Content

Porady ekspertów

Gleba

Wymycie składników pokarmowych w okresie jesienno-zimowym

Data2019-12-06 Ilość wyświetleń1548 wyświetleń
dodaj
do ulubionych
usuń
z ulubionych


Najintensywniejsze straty składników pokarmowych z gleby mają miejsce w okresie jesienno-zimowym, kiedy to występuje większe nasilenie opadów atmosferycznych, a także ograniczone pobieranie pierwiastków przez rośliny. Składnikami szczególnie narażonymi na wymywanie jest wapń, magnez, potas, czy siarka.

Wymywanie wapnia i magnezu

Straty wapnia i magnezu z gleby w dużym stopniu uzależnione są od wysokości i intensywności opadu atmosferycznego. Powstające podczas dysocjacji kwasu węglowego (zawartego w opadzie) jony wodorowe wypierają jony wapniowe z kompleksu sorpcyjnego gleby. Jony te tworzą połączenia w formie dwuwęglanu wapniowego, który łatwo rozpuszcza się w wodzie, co skutkuje przemieszczaniem go do głębszych warstw gleby. Wymyty wapń może przedostawać się do kanałów, rzek i zbiorników wodnych, jak również osadzać się w formie węglanu wapnia w głębszych warstwach gleby, przy czym poziom gromadzenia jest głębszy w przypadku gleb lżejszych. Jony magnezu są słabiej wiązane przez kompleks sorpcyjny gleby niż jony wapnia, stąd też są łatwiej wypierane z niego przez jony wodoru.

W znaczący sposób do wymywania wapnia i magnezu przyczynia się niski odczyn oraz mała zdolność gleby do akumulacji kationów zasadowych. Wpływ niskiego odczynu gleby na zwiększenie wymycia pierwiastków o charakterze zasadowym potwierdzono badaniami dotyczącymi przemywania gleby roztworami o różnych wartościach pH. Okazało się, że średnie wymycie wapnia i magnezu z gleby było około 3-krotnie większe przy zastosowaniu kwaśnego roztworu w porównaniu z wodą destylowaną. Można więc sądzić, że w konsekwencji działania kwaśnego opadu, na obszarach o dużej ilości opadów atmosferycznych i wysokiej emisji związków siarki i azotu, może wystąpić wzmożone wymywanie z gleby pierwiastków o charakterze zasadowym. Przyjmuje się, że w efekcie procesów prowadzących do zakwaszenia gleby, większe ilościowe straty występują w przypadku wapnia. Jednakże w ujęciu względnym większe wymycie odnotowuje się w przypadku magnezu, co związane jest z większym uwodnieniem kationów magnezu oraz niższą zawartością tego pierwiastka w glebie.

 
Wymywanie wapnia i magnezu z gleby charakteryzuje się różną intensywnością i zależy również od form występowania tych składników, czy typu połączenia ich z nieorganicznymi i organicznymi związkami chemicznymi. Duży wpływ odgrywają także fizyczne i chemiczne właściwości danej gleby, w tym jej skład granulometryczny i mineralny oraz charakter materii organicznej.
 

Wapń i magnez występują w glebie w formie niewymiennej, wymiennej, jak również w roztworze glebowym, gdzie ich ilość uzależniona jest między innymi od tworzenia połączeń z rozpuszczalnymi w wodzie związkami organicznymi, które z kolei zależą od charakteru i koncentracji rozpuszczalnej materii organicznej.

Zdolność wymywania wapnia i magnezu uzależniona jest również od charakteru rolniczego użytkowania i nawożenia gleby. Stosowanie nawożenia organicznego może przyczynić się do zwiększenia strat wapnia. Jest to związane z wydzielaniem do gleby dwutlenku węgla w efekcie rozkładu materii organicznej.

Wapń i magnez wymywane są z gleby nie tylko w postaci kationów, ale także w innych formach, między innymi jako związane z substancjami organicznymi, bądź w postaci różnej trwałości organiczno-mineralnych połączeń typu adsorpcyjnego. Prowadzi to do wymywania wraz z tymi pierwiastkami polifenoli, chinonów, czy też frakcji związków próchnicznych, to jest fenylokwasów czy kwasów huminowych. W konsekwencji dochodzi nie tylko do straty wapnia i magnezu, ale również do strat materii organicznej z gleby i zwiększenia koncentracji tych substancji w wodach.

Wymywanie potasu

Pierwiastkiem traconym z gleby w okresie jesienno-zimowym jest również potas. Wymywaniu podlega potas występujący w roztworze glebowym. Intensywne wymywanie ma miejsce z gleb wytworzonych z utworów piaszczystych oraz z gleb organicznych, głównie torfowych. Większe straty potasu stwierdza się na glebach lekkich, szczególnie zakwaszonych, gdyż wraz ze wzrostem kwasowości gleby zmniejszeniu ulega wiązanie potasu przez kompleks sorpcyjny gleby. W przypadku gleb torfowych w wyniku słabego wiązania potasu przez substancje organiczne również obserwuje się większe wymycie jonów potasowych pod wpływem opadów. Wymywanie tego składnika zależy nie tylko od rodzaju i właściwości gleby, ale również od jego zawartości w glebie, czy też nasilenia opadów atmosferycznych. Większe straty potasu z gleb odnotowuje się w efekcie działania obfitych opadów oraz wyższego nawożenia potasowego. Przyjmuje się, że w związku ze specyfiką gleb Polski (gleby lekkie i bardzo lekkie) straty potasu w ciągu roku mogą sięgać kilkudziesięciu kilogramów z hektara.

Wymywanie siarki

W okresie jesienno-zimowym mają miejsce również procesy wymywania jonów siarczanowych oraz niektórych organicznych związków siarki, co prowadzi do zanieczyszczenia tymi związkami wód gruntowych i powierzchniowych. Migracja siarki w obrębie profilu glebowego zależy od wielu czynników, a przede wszystkim od składu chemicznego i rozpuszczalności związków siarki, właściwości fizycznych i chemicznych gleby, odczynu i temperatury, zawartości koloidów organicznych, charakteru minerałów ilastych oraz składu mikroflory glebowej. Związkami siarki ulegającymi najłatwiejszemu wymyciu są siarczany sodu, potasu i magnezu, a niekiedy również siarczany wapnia. Przyczynia się do tego fakt, iż jony siarczanowe są stosunkowo słabo sorbowane przez glebowy kompleks sorpcyjny. Na sorpcję siarczanów w glebie wpływa również jej odczyn. W dużym stopniu hamowana jest w obecności znacznej ilości jonów wapnia. Dlatego też wraz ze wzrostem pH gleby jej zdolności sorpcyjne w stosunku do siarczanów maleją i przy pH powyżej 6 siarczany są sorbowane tylko w małych ilościach. Przyjmuje się, że maksimum sorpcji wymiennej siarczanów występuje przy pH od 2 do 4. Zdolność sorpcyjną gleb w stosunku do jonów siarczanowych może obniżać występowanie innych jonów. Z jonów nieorganicznych najsilniej obniżają ją – jony fosforanowe (o około 40%), a z organicznych – szczawiany (o około 50%). Podobny wpływ mają molibdeniany, arseniany, rodanki, seleniany, zaś stopień obniżenia sorpcji zależy zarówno od rodzaju jonu, jak i jego stężenia.

Wymyciu związków siarki przeciwdziałają uwodnione tlenki glinu i żelaza oraz kaolinit, które wykazują stosunkowo dużą zdolność do zatrzymywania siarczanów. Ich wymywanie uzależnione jest również od obecności drobnoustrojów i roślin. W ciałach drobnoustrojów glebowych znajduje się przeciętnie 0,1–1% S, natomiast rośliny wiążą siarkę w ilościach proporcjonalnych do związanego azotu i węgla.

Wymywanie fosforu

W odróżnieniu od wcześniej analizowanych składników nawozowych przemieszczanie fosforu w glebie, a tym samym jego wymywanie, jest zdecydowanie mniejsze. Pierwiastek ten pozostaje na ogół w warstwie gleby, do której został wprowadzony. Czynnikiem, który w istotny sposób zwiększa wymycie fosforu są opady atmosferyczne. Sytuacja taka ma miejsce szczególnie w bardzo lekkich glebach silnie zakwaszonych oraz w glebach charakteryzujących się dużą zawartością substancji organicznej. Warto wspomnieć, że straty fosforu z gleb związane są również z przemieszczaniem się w głąb gleby bardzo drobnych cząstek stałych zawierających ten pierwiastek.

Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?

Nie był pomocny
Był średnio pomocny
Był pomocny
Był bardzo pomocny

Tagi

Ekspert nawozy.eu

Masz pytanie dotyczące tego artykułu? Szukasz porady?

Ilość pytań do ekspertów, które możesz jeszcze zadać w tym miesiącu: 2
*pola wymagane
doradca nawozy.eu

doradca nawozy.eu


Zapytaj eksperta

NEWSY

Zmiany w koniunkturze w II połowie 2019 r.

Druga połowa minionego roku odznaczała się mniej pesymistycznymi odczuciami rolników w odniesieniu do ogólnej sytuacji prowadzonych przez siebie gospodarstw rolnych, rentowności produkcji rolniczej, a także popytu na produkty rolne.

Z kraju

Dodatkowe roczne świadczenie pieniężne dla emerytów i rencistów

Osoby, które w dniu 31 marca 2020 roku posiadają prawo do renty rolniczej lub emerytury czy też rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego otrzymają dodatkowe roczne świadczenie pieniężne dla emerytów i rencistów.

Z kraju

Spadek zużycia bawełny na świecie

Prognozuje się, że globalne zużycie bawełny w 2019/2020 r. wyniesie 118,2 mln bel, tj. o 2,1 mln bel poniżej zeszłego sezonu.

Rośliny

Zaskakujące fioletowe brokuły

Ze wszystkich wytrzymałych warzyw, które przetrwały w irlandzkim klimacie, najbardziej zaskakujące są fioletowe brokuły.

Warzywa

nawozy.eu polecają

charakterystyka ogólna, wymagania glebowe i pokarmowe, wybór nawozu, pogoda, notowania

upload/newsy/4303/euro-banknotes-3212757-1280_nmedium.jpg

Większe świadczenia emerytalno-rentowe

Z dniem 1 marca bieżącego roku świadczenia emerytalno-rentowe zwiększą się przynajmniej o 70 zł, czyli wskaźnik waloryzacji wyniesie 103,56%.

Z kraju
upload/nawozenie/13/pszenica-ozima_1_medium.jpg
Nawożenie upraw

Pszenica ozima
Pszenica ozima ma dość duże wymagania cieplne podczas całego okresu wegetacji
Gostycyn
czwartek, 2 Kwiecień 2020
4°C
1°C
min
7°C
max
Najciekawsze informacje z serwisu nawozy.eu na Twojej skrzynce pocztowej.
Proszę wpisać poprawny adres e-mail.
Proszę zalogować się na swoje konto i zmienić ustawienia newslettera.
Potwierdź zapisanie się do newslettera klikając w link w wiadomości wysłanej na Twój adres e-mail.
Nieznany błąd, spróbuj ponownie za chwilę.
Proszę zaznaczyć zgodę.
0
Najciekawsze informacje z serwisu nawozy.eu na Twojej skrzynce pocztowej.
Proszę wpisać poprawny adres e-mail.
Proszę zalogować się na swoje konto i zmienić ustawienia newslettera.





Potwierdź zapisanie się do newslettera klikając w link w wiadomości wysłanej na Twój adres e-mail.




Nieznany błąd, spróbuj ponownie za chwilę.
Proszę zaznaczyć zgodę.