Content

Porady ekspertów

Gleba, Informacje

Wpływ odczynu gleby na przyswajalność składników pokarmowych

Data2019-06-07 Ilość wyświetleń634 wyświetleń
dodaj
do ulubionych
usuń
z ulubionych

Rośliny do wzrostu, rozwoju i wydania odpowiedniego plonu potrzebują składników pokarmowych pobranych, w zależności od gatunku, w odpowiednich ilościach i proporcjach. Rośliny pobierają składniki pokarmowe głównie przez korzeń, dlatego niezwykle istotne jest zapewnienie odpowiednich warunków do przebiegu tego procesu. Jednym z podstawowych czynników oddziaływującym na dostępność składników pokarmowych dla roślin z roztworu glebowego jest odczyn pH gleby. Większość z nich najlepiej pobierana jest w zakresie odczynu od lekko kwaśnego do obojętnego (pH 5,6 do 7,0).

Odczyn gleby reguluje się poprzez zabieg wapnowania, który ma na celu jej odkwaszanie, do wartości optymalnych dla danej kategorii agronomicznej gleby czy gatunku rośliny, który zamierzamy uprawiać. W tym celu rozsiewa się na polu węglan wapnia, tlenek wapnia lub tlenek lub węglan wapniowo magnezowy, zgodnie z aktualnymi potrzebami lub zaleceniami nawozowymi. Z wyżej wymienionych związków po wprowadzeniu do gleby uwalniane są jony wapnia Ca2+, które wchodzą do kompleksu sorpcyjnego wypierając jony wodoru i glinu. Zwiększenie udziału węglanu wapnia i magnezu w roztworze glebowym prowadzi do poprawy odczynu gleb.

Wapnowanie gleby wpływa korzystnie na szereg właściwości fizykochemicznych i biologicznych. Poprzez właściwości chemiczne rozumie się przede wszystkim stworzenie korzystnych warunków do pobierania składników pokarmowych przez rośliny z roztworu glebowego. Wpływ odczynu gleby na przyswajalność składników pokarmowych jest zróżnicowana (Rys 1). Wraz z zakwaszaniem się gleb następuje spadek przyswajalności N, P, K, Mg, Ca oraz mikroskładników Mo i B. Natomiast wraz ze wzrostem odczynu gleby następuje spadek przyswajalności metali ciężkich: Fe, Zn, Mn i Cu. Spadek odczynu poniżej pH 5,5 prowadzi do wzrostu aktywności jonów glinu i manganu, które mogą toksycznie oddziaływać na rośliny.

Wapnowanie w dużym stopniu wpływa na zawartość przyswajalnego fosforu dla roślin. Fosfor w glebie występuje głównie w związkach mineralnych - w postaci fosforanów glinu, żelaza, wapnia i magnezu, a także częściowo w postaci organicznej. Fosforany żelaza i glinu są prawie nierozpuszczalne przy odczynie kwaśnym, a fosforany wapnia i magnezu są trudno rozpuszczalne przy odczynie słabo zasadowym. Maksimum przyswajalności fosforu osiąga się zwykle przy wapnowaniu gleby do odczynu słabo kwaśnego lub obojętnego. W glebach ciężkich, w których istotne znaczenie ma sorpcja wymienna kwasu fosforowego, optimum dla przyswajalności fosforu zbliża się do pH 7,0, w glebach piaskowych, w których główne znaczenie ma sorpcja chemiczna przez kationy glinu i żelaza, optimum zbliża się do pH 5,5.

Rys 1. Odczyn a dostępność składników mineralnych z gleby (Źródło: Grzebisz i in. 2012)


Wpływ zabiegu wapnowania na zachowanie azotu w glebie jest złożony. Wapnowanie wpływa na przyspieszenie rozkładu substancji organicznej i na przyspieszenie procesu nitryfikacji, które przebiegają intensywniej przy odczynie lekko kwaśnym i obojętnym. Wzrost odczynu gleby sprzyja pobieraniu azotu w formie amonowej. Niski odczyn utrudnia przechodzenie azotu amonowego w formę azotanową. Rośliny wrażliwe na kwaśny odczyn gleby wykształcają słabo rozwinięty system korzeniowy, który nie może skutecznie pobierać jonów azotanowych. Jony te mogą być wymywane w głąb profilu glebowego poza zasięg korzeni i bezpowrotnie tracone. Odczyn gleby ma także istotny wpływ na mikroflorę glebową. Doprowadzenie gleby do odczynu od słabo kwaśnego do zasadowego jest warunkiem niezbędnym do intensywnego wiązania azotu atmosferycznego przez bakterie asymilujące wolny azot, co jest niezwykle istotne w uprawie roślin bobowatych.

Wyniki badań wskazują, że zawartość potasu jest jednoznacznie związana z odczynem gleby. Gleby bardzo kwaśne charakteryzują się zazwyczaj niską zasobnością a gleby o odczynie uregulowanym zazwyczaj są zasobne w potas przyswajalny. W glebie bardzo kwaśnej dochodzi do wymywania potasu w wyniku wypierania go z kompleksu sorpcyjnego przez jony wodoru i glinu, w efekcie czego dochodzi do ubożenia gleb w potas.

Magnez z kolei jest pierwiastkiem, którego najlepszą zasobnością charakteryzują się gleby o odczynie lekko kwaśnym. Wraz ze wzrostem kwasowości czy zasadowości zawartość przyswajalnego Mg zmniejsza się. Dlatego przewapnowanie gleb może ujemnie wpłynąć na dostępność Mg z roztworu glebowego.Wraz ze wzrostem odczynu gleby następuje spadek przyswajalności mikroelementów: Fe, Zn, Mn i Cu, wyjątkiem są Mo i B, których dostępność wzrasta. W takiej sytuacji niezwykle ważne jest stosowanie nawozów mineralnych wzbogaconych w mikroelementy lub ich stosowanie w postaci oprysków dolistnych.Wapnowanie gleb istotnie przyczynia się do poprawy właściwości gleb kwaśnych poprzez zwiększenie przyswajalności fosforu; lepsze wykorzystanie potasu; łagodzenie niedostatku magnezu; zwiększenie przyswajalności manganu a także łagodzenie ujemnego wpływu toksycznego glinu dla roślin. Stosowanie bardzo wysokich dawek wapna (wykraczających poza zalecenia nawozowe) może utrudnić zaopatrzenie roślin w magnez, bor mangan cynki i miedź oraz prowadzić do uwstecznienia fosforu.

Polepszenie dostępności składników pokarmowych, którą uzyskujemy w związku z poprawą odczynu nie powinno skłaniać nas do automatycznego ograniczenia stosowania nawozów mineralnych jeżeli nie znamy zasobności gleby. W przypadku nawozów fosforowych i potasowych dawki te można zmniejszyć o 25 i 50%, jeżeli ich zasobność określono odpowiednio jako wysoką i bardzo wysoką. Dlatego niezwykle istotne jest regularne badanie próbek glebowych i korzystanie z zaleceń nawozowych, co może przyczynić się do zwiększenia efektywności plonotwórczej pierwiastków oraz ograniczyć presję rolnictwa na środowisko.

Literatura:
1. Boguszewski W. 1980 Wapnowanie gleb.
2. Filipek T., i in.2015. Zakwaszenie i wapnowanie gleb.
3. Grzebisz W., i in. 2012 ABC wapnowania gleb uprawnych.

Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?

Nie był pomocny
Był średnio pomocny
Był pomocny
Był bardzo pomocny

Tagi

Ekspert nawozy.eu

Masz pytanie dotyczące tego artykułu? Szukasz porady?

Ilość pytań do ekspertów, które możesz jeszcze zadać w tym miesiącu: 2
*pola wymagane
doradca nawozy.eu

doradca nawozy.eu


Zapytaj eksperta

NEWSY

Owies paszowy tańszy aż o 7,2%

W dniach od 6 do 13 października 2019 roku odnotowano wzrost cen większości polskich zbóż. W tym największe obniżki dotknęły owies paszowy, a zwyżki jęczmień konsumpcyjny. Również tańsza była w tym czasie kukurydza, a droższa za to była pszenica.

MRiRW

Światowy bilans kukurydzy

Jak wskazują eksperci KOWR, kukurydza jest jednym z najważniejszych zbóż paszowych.

Zboża

Twardy Brexit mógłby pozbawić Brytyjczyków produktów z UE

Nieuporządkowane wyjście grozi opóźnieniami w kluczowych dostawach portowych. Oznacza to, że łatwo psujące się produkty mogą gnić w dokach, czego obawiają się importerzy.

Unia Europejska

Rolnictwo ekologiczne w Unii Europejskiej

Według Eurostatu w UE w metodach produkcji rolnej występuje różnorodność regionalna, w tym także rolnictwa ekologicznego.

Unia Europejska

nawozy.eu polecają

charakterystyka ogólna, wymagania glebowe i pokarmowe, wybór nawozu, pogoda, notowania

Zboża
upload/newsy/3990/oilseed-rape-4422092-1280_nmedium.jpg

Wzrost przerobu rzepaku

Pierwsza połowa bieżącego roku odznaczała się produkcją surowego oleju rzepakowego w dużych oraz średnich zakładach przemysłu tłuszczowego na poziomie wyższym o 7,4% w ujęciu roku, przez co wyniosła w sumie 560,6 tys. ton.

Rośliny oleiste
upload/nawozenie/10/gryka_medium.jpg
Nawożenie upraw

Gryka
Ze względu na wartość nasion i łuski, gryka jest bardzo cenną rośliną uprawną
Borów
poniedziałek, 21 Październik 2019
18°C
13°C
min
23°C
max
Najciekawsze informacje z serwisu nawozy.eu na Twojej skrzynce pocztowej.
Proszę wpisać poprawny adres e-mail.
Proszę zalogować się na swoje konto i zmienić ustawienia newslettera.
Potwierdź zapisanie się do newslettera klikając w link w wiadomości wysłanej na Twój adres e-mail.
Nieznany błąd, spróbuj ponownie za chwilę.
Proszę zaznaczyć zgodę.
0
Najciekawsze informacje z serwisu nawozy.eu na Twojej skrzynce pocztowej.
Proszę wpisać poprawny adres e-mail.
Proszę zalogować się na swoje konto i zmienić ustawienia newslettera.





Potwierdź zapisanie się do newslettera klikając w link w wiadomości wysłanej na Twój adres e-mail.




Nieznany błąd, spróbuj ponownie za chwilę.
Proszę zaznaczyć zgodę.