Content

Leksykon nawożenia

Odczyn gleby

Odczyn gleby a materia organiczna - słoma może sprawiać kłopoty

Ilość wyświetleń1826 wyświetleń

Negatywny wpływ przyorywanej słomy ujawnia się w przypadku jej przyorania bez rozdrobnienia i wymieszania przed orką w uprawach ozimin w mokrych latach na glebach zwięzłych, jak również zakwaszonych. Obserwuje się żółknięcie ozimin po wschodach oraz ich słabe przezimowanie. Najczęściej fakt ten wyjaśniany jest szerokim stosunkiem węgla do azotu (C : N) w słomie, który w skrajnych przypadkach osiąga wartość nawet 100 : 1. 
Schemat degradacji resztek roślinnych w glebie.
Schemat degradacji resztek roślinnych w glebie.

Porównuje się ten wskaźnik do wartości C : N w dojrzałym oborniku, gdzie wynosi on około 15–20 : 1. Panuje więc powszechne przekonanie, że gorsza kondycja ozimin po przyoraniu słomy wynika z ograniczenia dostępności azotu znajdującego się w glebie dla roślin, który konkurencyjnie zużywają drobnoustroje glebowe, wykorzystujące do swojego rozwoju związki organiczne słomy. Jednakże główną przyczyną gorszej kondycji ozimin po przyoraniu słomy jest akumulacja w glebie produktów fermentacji prowadzonej przez bakterie.

W warunkach nadmiernego uwilgotnienia (beztlenowych) i zakwaszenia, bakterie wykorzystują produkty rozkładu słomy do procesów fermentacji i wydzielają kwas octowy, propionowy, mlekowy i masłowy oraz etanol, butanol, jak i aceton (rys. 6.). Produkty te, jak również kwasy fenolowe, będące produktami hydrolizy lignin, m.in. kwas benzoesowy, salicylowy i syryngowy, są fitotoksyczne. Wrażliwość gatunków roślin na oddziaływanie tych kwasów jest zróżnicowana i zależy od odczynu gleby.


Tab.1. Zamiany zawartości Corg i kwasów humusowych.

Nawożenie mineralneWęgiel organicznyPrzyrost kwasów huminowych (t/ha)
przed dodaniem słomypo dodaniu słomypo upływie 3 miesięcy
pyliste wapno węgl. (1,5 t/ha CaO)1,53%2,04%1,76%1,4
saletra amonowa (145 kg/ha N)1,53%2,04%1,49%0,44
siarczan amonu (145 kg/ha N)1,53%2,04%1,52%0,08

*Zmiany zawartości węgla organicznego oraz zmiany zawartości kwasów humusowych w glebie z dodatkiem rozdrobnionej słomy kukurydzy (20 ton/ha) w zależności od sposobu nawożenia po trzech miesiącach.

W glebach kwaśnych kwasy organiczne są bardziej toksyczne, ponieważ są rozpuszczalne w lipidach membranowych komórek korzeni. Powoduje to ich uszkodzenie: nekrozy, zwiększoną podatność na infekcje, ograniczenie pobierania składników pokarmowych. Efektem ich oddziaływania jest żółknięcie roślin po wschodach. Produkty fermentacji zwiększają wypadanie roślin po wschodach oraz powodują gorsze przezimowanie. 

 
Można zapobiegać negatywnemu oddziaływaniu przyoranej wilgotną jesienią słomy, jak również ograniczyć zużycie nawozów azotowych prostym zabiegiem wapnowania (forma węglanowa). Można wykorzystać nawet dolomity dobrze rozdrobnione (0–2 mm), o słabych właściwościach odkwaszających. Zawierają one cenne mikroelementy (m.in. Zn, Mo), które zostają udostępniane pod wpływem kwasów organicznych.
 
Ponadto kwasy te w warunkach beztlenowych, np. w okresach intensywnych opadów, mogą być łatwo wykorzystywane przez bakterie redukujące siarczany do siarkowodoru, który również jest toksyczny. Powoduje on duszenie się roślin, zwiększając ich podatność na infekcje. Również bakterie denitryfikacyjne w warunkach beztlenowych wykorzystują kwasy organiczne i redukują azotany do form gazowych azotu, powodując znaczne straty tego składnika. Badania porównawcze nad tempem mineralizacji rozdrobnionej słomy kukurydzianej w dawce równoważnej 20 t/ha wymieszanej z glebą wykazały, że zastosowanie azotu mineralnego na słomę jest zapalnikiem, który inicjuje intensywne procesy biologicznego spalania.

Zastosowanie saletry amonowej lub siarczanu amonu w dawce azotu 7 kg/t słomy już po trzech miesiącach spowodowało praktycznie całkowitą mineralizację węgla organicznego wprowadzonego w postaci słomy do gleby. W przeciwieństwie do nawożenie azotem, wapnowanie, szczególnie formą pylistą, zwiększyło znacznie akumulację kwasów huminowych, które stanowią jedną z najważniejszych frakcji substancji próchnicznych (Tab.2.).

Zabieg wapnowania słomy pozwala na zwiększenie żyzności gleb dzięki zwiększeniu zawartości związków próchnicznych i polepszeniu struktury gleb. Badania na Uniwersytecie Przyrodniczym we Wrocławiu wykazały w latach ze znaczną ilością opadów ograniczenie wschodów i przezimowania zarówno pszenicy, jak i rzepaku o 10–15%, nawet na glebach lekkich z przyoraną słomą bez jakiegokolwiek nawożenia, co związane było ze zwiększoną zawartością kwasów.

Tab.2. Zawartość kwasów organicznych w glebie.

Rok i opadyBez nawożeniaAzot (75 kg/ha N)Wapno węglanowe (1,5 t/ha CaO)
1998 jesień średnia7,94,54,3
1999 jesień mokra27,86,41,9
2000 jesień bez opadów0,10,120,16

Zawartość kwasów organicznych – produktów fermentacji w glebie – w zależności od sposobu nawożenia przyoranej słomy pszenicy jesienią (w mg/kg gleby).



Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?

Nie był pomocny
Był średnio pomocny
Był pomocny
Był bardzo pomocny

Ekspert nawozy.eu

Masz pytanie dotyczące nawozów lub nawożenia? Szukasz porady?


*pola wymagane
doradca nawozy.eu

doradca nawozy.eu


Zapytaj eksperta

Leksykon nawożenia

Zbiór podstawowych i praktycznych informacji o nawożeniu

nawozy.eu polecają

charakterystyka ogólna, wymagania glebowe i pokarmowe, wybór nawozu, pogoda, notowania

upload/harmonogram/11/rzepak-01_nmedium.jpg
Harmonogramy nawożenia

Rzepak
upload/newsy/5410/sugar-6482622-1280_nmedium.jpg

Lipcowe ceny cukru

Na krajowym rynku zapotrzebowanie na cukier rośnie, co przełożyło się to na nieznaczną zwyżkę cen cukru.

Z kraju
upload/art/1329/fot-news-4_nmedium.jpg

Nie wolno przesadzać z azotem

Za duże dawki azotu szkodzą roślinom i środowisku.

Nawożenie
Owies
czwartek, 30 Wrzesień 2021
Ikonka Owies
+2,3%
763
/images/notowania/box/wzrost.png
na targowiskach
0