Content

Porady ekspertów

Gleba, Nawozy, Rośliny

Jak zatrzymać azot na polu?

Data2021-03-18 Ilość wyświetleń980 wyświetleń
dodaj
do ulubionych
usuń
z ulubionych


Azot (N) jest jednym z kluczowych pierwiastków zapewniających istnienie życia na Ziemi. Wchodzi w skład najważniejszych związków tworzących żywe komórki. Jako składnik nośników energii, informacji genetycznej, a także związków konstytucyjnych i regulujących metabolizm decyduje o szybkości wzrostu, wielkości i jakości masy wyprodukowanej przez rośliny. Jednocześnie uczestnicząc w globalnym ociepleniu, eutrofizacji i zakwaszeniu ekosystemów, zubożeniu warstwy ozonowej, tworzeniu się pyłu i smogu, czy przyczyniając się do spadku bioróżnorodności zaliczany jest do składników, które w nadmiarze są szczególnie niebezpieczne dla środowiska. Stąd zatrzymywanie azotu w agroekosystemach jest istotne zarówno z punktu widzenia uzyskiwania plonów o odpowiedniej wielkości i jakości, jak i zapewnienia odpowiedniego stanu środowiska. Obecne wyniki badań wskazują, że ponad 30-55% azotu pochodzącego z nawozów mineralnych jest narażone na straty poprzez spływ powierzchniowy/erozję, spływ podpowierzchniowy, wymywanie w głąb profilu glebowego oraz ulatnianie do atmosfery.

Jednym z najskuteczniejszych narzędzi pozwalających na zatrzymywanie azotu w agroekosystemach jest zbilansowane nawożenie roślin uprawnych. Umożliwia ono redukcję nadwyżki N w ekosystemach rolniczych i zwiększenie efektywności jego wykorzystania przez rośliny. Według niektórych autorów, ograniczając dawkę nawozów azotowych można zmniejszyć emisję N2O (gazu cieplarnianego) o ponad 50%. Jej zwiększenie nasila średnio wolatylizację amoniaku o 180,7%. Udowodniono ponadto, że wymycie azotanów(V) znacznie wzrasta po przekroczeniu dawki azotu wymaganej do uzyskania ekonomicznego optimum plonu.

Dawki azotu stosowane w postaci nawozów mineralnych należy określać na podstawie uproszczonego bilansu N, w którym do przychodów jest zaliczany azot działający pochodzący z zasobów glebowych, nawozów naturalnych, organicznych, odpadów oraz uprawy roślin bobowatych, a także z przyorania liści roślin korzeniowych, natomiast w rozchodzie uwzględnia się jego ilości wynoszone w plonach głównych i ubocznych.

Należy przy tym zauważyć, że podczas nawożenia istotna jest nie tylko właściwa dawka azotu, ale także właściwy nawóz, właściwy czas i metoda ich aplikacji, czyli zachowanie zasady 4 W. Brak synchronizacji uwalniania dostępnych form azotu z dynamiką jego pobierania przez rośliny jest uważane za najistotniejszą przyczynę niezatrzymywania tego składnika w agroekosystemach. W niektórych doświadczeniach dzielenie dawki azotu zwiększyło pobranie azotu o ponad 30%, w odniesieniu do jednorazowej czy dwukrotnej aplikacji, ograniczając ryzyko strat N.

Zasada 4 W stanowi efektywny sposób zatrzymywania azotu na polu, pod warunkiem wykonywania systematycznej regulacji odczynu. Obniżenie wartości pH gleby poniżej poziomu optymalnego dla danego składnika prowadzi do szybkiego spadku jego efektywności plonotwórczej. Optymalne pH dla dostępności N waha się pomiędzy 6-8. W miarę jego obniżania spada dostępność azotu dla roślin, nawet poniżej 50%. Nie należy przy tym zapominać, że bezpośrednio przed wapnowaniem ani tuż po nim nie stosuje się obornika i gnojowicy. Nie jest również wskazane łączenie wapnowania z aplikacją nawozów mineralnych zawierających azot w formie amonowej czy amidowej. Równoczesne stosowanie tych nawozów powoduje straty azotu.

 
W Polsce, oprócz nieuregulowanego pH, kolejnym niekorzystnym zjawiskiem ograniczającym zatrzymywanie azotu w ekosystemach rolniczych i nasilającym jego straty jest niezbilansowane nawożenie makro- i mikroelementami.
 

Niedobór nawet jednego składnika pokarmowego przyczynia się do niepełnego wykorzystania potencjału produkcyjnego roślin, zmniejszenia efektywności wykorzystania azotu i jego dyspersji. Zbilansowane nawożenie może zwiększyć stopień wykorzystania N z nawozów ponad dwukrotnie.

Wśród praktyk sprzyjających zatrzymywaniu azotu w agroekosystemach należy także wymienić stosowanie inhibitorów ureazy i nitryfikacji. Ich aplikacja pozwala spowolnić lub zatrzymać enzymatyczny rozkład mocznika i proces transformacji N-NH4 do N-NO2, dzięki czemu azot amonowy pozostaje w glebie przez dłuższy okres nieprzekształcony, co zwiększa jego wykorzystanie przez rośliny i ogranicza straty. W doświadczeniach polowych wykazano, że powlekanie mocznika inhibitorem ureazy ograniczyło ulatniania się amoniaku o 54–95%, w zależności od właściwości gleby. Przy łącznej aplikacji tych dwóch inhibitorów obserwowano ich synergiczne oddziaływanie na redukcję emisji N2O.

Szczegółowe zalecenia dotyczące praktyk pozwalających na ograniczenie start azotu, a tym samym jego zatrzymywanie w agroekosystemach, można znaleźć miedzy innymi w:

  • Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 12 lutego 2020 r. sprawie przyjęcia „Programu działań mających na celu zmniejszenie zanieczyszczenia wód azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych oraz zapobieganie dalszemu zanieczyszczeniu", Dz.U. 2020 poz. 243
  • Zbiorze zaleceń dobrej praktyki rolniczej, IUNG (red.), Warszawa, 2019 r.
  • Kodeksie doradczym dobrej praktyki rolniczej dotyczącym ograniczenia emisji amoniaku, Warszawa, 2019 r.
  • Artykułach na portalu nawozy.eu.

Literatura:
1. Skowrońska M., Filipek T. 2017. Możliwości ograniczenia emisji N2O z gleb nawożonych azotem mineralnym. W: Krajowe wyniki prac badawczych oraz działań szacowania oddziaływań w zakresie ochrony środowiska i zmian klimatu w sektorze rolnictwa, Opracowanie monograficzne. Monografia wykonana pod redakcją/J. Walczaka, W. Krawczyka, Kraków, Instytut Zootechniki – Państwowy Instytut Badawczy, 48-67.
2. Walczak J. (red. nauk.), Jarosz Z., Jugowar L., Krawczyk W., Mielcarek P., Skowrońska M. 2019. Wdrażanie dyrektywy NEC oraz konkluzji BAT w zakresie redukcji emisji amoniaku z rolnictwa. Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa.

Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?

Nie był pomocny
Był średnio pomocny
Był pomocny
Był bardzo pomocny

Tagi

Ekspert nawozy.eu

Masz pytanie dotyczące tego artykułu? Szukasz porady?

Ilość pytań do ekspertów, które możesz jeszcze zadać w tym miesiącu: 2
*pola wymagane
doradca nawozy.eu

doradca nawozy.eu


Zapytaj eksperta

NEWSY

Większe zużycie bawełny na świecie

Światowe zużycie bawełny w sezonie 2021/22 prognozowane jest na 123,2 mln bel, czyli około 4 procent powyżej skorygowanych szacunków w sezonie 2020/21, które wynoszą 118,6 mln bel, czyli o 15 procent powyżej 2019/20.

Rośliny

W Indiach spada produkcja i eksport mango

Indyjscy eksperci zauważają, że ze względu na zmiany klimatyczne, ograniczenia importowe na niektórych obszarach i ogólne problemy logistyczne związane z pandemią, produkcja mango w kraju, a także eksport tego rodzaju owoców spada.

Owoce

Rzepak po 2497 zł/t

W dniach od 11 do 18 lipca bieżącego roku cena rzepaku wyniosła 2497 zł/t. Odnotowano spadek ceny śruty rzepakowej i oleju rzepakowego rafinowanego.

MRiRW

Wzrósł eksport płodów rolnych z Gruzji

Udział owoców i orzechów w całkowitej wielkości gruzińskiego eksportu w tym okresie wynosi 3,2%, czyli 1884,70 mln USD.

Ze świata

nawozy.eu polecają

charakterystyka ogólna, wymagania glebowe i pokarmowe, wybór nawozu, pogoda, notowania

upload/newsy/5249/cherries-1479185-1280_nmedium.jpg

Plantatorzy z Wielkiej Brytanii gotowi na sezon wiśniowy

Wielka Brytania jest gotowa na obiecujący sezon wiśniowy, przy czym około 5,5 tys. ton rodzimych wiśni ma trafić w tym roku na półki supermarketów.

Owoce
upload/nawozenie/15/zyto_medium.jpg
Nawożenie upraw

Żyto
Wytrzymuje mrozy do -25ºC bez okrywy śnieżnej
Wiślica
sobota, 24 Lipiec 2021
22°C
17°C
min
27°C
max
Najciekawsze informacje z serwisu nawozy.eu na Twojej skrzynce pocztowej.
Proszę wpisać poprawny adres e-mail.
Proszę zalogować się na swoje konto i zmienić ustawienia newslettera.
Potwierdź zapisanie się do newslettera klikając w link w wiadomości wysłanej na Twój adres e-mail.
Nieznany błąd, spróbuj ponownie za chwilę.
Proszę zaznaczyć zgodę.
0
Najciekawsze informacje z serwisu nawozy.eu na Twojej skrzynce pocztowej.
Proszę wpisać poprawny adres e-mail.
Proszę zalogować się na swoje konto i zmienić ustawienia newslettera.





Potwierdź zapisanie się do newslettera klikając w link w wiadomości wysłanej na Twój adres e-mail.




Nieznany błąd, spróbuj ponownie za chwilę.
Proszę zaznaczyć zgodę.