Content

Porady ekspertów

Informacje, Nawożenie, Rośliny

Biofortyfikacja

Data2019-12-06 Ilość wyświetleń1255 wyświetleń
dodaj
do ulubionych
usuń
z ulubionych

Biofortyfikacji poddano m.in. pomidory i sałatę.
Biofortyfikacji poddano m.in. pomidory i sałatę.

Biofortyfikacja to wzbogacanie roślin w konkretne pierwiastki. Spożywanie tak ulepszonej żywności ma na celu ograniczanie występowania chorób wywołanych niedoborami pierwiastków (ważne, aby składniki obecne były w pożywieniu w formach łatwo przyswajalnych).

Przykłady roślin poddanych biofortyfikacji to warzywa (np.: ziemniaki, marchew, pomidory) wzbogacone w jod czy zboża wzbogacone w selen.

Żywność pochodzenia roślinnego może zawierać zbyt mało składników mineralnych, wtedy wskazane jest ich uzupełnianie. Jedną z przyczyn niskiej zawartości składników w roślinach jest niedobór tych składników w glebach, na których prowadzone są uprawy (niedobór wynika z wynoszenia pierwiastków z plonem roślin, niedostatecznego nawożenia, ograniczenia wprowadzania pierwiastków do środowiska ze źródeł przemysłowych). Pierwiastki obecne w glebach mogą też występować w formach trudno przyswajalnych, niedostępnych dla roślin. Uprawa roślin dających wysokie plony również nie sprzyja gromadzeniu dużych ilości pierwiastków w biomasie (występuje tzw. „efekt rozcieńczenia”).

BIOFORTYFIKACJA :
produkcja żywności wzbogaconej w pierwiastki o niedoborowej zawartości w diecie
Ulepszać można:Przede wszystkim wprowadza się pierwiastki:
zboża (pszenica, ryż),jod (I),
rzepak,selen (Se),
owoce,żelazo (Fe),
warzywa (ziemniaki, marchew, pomidory, sałatę),cynk (Zn),miedź (Cu),
zioła,wapń (Mg),
inne.magnez (Mg).


Pojęcie „biofortyfikacji” często wiązane jest z pojęciem „żywności funkcjonalnej”. Określa się tak żywność, która poza normalną wartością odżywczą jest także źródłem konkretnych substancji aktywnych biologicznie, prozdrowotnych (lub zawiera zmniejszone ilości substancji antyżywieniowych).

Rośliny wzbogacone w odpowiednie pierwiastki mogą być elementem diety społeczeństw krajów rozwiniętych, ale bardzo ważne jest również wykorzystywanie biofortyfikacji jako metody walki z tzw. głodem utajonym. Głód utajony spowodowany jest m.in. brakiem minerałów i wynika ze spożywania żywności o nieodpowiedniej jakości, ubogiej w składniki mineralne.

Nawożenie

Biofortyfikacja może odbywać się poprzez nawożenie roślin, a także na drodze selektywnej hodowli roślin metodami konwencjonalnymi lub poprzez wytwarzanie roślin genetycznie zmodyfikowanych (w celu uzyskania takich, które będą zdolne do akumulacji zwiększonych ilości pierwiastków).

Nawożenie roślin należy do tzw. metod fortyfikacji agronomicznej, agrotechnicznej. Określając możliwości biofortyfikacji roślin na drodze nawożenia, bada się wpływ: 

  • dawki pierwiastków,
  • formy chemicznej pierwiastków (np.: źródłem jodu może być jodek lub jodan potasu, źródłem selenu – selenian(VI) lub selenian(IV) sodu),
  • sposobu aplikacji pierwiastków (doglebowy, dolistny; opracowuje się też metody biofortyfikacji w uprawach hydroponicznych).

Ocenia się efekty działania pojedynczych pierwiastków i ich mieszanin (istnieje możliwość jednoczesnego wzbogacania roślin w kilka pierwiastków). Biofortyfikacja nie powinna oczywiście prowadzić do obniżenia wielkości plonu roślin czy pogorszenia jego jakości (np.: zwiększenia zawartości azotanów, zaburzeń pobierania i akumulacji innych pierwiastków). Warto pamiętać o tym, że skuteczność biofortyfikacji zależy od gatunku i organu rośliny. Na przykład, przy stosowaniu takich samych dawek jodu, korzenie marchwi gromadzą znacznie mniejsze ilości jodu niż bulwy ziemniaka i liście sałaty. Wzbogacanie warzyw w składniki pokarmowe ma tę zaletę, że wiele warzyw spożywanych jest w postaci surowej, bez obróbki cieplnej mogącej prowadzić do obniżenia zawartości wprowadzanych składników.

Jod

Wiele prac nad biofortyfikacją dotyczy wzbogacania warzyw w jod. Niedobór jodu prowadzi do zaburzeń syntezy hormonów tarczycy i rozwoju płodu. W Polsce szerokie badania dotyczące możliwości biofortyfikacji warzyw w jod prowadzone są m.in. na Uniwersytecie Rolniczym in. Hugona Kołłątaja w Krakowie.

Jod jest obecny w roślinach w formie łatwo przyswajalnej, o bardzo dużej biodostępności, osiągającej nawet 99%. Spożywanie roślin bogatych w jod pozwoliłoby ograniczać występowanie zaburzeń związanych z niedoborem tego pierwiastka (obecnie ważnym źródłem jodu w diecie jest sól spożywcza wzbogacana w związki jodu, zalecane ograniczenie spożycia soli wymaga jednak szukania nowych dróg uzupełniania niedoborów tego pierwiastka).

Selen

Kolejny z pierwiastków to selen. Niedobór selenu jest obecnie powszechnie spotykany w glebach, zwłaszcza rejonów nieprzemysłowych. Skutkiem jest mała zawartość selenu w kolejnych ogniwach łańcucha pokarmowego gleba – roślina – zwierzę – człowiek. Selen między innymi reguluje poziom hormonów tarczycy, stymuluje układ odpornościowy, bierze udział w procesach neutralizacji reaktywnych form tlenu i detoksykacji metali ciężkich. Właściwy poziom selenu w organizmie to mniejsze ryzyko wystąpienia nowotworów, chorób serca, wątroby i tarczycy, a także wielu chorób wieku starczego. Niedobór selenu obniża ruchliwość plemników. Głównym źródłem tego pierwiastka dla ludzi i zwierząt jest pożywienie, dlatego zasadne jest jego wzbogacanie w selen.

Literatura:
1. Darecki A., Saeid A., Górecki H. 2015. Selen w perspektywie fortyfikacji roślin o znaczeniu gospodarczym dla Polski. Wiadomości Chemiczne, 69, 11-12, 1067-1081.
2. Smoleń S. 2013. Biuletyn Informacyjny Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie. Nowatorskie badania – biofortyfikacja roślin w jod. 1, 81, 28-29.
3. Strzetelski P. 2013. Biofortyfikacja roślin w jod. Aura, 6, 23-26.

Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?

Nie był pomocny
Był średnio pomocny
Był pomocny
Był bardzo pomocny

Tagi

Ekspert nawozy.eu

Masz pytanie dotyczące tego artykułu? Szukasz porady?

Ilość pytań do ekspertów, które możesz jeszcze zadać w tym miesiącu: 2
*pola wymagane
doradca nawozy.eu

doradca nawozy.eu


Zapytaj eksperta

NEWSY

Hiszpańska powierzchnia organiczna wzrosła o 4,8%

W 2019 r. powierzchnia przeznaczona na produkcję ekologiczną w Hiszpanii wyniosła 2,355 mln hektarów, a więc to 4,8% więcej niż w poprzednim roku.

Unia Europejska

Mniejsza produkcja oleistych na świecie

Globalna produkcja nasion oleistych jest zmniejszona o 2 mln ton do 604,2 mln ton w wyniku niższej produkcji rzepaku, bawełny i soi.

Rośliny oleiste

Ceny zbóż w skupie tracą na wartości

W dniach od 28 czerwca do 5 lipca 2020 roku odnotowano spadek większości cen polskich zbóż. W tym największe obniżki dotknęły jęczmień paszowy, a zwyżki jęczmień browarniany. Również tańsza była w tym czasie pszenica, a droższa kukurydza.

MRiRW

Szanse mołdawskich wiśni na rynku europejskim maleją

Ulewne deszcze z gradem, które spadły na przełomie czerwca i lipca bieżącego roku w niektórych częściach Mołdawii, znacznie zmniejszyły prawdopodobieństwo dostaw lokalnych wiśni późno dojrzewających odmian europejskich na rynek UE.

Owoce

nawozy.eu polecają

charakterystyka ogólna, wymagania glebowe i pokarmowe, wybór nawozu, pogoda, notowania

upload/newsy/4485/corn-5199393-1280_nmedium.jpg

Wysokie zużycie kukurydzy

Przewiduje się, że globalne wykorzystanie pszenicy spadnie, ale za to kukurydzy się zwiększy.

Zboża
upload/nawozenie/15/zyto_medium.jpg
Nawożenie upraw

Żyto
Wytrzymuje mrozy do -25ºC bez okrywy śnieżnej
Wschowa
wtorek, 14 Lipiec 2020
18°C
12°C
min
25°C
max
Najciekawsze informacje z serwisu nawozy.eu na Twojej skrzynce pocztowej.
Proszę wpisać poprawny adres e-mail.
Proszę zalogować się na swoje konto i zmienić ustawienia newslettera.
Potwierdź zapisanie się do newslettera klikając w link w wiadomości wysłanej na Twój adres e-mail.
Nieznany błąd, spróbuj ponownie za chwilę.
Proszę zaznaczyć zgodę.
0
Najciekawsze informacje z serwisu nawozy.eu na Twojej skrzynce pocztowej.
Proszę wpisać poprawny adres e-mail.
Proszę zalogować się na swoje konto i zmienić ustawienia newslettera.





Potwierdź zapisanie się do newslettera klikając w link w wiadomości wysłanej na Twój adres e-mail.




Nieznany błąd, spróbuj ponownie za chwilę.
Proszę zaznaczyć zgodę.