Content

Porady ekspertów

Gleba, Nawożenie, Informacje

Bilans materii organicznej w glebie – co uwzględnić po stronie przychodów i rozchodów?

Data2017-11-08 Ilość wyświetleń4828 wyświetleń
dodaj
do ulubionych
usuń
z ulubionych

Nawożenie materiałami organicznymi pomaga uzupełnić ubytki materii organicznej w glebie.
Nawożenie materiałami organicznymi pomaga uzupełnić ubytki materii organicznej w glebie.

Jak podano w Kodeksie Dobrej Praktyki Rolniczej (2004), aby prawidłowo gospodarować materią organiczną, należy prowadzić jej bilans. Co więc uwzględnić po stronie przychodów i rozchodów? Jak zadbać o to, by saldo bilansu było dodatnie?

Aby wykonać uproszczony bilans substancji organicznej w gospodarstwie, należy skorzystać ze współczynników reprodukcji i degradacji.

We wspomnianym „Kodeksie” podano następujące definicje obu współczynników:
- współczynnik reprodukcji – oznacza, ile substancji organicznej uległo nagromadzeniu (reprodukcji) w glebie na powierzchni 1 ha pod uprawą danej rośliny lub w wyniku zastosowania 10 ton danego nawozu naturalnego lub słomy;
- współczynnik degradacji – oznacza, ile substancji organicznej uległo rozkładowi (degradacji) w glebie na powierzchni 1 ha pod uprawą danej rośliny.

Do gromadzenia substancji organicznej dochodzi zwłaszcza w glebach pod wieloletnimi uprawami polowymi, na trwałych użytkach zielonych. 

Niestety rozkład substancji organicznej obecnej w glebie jest naturalnym procesem mikrobiologicznym, choć to od rolnika w dużej mierze zależy jego tempo. Do rozkładu dochodzi zwłaszcza w glebach pod uprawami roślin okopowych, kukurydzy, w mniejszym stopniu również zbóż. Przejście z trwałego użytku zielonego na grunt orny również wiąże się z szybkim rozkładem substancji organicznej. Długotrwałe ujemne saldo bilansu może skutkować degradacją gleby. Intensywny, trwający przez wiele lat rozkład substancji organicznej oznacza uwalnianie dużej ilości składników pokarmowych, w tym azotu – to oznacza straty dla gospodarstwa i zanieczyszczenie środowiska.

Współczynniki degradacji glebowej substancji organicznej dla wybranych grup roślin – dotyczy powierzchni uprawy 1 ha (opracowano na podstawie: Kodeks Dobrej Praktyki Rolniczej 2004).
Współczynniki degradacji glebowej substancji organicznej dla wybranych grup roślin – dotyczy powierzchni uprawy 1 ha (opracowano na podstawie: Kodeks Dobrej Praktyki Rolniczej 2004).

Współczynniki reprodukcji glebowej substancji organicznej dla wybranych grup roślin – dotyczy powierzchni uprawy 1 ha  (opracowano na podstawie: Kodeks Dobrej Praktyki Rolniczej 2004) .
Współczynniki reprodukcji glebowej substancji organicznej dla wybranych grup roślin – dotyczy powierzchni uprawy 1 ha (opracowano na podstawie: Kodeks Dobrej Praktyki Rolniczej 2004) .

Współczynniki reprodukcji glebowej substancji organicznej dla nawozów naturalnych, słomy, liści buraka – dotyczy dawki 1 tony świeżej masy.
Współczynniki reprodukcji glebowej substancji organicznej dla nawozów naturalnych, słomy, liści buraka – dotyczy dawki 1 tony świeżej masy.

(opracowano na podstawie: Kodeks Dobrej Praktyki Rolniczej 2004, Kuś i Kopiński 2012 za Fotyma i Mercik 1995 za Eicha i Kundlera)
* zawartość suchej masy w liściach buraka ok. 15% (Grzebisz 2009).

Jak wykorzystać współczynniki reprodukcji i degradacji?

Wartości współczynników reprodukcji i degradacji pokazują, jak na zawartość substancji organicznej w glebie wpływa uprawa określonych roślin oraz stosowanie nawozów naturalnych czy słomy. Już po samych wartościach można ocenić kierunek zmian i ich siłę.

Wartości współczynników można wykorzystać do wykonania uproszczonego bilansu substancji organicznej w gospodarstwie. Warto pamiętać, że na tempo przemian związków organicznych w glebie ma wpływ wiele czynników (w tym warunki termiczne i wilgotnościowe), więc w konkretnych warunkach wartość bilansu może się różnić od obliczonej. Zawsze jednak wyraźnie ujemne wartości (saldo) bilansu powinno stanowić ostrzeżenie i skłonić do zmian w sposobie gospodarowania. Jak podają Kuś i Kopiński (2012), degradacja materii organicznej w glebie poszczególnych województw średnio w latach 2007-2009 wynosiła od -0,33 t/ha do -0,61 t/ha. Po uwzględnieniu reprodukcji materii organicznej, saldo bilansu dla województw wynosiło od -0,45 t/ha do 0,25 t/ha, a dla całej Polski -0,11 t/ha.

Poniżej kilka przykładów obliczania uproszczonego bilansu substancji organicznej w gospodarstwie.

Przykład 1: gleba średnia, uprawa pszenicy (1 ha), przyoranie słomy (4 t)

              Wartość współczynnika degradacji
              wynikająca z uprawy pszenicy na powierzchni 1 ha
                                      ↓
Wartość bilansu = -0,53x1 + 0,18x4 = +0,19
                                                     ↑
                             Wartość współczynnika reprodukcji
                             wynikająca z przyorania 4 ton słomy

Przykład 2: gleba średnia, uprawa ziemniaka (1 ha), przyoranie obornika (25 t)
Wartość bilansu = -1,4x1 + 0,07x25 = +0,35

Przykład 3: gleba lekka, uprawa ziemniaka (5 ha), kukurydzy (4 ha), owsa (2 ha), żyta (3 ha), przyoranie obornika (100 ton)
Wartość bilansu = -1,26x5 – 1,12x4 -0,49x2 -0,49x3 + 0,07x100 = -6,23

Co pomaga w walce z ujemnym saldem?

Do gromadzenia substancji organicznej w glebie będą prowadzić:

  • modyfikacje zmianowania przez zwiększenie udziału upraw wieloletnich (np.: roślin motylkowych, mieszanek motylkowych z trawami),
  • zwiększenie masy poplonów,
  • nawożenie większymi dawkami nawozów naturalnych i organicznych.
    Zachowaniu substancji organicznej w glebie sprzyja:
  • regulacja odczynu gleby (wapnowanie),
  • ochronna uprawa gleby – zasada „Tak dużo zabiegów uprawowych jak to jest konieczne, tak mało jak to jest możliwe” (Kodeks Dobrej Praktyki Rolniczej 2004).

Litaratura:
1. Grzebisz W. 2009. Nawożenie roślin uprawnych. Tom 2. Nawozy i systemy nawożenia. PWRiL, Poznań.
2. Kodeks Dobrej Praktyki Rolniczej. 2004. Duer I., Fotyma M., Madej A. (red.). Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Ministerstwo Środowiska. Fundacja Programów Pomocy dla Rolnictwa, Warszawa.
3.Kuś J., Kopiński J. 2012. Gospodarowanie glebową materią organiczną we współczesnym rolnictwie. Zagadnienia Doradztwa Rolniczego, 2(68), 5-27.

Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?

Nie był pomocny
Był średnio pomocny
Był pomocny
Był bardzo pomocny

Tagi

Ekspert nawozy.eu

Masz pytanie dotyczące tego artykułu? Szukasz porady?

Ilość pytań do ekspertów, które możesz jeszcze zadać w tym miesiącu: 2
*pola wymagane
doradca nawozy.eu

doradca nawozy.eu


Zapytaj eksperta

NEWSY

Jęczmień droższy o 5,6%

W dniach od 28 marca do 4 kwietnia bieżącego roku odnotowano zróżnicowaną relację cen polskich zbóż. W tym największe spadki dotknęły owies konsumpcyjny a zwyżki jęczmień browarniany. Również droższa była w tym czasie pszenica pszenica, a tańsza – konsumpcyjna paszowa. Za to ceny kukurydzy były na niezmiennym poziomie.

MRiRW

Ceny rzepaku mniejsze o 3,1%

W dniach od 28 marca do 4 kwietnia bieżącego roku cena rzepaku zmniejszyła się o 65 zł/t. Odnotowano wzrost ceny śruty rzepakowej i spadek cen oleju rzepakowego rafinowanego.

MRiRW

Wzrost światowej produkcji kukurydzy o 5,9 mln ton

Przewiduje się, że światowa produkcja kukurydzy w sezonie 2020/21 będzie wyższa o 5,9 mln ton do 1444,8 mln ton.

Zboża

Ocena ogólnej sytuacji gospodarstw rolnych w II połowie 2020 roku

Jak wskazuje Główny Urząd Statystyczny, w drugiej połowie 2020 r. szacunki odnoszące się do ogólnej sytuacji gospodarstw rolnych, a także zapotrzebowania na produkty rolne czy opłacalności produkcji rolniczej były normalne lub dobre jak na tą porę roku.

Z kraju

nawozy.eu polecają

charakterystyka ogólna, wymagania glebowe i pokarmowe, wybór nawozu, pogoda, notowania

upload/newsy/5039/wheat-336520-1280_nmedium.jpg

Styczniowe trendy cen zbóż

Według GUS, w styczniu 2021 r. ograniczenie podaży zboża, a szczególnie kukurydzy, stymulował ceny zbóż podstawowych do zwyżki.

Zboża
upload/nawozenie/15/zyto_medium.jpg
Nawożenie upraw

Żyto
Wytrzymuje mrozy do -25ºC bez okrywy śnieżnej
Zbuczyn
piątek, 2 Kwiecień 2021
6°C
2°C
min
10°C
max
Najciekawsze informacje z serwisu nawozy.eu na Twojej skrzynce pocztowej.
Proszę wpisać poprawny adres e-mail.
Proszę zalogować się na swoje konto i zmienić ustawienia newslettera.
Potwierdź zapisanie się do newslettera klikając w link w wiadomości wysłanej na Twój adres e-mail.
Nieznany błąd, spróbuj ponownie za chwilę.
Proszę zaznaczyć zgodę.
0
Najciekawsze informacje z serwisu nawozy.eu na Twojej skrzynce pocztowej.
Proszę wpisać poprawny adres e-mail.
Proszę zalogować się na swoje konto i zmienić ustawienia newslettera.





Potwierdź zapisanie się do newslettera klikając w link w wiadomości wysłanej na Twój adres e-mail.




Nieznany błąd, spróbuj ponownie za chwilę.
Proszę zaznaczyć zgodę.