Content

Porady ekspertów

Gleba, Informacje

Metody poprawy żyzności gleby

Data2020-02-25 Ilość wyświetleń1733 wyświetleń
dodaj
do ulubionych
usuń
z ulubionych


Racjonalne gospodarowanie środowiskiem glebowym obejmuje zarówno uwzględnienie wszystkich funkcji gleby, jak i wskazuje na zagrożenia oraz wyznacza obszary najbardziej narażone na procesy degradacji. Ma to na celu zminimalizowanie lub wyeliminowanie zagrożeń. Aktualnie wśród zagrożeń gleby zwraca się uwagę na postępujące procesy zakwaszenia, suszę glebową, gromadzenie się zanieczyszczeń, w tym metali ciężkich w glebach czy ich erozję. Od pewnego czasu istotnym problemem jest spadek żyzności gleb. Stąd też poszukuje się efektywnych sposobów jej poprawy. Żyzność to zdolność gleby do zaspokajania potrzeb życiowych roślin, co przekłada się na ich wzrost, rozwój i w konsekwencji plonowanie.

Czynniki warunkujące żyzność gleby

Czynnikami wpływającymi na żyzność gleby jest zawartość substancji organicznej, sposób uprawy roli, nawożenie czy następstwo roślin. Podstawowym wskaźnikiem żyzności gleby jest próchnica glebowa, często nazywana humusem, która stanowi 70 – 80% całości substancji organicznej gleby. Przyjmuje się, że w glebach Polski zawartość próchnicy mieści się w przedziale od 0,6 do 6%, przy czym większość z nich zawiera poniżej 2% materii organicznej. Największe jej ilości stwierdza się w czarnoziemach, czarnych ziemiach, madach i rędzinach, z kolei najmniejsze w glebach bielicowych i brunatnych.

Rola próchnicy glebowej jest nieoceniona. Wpływa ona na pojemność wodną gleby, zwiększa jej zdolność do zatrzymywania wody zmniejszając skutki suszy oraz poprawia zdolność magazynowania składników pokarmowych w glebie i zapobiega ich utracie, czy też ogranicza szkodliwość metali ciężkich. Poprzez poprawę struktury gruzełkowatej gleby korzystnie wpływa na jej warunki powietrzne. Przeciwdziała zaskorupianiu się gleby, przez co ogranicza występowanie erozji wodnej. Ciemny kolor gleb bogatych w próchnicę zwiększa pochłanianie promieniowania słonecznego, wpływając na poprawę ich właściwości cieplnych. Próchnica oddziałuje również na właściwości biologiczne gleb poprzez zwiększenie liczebności korzystnej mikroflory glebowej. Istotna rola próchnicy glebowej obliguje więc do podejmowania działań mających na celu zwiększenie jej poziomu w glebach ubogich bądź też ograniczenie jej ubytku.

 
Przy prowadzeniu produkcji roślinnej należy zwrócić uwagę na to, aby dostarczanie do gleby substancji organicznej było większe niż jej ubytek wynikający z uprawy roślin. Można to uzyskać między innymi dzięki systematycznemu wprowadzaniu do gleby świeżej substancji organicznej.
 

Zabiegiem zwiększającym zawartość próchnicy glebowej jest między innymi regularne stosowanie nawozów naturalnych i organicznych, prawidłowe następstwo roślin czy też optymalizacja odczynu gleb.

Nawozy naturalne i organiczne

Poprawę żyzności gleby można uzyskać dzięki regularnemu stosowaniu nawozów naturalnych czy nawozów organicznych, które stanowią cenne źródło substancji organicznej. Dodatkowo wprowadzają do gleby dużą pulę składników pokarmowych. Rozkładający się w glebie obornik z dawką 10 ton dostarcza do gleby około 50 kg azotu, 10 kg fosforu, 60 kg potasu oraz 30 kg wapnia i 10 kg magnezu. Cennym zabiegiem wpływającym na odtworzenie substancji organicznej w glebie jest też przyorywanie słomy. Ma to szczególne znaczenie w gospodarstwach nie posiadających produkcji zwierzęcej. Należy jednak pamiętać, że słoma, ze względu na szeroki stosunek C:N, wahający się w przedziale 40-80:1, stanowi dla mikroflory glebowej dobre źródło węgla, zaś nie jest wystarczającym źródłem azotu. Stąd też stosowanie słomy może wiązać się z ryzykiem wykorzystywania azotu glebowego przez mikroorganizmy glebowe i w konsekwencji zmniejszenia dostępności tego pierwiastka dla roślin. W celu ograniczenia tego niekorzystnego zjawiska należy podczas mieszania słomy z glebą dostarczyć azot w dawce 5 – 10 kg N na tonę przyorywanej słomy. Można w tym celu zastosować roztwór saletrzano-mocznikowy (RSM®), który rozlewa się na słomę, a następnie miesza z glebą. Bardzo dobre rezultaty daje także stosowanie takich nawozów jak Mocznik.pl®, PULGRAN® czy PULREA®.

Następstwo roślin

Zasadniczym elementem agrotechniki, warunkującym utrzymanie na względnie stałym poziomie zawartości próchnicy w glebie, jest prawidłowe następstwo roślin. Właściwie skonstruowany płodozmian powinien cechować się dużą ilością uprawianych po sobie gatunków roślin. W przypadku gleb lekkich powinny być to przynajmniej 3 gatunki, zaś na glebach ciężkich 4 – 5 gatunków. Zawężanie płodozmianu pociąga za sobą obniżenie żyzności gleb na skutek ubytku próchnicy oraz pogorszenia właściwości fizycznych (wzrost zakwaszenia, procesy erozyjne) i biologicznych gleb (zmniejszenie aktywności biologicznej). Pod względem wzbogacenia gleby w substancję organiczną rośliny uprawne dzieli się na trzy grupy. Pierwszą stanowią rośliny wzbogacające glebę, do których należą wieloletnie rośliny pastewne oraz w mniejszym stopniu rośliny strączkowe i międzyplony przyorywane na nawóz zielony. Druga grupa to rośliny okopowe, kukurydza i warzywa korzeniowe, które należą do roślin zubożających glebę, między innymi ze względu na małą ilość pozostawianych przez nie resztek pożniwnych oraz sposób uprawy, który przyczynia się do rozkładu próchnicy glebowej. Z kolei do roślin neutralnych zalicza się zboża i rośliny oleiste.

Rola międzyplonów

Przyoranie międzyplonów (poplonów) zwiększa zawartość substancji organicznej w glebie oraz wpływa na poprawę stanu sanitarnego i aktywności biologicznej gleby. Zabieg ten może być wykonany w okresie jesiennym lub wiosennym. Zaletą przyorania wiosennego jest pozostawienie roślin na polu jesienią i zimą, co zabezpiecza glebę nie tylko przed erozją wodną, ale również przed stratami azotu. Największą wartość mają poplony z roślin bobowatych, jednak są rzadko wykorzystywane ze względu na wysoki koszt nasion. Dlatego też, aby ograniczyć koszty, często na poplony stosowane są samosiewy kiełkujące z nasion, które osypały się podczas zbioru plonu głównego.

Optymalizacja odczynu gleb

Istotnym czynnikiem warunkującym żyzność gleby jest jej odczyn. Stąd też bardzo ważnym zabiegiem agrotechnicznym jest wapnowanie gleby, poprawiające jej parametry fizyczne, chemiczne i biologiczne. Biorąc pod uwagę zarówno kwasowość, jak i typ gleby dawki wapna w przeliczeniu na CaO powinny wahać się w przedziale od 1 do 6 t na hektar, przy czym dawka jednorazowa na glebach lekkich nie powinna przekraczać 1 tony CaO, zaś w przypadku gleb ciężkich 2,5 tony CaO.

Wzbogacanie gleby

Zabiegiem zwiększającym żyzność gleby jest dodanie preparatów wzbogacających glebę w korzystną mikroflorę glebową, czy też zastosowanie kwasów humusowych, stanowiących naturalny składnik próchnicy glebowej. Kwasy te wpływają na poprawę struktury gleby oraz jej właściwości chemicznych i biologicznych. Z kolei preparaty z mikroorganizmami oddziałują nie tylko na zwiększenie żyzności gleby, ale również dostarczają do środowiska glebowego substancji wykorzystywanych przez rośliny, jak hormony, enzymy, witaminy czy antybiotyki.

Zmniejszanie powierzchni użytków rolnych

Poza pogarszaniem żyzności gleb naszego kraju, istotnym czynnikiem jest również zmniejszanie areału gleb uprawnych. W ostatnim okresie powierzchnia gleb użytkowanych rolniczo w Polsce, często bardzo dobrych i dobrych (klasy I-III), ulega zmniejszeniu w efekcie przeznaczania ich na cele pozarolnicze, między innymi infrastrukturę techniczną, jak budownictwo mieszkaniowe, tereny rekreacyjne, autostrady czy drogi ekspresowe. W latach 1990 – 2008 powierzchnia użytków rolnych zmniejszyła się o ponad 2,5 mln ha, z czego 250 tys. ha gruntów zostało przeznaczonych pod zalesienia. Szacuje się, że do 2030 roku powierzchnia użytków rolnych zmniejszy się o kolejne 0,5 – 0,6 mln ha.

Literatura:
1. Brodowska M. S., Jackowska I., Brodowski R., Kurzyna-Szklarek M., Bojanowska M., Lipińska H. 2018. Problemy zmian środowiska glebowego. Towarzystwo Wydawnictw Naukowych LIBROPOLIS, Lublin.
2. Rusnak J. 2017. Jak poprawić żyzność gleby? Małopolski Ośrodek Doradztwa Rolniczego z s. w Karniowicach.

Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?

Nie był pomocny
Był średnio pomocny
Był pomocny
Był bardzo pomocny

Tagi

Ekspert nawozy.eu

Masz pytanie dotyczące tego artykułu? Szukasz porady?

Ilość pytań do ekspertów, które możesz jeszcze zadać w tym miesiącu: 2
*pola wymagane
doradca nawozy.eu

doradca nawozy.eu


Zapytaj eksperta

NEWSY

Zróżnicowane relacje cen cukru

Na krajowym rynku ceny cukru są na stosunkowo niskim poziomie, na co wpływ ma zarówno spora podaż z poprzedniego sezonu, a także niskie ceny na rynku globalnym.

Z kraju

Cena rzepaku niższa o 0,7%

W dniach od 24 do 31 maja 2020 roku cena rzepaku zmniejszyła się o 12 zł/t. Odnotowano spadek cen śruty rzepakowej i wzrost cen oleju rzepakowego rafinowanego.

MRiRW

Niskie plony wiśni

Według analityków EastFruit, zbiór wiśni w Polsce rozpocznie się w ciągu około 2 tygodni.

Owoce

Sezon melonów rozpoczął się w Murcji w Hiszpanii

W hiszpańskiej prowincji Murcia, która zapewnia około 60% produkcji arbuzów i melonów w tym kraju, rozpoczął się sezon na melony.

Owoce

nawozy.eu polecają

charakterystyka ogólna, wymagania glebowe i pokarmowe, wybór nawozu, pogoda, notowania

upload/newsy/4476/carrot-1565597-1280_nmedium.jpg

Do 2030 r. 25% powierzchni użytków rolnych w UE powinno być ekologiczne

Pomimo faktu, że pandemia stworzyła nowe wyzwania dla europejskiego rolnictwa, wiceprzewodniczący Komisji Europejskiej Frans Timmermans oświadczył, że nie planuje zmieniać swoich planów przed COVID-19.

Unia Europejska
upload/nawozenie/20/jeczmien-ozimy_1_medium.jpg
Nawożenie upraw

Jęczmień ozimy
Uprawiany jest więc w rejonach o łagodniejszych zimach, czyli w zachodniej i południowej części kraju
Gródek
niedziela, 7 Czerwiec 2020
19°C
13°C
min
25°C
max
Najciekawsze informacje z serwisu nawozy.eu na Twojej skrzynce pocztowej.
Proszę wpisać poprawny adres e-mail.
Proszę zalogować się na swoje konto i zmienić ustawienia newslettera.
Potwierdź zapisanie się do newslettera klikając w link w wiadomości wysłanej na Twój adres e-mail.
Nieznany błąd, spróbuj ponownie za chwilę.
Proszę zaznaczyć zgodę.
0
Najciekawsze informacje z serwisu nawozy.eu na Twojej skrzynce pocztowej.
Proszę wpisać poprawny adres e-mail.
Proszę zalogować się na swoje konto i zmienić ustawienia newslettera.





Potwierdź zapisanie się do newslettera klikając w link w wiadomości wysłanej na Twój adres e-mail.




Nieznany błąd, spróbuj ponownie za chwilę.
Proszę zaznaczyć zgodę.