Content

Porady ekspertów

Gleba, Nawożenie, Informacje

Bilans materii organicznej w glebie – co uwzględnić po stronie przychodów i rozchodów?

Data2017-11-08 Ilość wyświetleń3968 wyświetleń
dodaj
do ulubionych
usuń
z ulubionych

Nawożenie materiałami organicznymi pomaga uzupełnić ubytki materii organicznej w glebie.
Nawożenie materiałami organicznymi pomaga uzupełnić ubytki materii organicznej w glebie.

Jak podano w Kodeksie Dobrej Praktyki Rolniczej (2004), aby prawidłowo gospodarować materią organiczną, należy prowadzić jej bilans. Co więc uwzględnić po stronie przychodów i rozchodów? Jak zadbać o to, by saldo bilansu było dodatnie?

Aby wykonać uproszczony bilans substancji organicznej w gospodarstwie, należy skorzystać ze współczynników reprodukcji i degradacji.

We wspomnianym „Kodeksie” podano następujące definicje obu współczynników:
- współczynnik reprodukcji – oznacza, ile substancji organicznej uległo nagromadzeniu (reprodukcji) w glebie na powierzchni 1 ha pod uprawą danej rośliny lub w wyniku zastosowania 10 ton danego nawozu naturalnego lub słomy;
- współczynnik degradacji – oznacza, ile substancji organicznej uległo rozkładowi (degradacji) w glebie na powierzchni 1 ha pod uprawą danej rośliny.

Do gromadzenia substancji organicznej dochodzi zwłaszcza w glebach pod wieloletnimi uprawami polowymi, na trwałych użytkach zielonych. 

Niestety rozkład substancji organicznej obecnej w glebie jest naturalnym procesem mikrobiologicznym, choć to od rolnika w dużej mierze zależy jego tempo. Do rozkładu dochodzi zwłaszcza w glebach pod uprawami roślin okopowych, kukurydzy, w mniejszym stopniu również zbóż. Przejście z trwałego użytku zielonego na grunt orny również wiąże się z szybkim rozkładem substancji organicznej. Długotrwałe ujemne saldo bilansu może skutkować degradacją gleby. Intensywny, trwający przez wiele lat rozkład substancji organicznej oznacza uwalnianie dużej ilości składników pokarmowych, w tym azotu – to oznacza straty dla gospodarstwa i zanieczyszczenie środowiska.

Współczynniki degradacji glebowej substancji organicznej dla wybranych grup roślin – dotyczy powierzchni uprawy 1 ha (opracowano na podstawie: Kodeks Dobrej Praktyki Rolniczej 2004).
Współczynniki degradacji glebowej substancji organicznej dla wybranych grup roślin – dotyczy powierzchni uprawy 1 ha (opracowano na podstawie: Kodeks Dobrej Praktyki Rolniczej 2004).

Współczynniki reprodukcji glebowej substancji organicznej dla wybranych grup roślin – dotyczy powierzchni uprawy 1 ha  (opracowano na podstawie: Kodeks Dobrej Praktyki Rolniczej 2004) .
Współczynniki reprodukcji glebowej substancji organicznej dla wybranych grup roślin – dotyczy powierzchni uprawy 1 ha (opracowano na podstawie: Kodeks Dobrej Praktyki Rolniczej 2004) .

Współczynniki reprodukcji glebowej substancji organicznej dla nawozów naturalnych, słomy, liści buraka – dotyczy dawki 1 tony świeżej masy.
Współczynniki reprodukcji glebowej substancji organicznej dla nawozów naturalnych, słomy, liści buraka – dotyczy dawki 1 tony świeżej masy.

(opracowano na podstawie: Kodeks Dobrej Praktyki Rolniczej 2004, Kuś i Kopiński 2012 za Fotyma i Mercik 1995 za Eicha i Kundlera)
* zawartość suchej masy w liściach buraka ok. 15% (Grzebisz 2009).

Jak wykorzystać współczynniki reprodukcji i degradacji?

Wartości współczynników reprodukcji i degradacji pokazują, jak na zawartość substancji organicznej w glebie wpływa uprawa określonych roślin oraz stosowanie nawozów naturalnych czy słomy. Już po samych wartościach można ocenić kierunek zmian i ich siłę.

Wartości współczynników można wykorzystać do wykonania uproszczonego bilansu substancji organicznej w gospodarstwie. Warto pamiętać, że na tempo przemian związków organicznych w glebie ma wpływ wiele czynników (w tym warunki termiczne i wilgotnościowe), więc w konkretnych warunkach wartość bilansu może się różnić od obliczonej. Zawsze jednak wyraźnie ujemne wartości (saldo) bilansu powinno stanowić ostrzeżenie i skłonić do zmian w sposobie gospodarowania. Jak podają Kuś i Kopiński (2012), degradacja materii organicznej w glebie poszczególnych województw średnio w latach 2007-2009 wynosiła od -0,33 t/ha do -0,61 t/ha. Po uwzględnieniu reprodukcji materii organicznej, saldo bilansu dla województw wynosiło od -0,45 t/ha do 0,25 t/ha, a dla całej Polski -0,11 t/ha.

Poniżej kilka przykładów obliczania uproszczonego bilansu substancji organicznej w gospodarstwie.

Przykład 1: gleba średnia, uprawa pszenicy (1 ha), przyoranie słomy (4 t)

              Wartość współczynnika degradacji
              wynikająca z uprawy pszenicy na powierzchni 1 ha
                                      ↓
Wartość bilansu = -0,53x1 + 0,18x4 = +0,19
                                                     ↑
                             Wartość współczynnika reprodukcji
                             wynikająca z przyorania 4 ton słomy

Przykład 2: gleba średnia, uprawa ziemniaka (1 ha), przyoranie obornika (25 t)
Wartość bilansu = -1,4x1 + 0,07x25 = +0,35

Przykład 3: gleba lekka, uprawa ziemniaka (5 ha), kukurydzy (4 ha), owsa (2 ha), żyta (3 ha), przyoranie obornika (100 ton)
Wartość bilansu = -1,26x5 – 1,12x4 -0,49x2 -0,49x3 + 0,07x100 = -6,23

Co pomaga w walce z ujemnym saldem?

Do gromadzenia substancji organicznej w glebie będą prowadzić:

  • modyfikacje zmianowania przez zwiększenie udziału upraw wieloletnich (np.: roślin motylkowych, mieszanek motylkowych z trawami),
  • zwiększenie masy poplonów,
  • nawożenie większymi dawkami nawozów naturalnych i organicznych.
    Zachowaniu substancji organicznej w glebie sprzyja:
  • regulacja odczynu gleby (wapnowanie),
  • ochronna uprawa gleby – zasada „Tak dużo zabiegów uprawowych jak to jest konieczne, tak mało jak to jest możliwe” (Kodeks Dobrej Praktyki Rolniczej 2004).

Litaratura:
1. Grzebisz W. 2009. Nawożenie roślin uprawnych. Tom 2. Nawozy i systemy nawożenia. PWRiL, Poznań.
2. Kodeks Dobrej Praktyki Rolniczej. 2004. Duer I., Fotyma M., Madej A. (red.). Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Ministerstwo Środowiska. Fundacja Programów Pomocy dla Rolnictwa, Warszawa.
3.Kuś J., Kopiński J. 2012. Gospodarowanie glebową materią organiczną we współczesnym rolnictwie. Zagadnienia Doradztwa Rolniczego, 2(68), 5-27.

Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?

Nie był pomocny
Był średnio pomocny
Był pomocny
Był bardzo pomocny

Tagi

Ekspert nawozy.eu

Masz pytanie dotyczące tego artykułu? Szukasz porady?

Ilość pytań do ekspertów, które możesz jeszcze zadać w tym miesiącu: 2
*pola wymagane
doradca nawozy.eu

doradca nawozy.eu


Zapytaj eksperta

NEWSY

Cena żyta konsumpcyjnego wyższa o 4,5%

W dniach od 11 do 18 października 2020 roku odnotowano wzrost większości cen polskich zbóż. W tym największe zwyżki dotknęły żyto konsumpcyjne, a zniżki kukurydzę. Również droższa była w tym czasie pszenica paszowa, a tańsza – pszenica konsumpcyjna.

MRiRW

Światowe wykorzystanie bawełny wzrośnie

Przewiduje się, że światowe zużycie bawełny w sezonie 2020/2021 wzrośnie o 12 procent.

Rośliny

Globalne zużycie pszenicy wzrosło

Pomimo znacznego wzrostu światowej produkcji, zużycie zwiększy się tylko minimalnie, bo o 0,13 mln ton do 751 mln.

Zboża

Rzepak tańszy o 0,7%

W dniach od 11 do 18 października 2020 roku cena rzepaku zmniejszyła się o 11 zł/t. Odnotowano wzrost cen śruty rzepakowej i spadku cen oleju rzepakowego rafinowanego.

MRiRW

nawozy.eu polecają

charakterystyka ogólna, wymagania glebowe i pokarmowe, wybór nawozu, pogoda, notowania

upload/newsy/4743/strawberries-3089148-1280_nmedium.jpg

Światowa produkcja truskawek wzrosła o prawie 40% w ciągu 10 lat

Wartość globalnego rynku świeżych truskawek do 2026 roku osiągnie 22450 mln dolarów w porównaniu do 18370 mln dolarów w 2020 roku, przy średnim rocznym tempie wzrostu na poziomie 3,4% w latach 2021-2026.

Owoce
upload/nawozenie/17/jeczmien-jary_medium.jpg
Nawożenie upraw

Jęczmień jary
W warunkach dobrych gleb żytnich daje wyższy i o lepszej wartości paszowej plon jak żyto
Galewice
niedziela, 25 Październik 2020
12°C
9°C
min
16°C
max
Najciekawsze informacje z serwisu nawozy.eu na Twojej skrzynce pocztowej.
Proszę wpisać poprawny adres e-mail.
Proszę zalogować się na swoje konto i zmienić ustawienia newslettera.
Potwierdź zapisanie się do newslettera klikając w link w wiadomości wysłanej na Twój adres e-mail.
Nieznany błąd, spróbuj ponownie za chwilę.
Proszę zaznaczyć zgodę.
0
Najciekawsze informacje z serwisu nawozy.eu na Twojej skrzynce pocztowej.
Proszę wpisać poprawny adres e-mail.
Proszę zalogować się na swoje konto i zmienić ustawienia newslettera.





Potwierdź zapisanie się do newslettera klikając w link w wiadomości wysłanej na Twój adres e-mail.




Nieznany błąd, spróbuj ponownie za chwilę.
Proszę zaznaczyć zgodę.