kg SO3). Zbyt wysoka dawka siarki nie tylko silnie zakwasza glebę, ale ogólnie źle wpływa na środowisko.
Drugą część dawki azotu (około 60‑100 kg N/ha) w formie saletry amonowej lub mocznika stosować w jednym lub dwóch terminach, od początku fazy pąkowania do rozluźniania się paków w gronie (faza 55). By ta dawka azotu była wysoce efektywna najlepiej zastosować ją na co najmniej 30 dni przed kwitnieniem rzepaku.

Dokarmianie dolistne

Bardzo wysoką efektywność wykazuje dokarmianie dolistne. Rzepak nie jest wrażliwy na oparzenia mocznikiem, niezależnie od fazy rozwojowej, poza okresem kwitnienia. W związku z tym zaleca się do oprysku wodny roztwór o zawartości 12% mocznika, czyli 12 kg nawozu w 100 l wody, łącznie z 5 kg siarczanu magnezu i nawozami mikroskładnikowymi, przede wszystkim zawsze z borem, a wczesną wiosną także z manganem i cynkiem. Wiosną, po zagojeniu się uszkodzeń pozimowych, zaleca się wykonać co najmniej 2‑3 opryski, już od początku wegetacji do fazy zielonego zwartego pąka, przy okazji wykonywania zabiegów ochrony plantacji. Ważne, by do roztworu dodawać zawsze małe ilości (do 100 g/ha) boru.

Tabela 30. Przykład dokarmiania dolistnego rzepaku


Termin oprysku
lub faza rozwojowa
Składniki roztworu dolistnego
mocznik %siedmiowodny siarczan
magnezu %
nawóz
z mikroskładnikami
październik-*5tak
rozpoczęcie wegetacji
wiosennej
125tak
wysokość roślin 10 - 15 cm12 5-
faza zielonego zwartego pąka12 - tak

* w oprysku jesiennym stosuje się 8-10% wodny roztwór mocznika.

Przyorując słomę rzepaczaną pozostawia się w glebie średnio na każdą 1 tonę nasion: 16 kg azotu (N), 6 kg fosforu (P2O5) i 40 kg potasu (K2O), czyli przy plonie 3 ton nasion stanowi to 48 kg azotu, 18 kg fosforu i 120 kg potasu, co powinno być uwzględnione przy ustalaniu dawki nawozu pod następną roślinę.

 
< poprzednianastepna >
 
 
 
REJESTRACJA
ZAPYTAJ EKSPERTA
KONTAKT Z DYSTRYBUTOREM
 
PEŁNY DOSTĘP DO SERWISU NAWOZY.EU
TYLKO DLA ZAREJESTROWANYCH UŻYTKOWNIKÓW<

Nie masz jeszcze konta
w serwisie nawozy.eu?
ZAREJESTRUJ SIĘ
Masz już konto
w serwisie nawozy.eu?
ZALOGUJ SIĘ


Rejestracja jest bezpłatna. Zarejestrowani użytkownicy mają pełny dostęp do serwisu nawozy.eu, między innymi do artykułów eksperckich, możliwości zadawania pytań ekspertom, do rolniczej prognozy pogody, do archiwum notowań cen płodów rolnych oraz możliwość subskrypcji darmowego newslettera.
 
 
Pomyślnie wysłano wiadomość.
Dziękujemy.
Proszę podać treść wiadomości.
WYŚLIJ OPINIĘ