Nawożenie upraw

 

Żyto

Ilość wyświetleń32336 wyświetleń
Wytrzymuje mrozy do -25ºC bez okrywy śnieżnej

Charakterystyka ogólna

Żyto jest zbożem o mniejszych wymaganiach wodnych od pozostałych zbóż, na co wpływa silnie rozwinięty system korzeniowy. Największe wymagania wodne występują w okresie od strzelania w źdźbło do kłoszenia. Nadmiar wody powoduje bujny wzrost i zwiększa jego podatność na wyleganie, a w okresie dojrzewania sprzyja porastaniu ziarna.

Żyto ma niewielkie wymagania cieplne podczas całego okresu wegetacji i jest bardzo odporne na mróz. Wytrzymuje mrozy do -25ºC bez okrywy śnieżnej. Jego mrozoodporność maleje w miarę upływu zimy. Jest rośliną dnia długiego, dlatego jest bardzo wrażliwe na opóźnienie terminu siewu. Wymaga orki odleżanej, wykonanej na 3-4 tygodnie przed przewidywanym terminem siewu lub w ramach uprawek przedsiewnych należy podpowierzchniowo ugnieść glebę, na przykład za pomocą wału strunowego. Służy do tego agregat składający się z kultywatora lub brony i wału strunowego. Ugniecenie podpowierzchniowe umożliwia dokładny wysiew nasion na jednolitą głębokość oraz szybkie i równomierne wschody.

Wymagania glebowe

Żyto uprawia się na gorszych glebach. Na glebach lepszych daje wyższy plon ziarna, więc na glebach średnich cena ziarna decyduje o wyborze uprawy. Żyto zaleca się uprawiać na glebach kompleksu żytniego dobrego (klasa IVa i IVb) i żytniego słabego (klasa IVb i V), żytniego najsłabszego (klasa V i VI) oraz kompleksu zbożowo-pastewnego słabego i zbożowego górskiego. Na słabszych glebach żyto przewyższa plonowaniem inne gatunki zbóż, ale na takich glebach nie powinno się stosować zbyt dużo uproszczeń i zbyt oszczędnych technologii. Nawet gleba lekka powinna mieć uregulowany odczyn (pH w 1M KCl powyżej 5,0), powinna zawierać jak najwięcej próchnicy i co najmniej średnią zasobność przyswajalnych dla roślin form fosforu, potasu i magnezu.

Uprawa żyta mieszańcowego wymaga większych nakładów na nawożenie, bo uzyskuje się wyższe plony. Nasiona odmian mieszańcowych wymagają corocznej wymiany, ponieważ decydujący o wyższym plonie efekt heterozji uwidacznia się tylko w pierwszym pokoleniu (F1).

Wymagania pokarmowe

Bardzo dobrze rozwinięty system korzeniowy żyta powoduje nie tylko lepsze pobieranie wody z gleby, ale także większą odporność na przejściowe susze, a przede wszystkim wpływa na zdolność pobierania z gleby trudniej dostępnych składników pokarmowych.

Żyto z plonem 1 t ziarna i odpowiednią ilością słomy przeciętnie pobiera: 22 kg azotu (N), 11 kg fosforu (P2O5), 23 kg potasu (K2O), 5 kg wapnia (CaO), 4 kg magnezu (MgO), 3,5 kg siarki (S) lub w przeliczeniu na SO3 – 9 kg oraz 5,5 g boru (B), 8,5 g miedzi (Cu), 250 g żelaza (Fe), 120 g manganu (Mn), 0,8 g molibdenu (Mo) i 79 g cynku (Zn). Wykazuje małą wrażliwość na niedobór mikroskładników.

Nawożenie

Żyto nie reaguje dobrze na nawożenie obornikiem, a utrudnione jest wówczas osiadanie gleby i przygotowanie roli pod siew. Jeżeli gleba jest bardzo kwaśna, należy stosować wapno węglanowe na ścierń, następnie wymieszać je kultywatorem lub wykonać podorywkę i natychmiast zabronować. Gdy wsiewana jest w żyto seradela, nie wolno wapnować gleby bezpośrednio przed jego uprawą. W przypadku bardzo niskiej zasobności gleby w magnez zaleca się stosować wapno magnezowe, nawet niewielkie ilości - 300-600 kg/ha dolomitu. Dawki nawozów, w zależności od zasobności gleby i przewidywanego plonu, przedstawiono w tabeli.

Zalecane dawki nawozów kompleksowych do przedsiewnego i pogłównego nawożenia żyta w kg/ha*

Nawóz
[N:P2O5:K2O:(MgO:SO3)]
Zasobność gleby w fosfor i potas
bardzo niska i niskaśrednia1wysoka i bardzo wysoka
Przewidywany plon ziarna w t/ha3,04,03,55,04,56,0
POLIFOSKA 4 [4:12:32:(2:9)]300400230330190250
POLIFOSKA 5 [5:15:30:(2:7)]240320190270150200
POLIFOSKA 6 [6:20:30:(7)]180240140200110150
POLIFOSKA 8 [8:24:24:(9)]15020011516595125
POLIFOSKA M-MAKS [5:16:24:(4:7)]225300175250140190
POLIDAP Light [14:34:(17)]
+ sól potasowa 60
105
+90
140
+120
82
+70
115
+100
66
+60
90
+80
POLIDAP [18:46:(5)]
+sól potasowa 60
80
+90
105
+120
60
+70
87
+100
50
+60
65
+80

* - przewidując plon 3,5 t ziarna z hektara należy stosować dawki podane w tabeli, na przykład na glebie o średniej zasobności zastosować 140 kg/ha POLIFOSKI 6, a przy plonie 5 t ziarna - 200 kg/ha POLIFOSKI 6;
1 - jeżeli nie jest znana zasobność gleby, powinno się stosować dawki jak dla średniej zasobności, do czasu wykonania analizy gleby.

Zalecane dawki są bardzo oszczędne (minimalne), ale wysoce efektywne, a stosowanie mniejszego nawożenia powoduje znaczne obniżenie plonów.

Nawożenie fosforem i potasem jest najbardziej efektywne, gdy nawozy są dobrze wymieszane z 10-20 cm warstwą gleby. Nawozy kompleksowe należy stosować najlepiej pod orkę siewną lub uprawki przedsiewne. Jeżeli ze względów organizacyjnych lub finansowych nie zastosowano przedsiewnie całej dawki nawozów kompleksowych, można do 50% dawki stosować pogłównie, jak najwcześniej wiosną, czyli gdy jest możliwość wjechania na pole. Taki podział dawki dotyczy gleb co najmniej średnio zasobnych. Na glebach o niskiej zasobności cała dawka fosforu i potasu winna być stosowana przedsiewnie.

Ważny wybór nawozu

W przypadku zbioru słomy w uprawie „zboże po zbożu” nawóz kompleksowy powinien charakteryzować się szerszym stosunkiem fosforu do potasu (P:K), czyli co najmniej 1:1,5, a więc przemiennie w latach zaleca się stosować nawozy o stosunku P:K-1:1,5 (POLIFOSKA 6, POLIFOSKA M-MAKS) i o szerszym stosunku: POLIFOSKA 4 (P:K-1:2,7), POLIFOSKA 5 (P:K-1:2).

W przypadku przyorywania słomy (która jest bogatym źródłem potasu) w uprawie „zboże po zbożu” stosowany nawóz kompleksowy powinien charakteryzować się węższym stosunkiem P:K, czyli 1:1 do 1:1,5, to znaczy przemiennie w latach należy stosować nawóz o stosunku P:K-1:1 (POLIFOSKA 8) z nawozami o stosunku P:K-1:1,5 (POLIFOSKA 6, POLIFOSKA M-MAKS).

Nawożenie azotem

W zależności od spodziewanego plonu zaleca się dawkę 50-90 kg/ha azotu, czyli około 22 kg na każdą tonę plonu. Przedsiewnie z nawozami wieloskładnikowymi zaleca się stosować 10-20 kg azotu. Nie należy stosować wyższych dawek azotu przedsiewnie, ponieważ nie wpływa on na plon ziarna, a zmniejsza odporność na wymarzanie i może zwiększać podatność na wyprzenie i porażenie przez pleśń śniegową. Pogłównie powinno się nawozić azotem dwukrotnie: z chwilą ruszania wegetacji i na początku strzelania w źdźbło. Jeżeli przewiduje się stosować do 50 kg/ha azotu, całą dawkę można zastosować jednorazowo, jak najwcześniej wiosną. Żyto rozpoczyna bardzo wcześnie wegetację i już w marcu pobiera bardzo duże ilości składników pokarmowych, często większe jak w okresie strzelania w źdźbło.

Zalecane dawki nawozów azotowych do nawożenia żyta ozimego w kg/ha*

Termin i forma nawozuPotrzeby nawożenia azotem
duże i bardzo dużeśrednie1bardzo małe i małe
Przewidywany plon ziarna w t/ha
Przedsiewnie na przyorywaną słomę - MOCZNIK
3,04,03,55,04,56,0
60-90
N-1 wczesną wiosną:
ZAKSAN
lub RMS 28 albo SALETRZAK, SALMAG
120
140
175
215
110
130
160
195
120
140
165
200
N-2 druga dawka (01-20.04 - faza 31-37):
ZAKSAN
lub MOCZNIK
100
76
120
87
90
65
120
87
95
70
120
87

* - w zależności od przewidywanego plonu zalecane jest nawożenie azotem, na przykład plon ziarna żyta 5 t z ha na glebie o średnich potrzebach nawożenia azotem: przed przyoraniem słomy przedplonu, gdy uprawiane jest po zbożu, zaleca się zastosować 60 do 90 kg MOCZNIKA/ha, wczesną wiosną (marzec) pierwsza dawka (N-1) to 160 kg ZAKSAN® lub 195 kg SALETRZAKU, SALMAGU, druga dawka (N-2) to 120 kg ZAKSAN® lub 87 kg/ha MOCZNIKA; 1 - jeżeli występują problemy z oceną potrzeb nawożenia azotem zaleca się dawki w wysokości jak dla średnich potrzeb nawożenia.

Dawka 50 kg/ha azotu nie gwarantuje plonu ziarna wyższego jak 2-2,5 t z hektara. Wyższą efektywność nawożenia uzyskuje się dzieląc dawkę azotu. Stosując do 80 kg/ha azotu zaleca się około 50 kg N/ha stosować jak najwcześniej wiosną w formie ZAKSAN® lub SALETRZAKU, SALMAGU, albo RSM; pozostałą część w postaci ZAKSAN® lub MOCZNIKA w początkowej fazie strzelania w źdźbło. Stosowanie saletrzaków (obecnie o różnych nazwach) uzasadnione jest najbardziej wtedy, gdy można wymieszać je z glebą, by ograniczyć straty azotu, a więc w uprawie żyta jest bardzo ograniczone. Najlepiej stosować saletrzaki pod żyto wczesną wiosną, gdy gleba jest bardzo dobrze wilgotna.

Intensywna uprawa żyta wymaga stosowania wyższych dawek azotu, nawet do 120 kg N/ha. Wówczas w fazie strzelania w źdźbło, przed początkiem fazy kłoszenia, zaleca się stosowanie antywylegacza i dodatkową dawkę do 40 kg N/ha, najlepiej w formie MOCZNIKA, który w tym terminie najskuteczniej wpływa na poprawę zawartości białka w ziarnie.

Im słabsze i bardziej suche stanowisko, tym większa dawka azotu powinna być stosowana dość wcześnie wiosną. Wczesną wiosną wskazane jest zabezpieczenie zboża w siarkę, szczególnie jeśli chce się osiągnąć plon ziarna powyżej 4 t/ha. Bez siarki efektywność nawożenia azotem, a w związku z tym intensywna uprawa żyta jest praktycznie niemożliwa. Wskazane jest więc stosować wczesną wiosną SALETROSAN [N(S) 26-(13)] lub POLIFOSKĘ 21 [N(MgS) 21-(4-35)] w dawce 150-200 kg/ha. Z dawką 200 kg/ha SALETROSANU wprowadza się 26 kg S/ha a z 200 kg POLIFOSKI 21 70 kg (SO3), czyli 28 kg S oraz 8 kg łatwo przyswajalnego magnezu.

Dokarmianie dolistne

Dokarmianie dolistne MOCZNIKIEM można stosować przy wykonywaniu praktycznie wszystkich zabiegów ochrony żyta (na choroby grzybowe i szkodniki), gdy dozwolone jest mieszanie pestycydu z MOCZNIKIEM. Najlepiej wykonać co najmniej dwukrotne dokarmianie zbóż, pierwszy oprysk należy wykonać wczesną wiosną, z chwilą ruszania wegetacji (15% roztwór MOCZNIKA i 5% siarczan magnezu + nawóz z miedzią, manganem, molibdenem i borem), a drugi oprysk w końcu fazy strzelania w źdźbło, stosując 5-6% roztwór MOCZNIKA + nawóz dolistny z manganem i borem. Koniec fazy krzewienia lub początek strzelania w źdźbło to najważniejszy termin stosowania większości mikroskładników, które mają duży wpływ na przemiany azotu w roślinie i jakość ziarna. Przyorując słomę żyta, pozostaje w glebie średnio na każdą 1 tonę ziarna 7 kg azotu (N), 3,5 kg fosforu (P2O5) i 17 kg potasu (K2O), czyli przy plonie 4 t ziarna, z przyoraną słomą wprowadza się do gleby średnio: 28 kg azotu, 14 kg fosforu i 68 kg potasu. Przyorując słomę, by przyspieszyć jej rozkład w glebie, należy stosować 6-8 kg azotu na 1 tonę słomy, czyli 34-45 kg N/ha, a więc najlepiej około 80-100 kg MOCZNIKA. MOCZNIK należy stosować przed przyoraniem słomy, szczególnie wówczas, gdy po życie będzie ponownie uprawiane żyto lub inna roślina ozima.

Wpływ nawożenia na jakość

Prawidłowe nawożenie fosforem i potasem zwiększa odporność żyta na choroby, mróz, niedobory wody i wyleganie. Decyduje także o lepszym wypełnieniu ziarna i równomiernym dojrzewaniu. Największy wpływ w zdrowej i odpornej roślinie na zwiększenie masy plonu oraz zawartości białka ma nawożenie azotem. Właściwości przemiałowe i wypiekowe ziarna żyta zależą nie tyle od poziomu nawożenia azotem, co od warunków pogodowych.

Sprawdź optymalne terminy stosowania nawozów - interaktywny haromonogram nawożenia

Ekspert nawozy.eu

Masz pytanie dotyczące tego artykułu? Szukasz porady?

Ilość pytań do ekspertów, które możesz jeszcze zadać w tym miesiącu: 2
*pola wymagane
doradca nawozy.eu

doradca nawozy.eu


Zapytaj eksperta

nawozy.eu polecają

charakterystyka ogólna, wymagania glebowe i pokarmowe, wybór nawozu, pogoda, notowania

 

W kwietniu ruszy nabór wniosków dla przetwórców z sektora rolno-spożywczego

W dniu 10 kwietnia 2017 roku rozpocznie się nabór wniosków w ramach poddziałania „Wsparcie inwestycji w przetwarzanie produktów rolnych, obrót nimi i ich rozwój”. Dokumenty będzie można składać przez prawie miesiąc, tj. do 9 maja 2017 r. w oddziałach regionalnych Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Dotacje i dopłaty
Wręczyca Wielka
czwartek, 27 Kwiecień 2017
śnieg z deszczem
2°C
0°C
min
5°C
max

Właściwy siew kukurydzy – klucz do sukcesu

Zbyt szybki siew ziarna w nieogrzaną glebę nie jest pożądany. Często warto poczekać… Optymalny termin siewu to w zależności od rejonu i aktualnych warunków pogodowych okres pomiędzy 10, a 30 kwietnia

Rośliny