Content

Porady ekspertów

Nawożenie, Rośliny, Ze świata

Coraz głośniej o nawożeniu krzemem

Data2016-09-17 Ilość wyświetleń4088 wyświetleń
dodaj
do ulubionych
usuń
z ulubionych

Siewki pszenicy w doświadczeniu hydroponicznym (K/Kontrola–bez Si), badania własne. (Fot.U. Sienkiewicz-Cholewa)
Siewki pszenicy w doświadczeniu hydroponicznym (K/Kontrola–bez Si), badania własne. (Fot.U. Sienkiewicz-Cholewa)

Krzem (Si) dotychczas stosowany był dość powszechnie w świecie w uprawach sadowniczych i warzywniczych. W ostatnich latach nawożenie krzemu zdobywa uznanie i zwolenników także w uprawie roślin rolniczych. Rola krzemu i wpływ na plony roślin jest obecnie w sferze intensywnych badań, prowadzonych głównie w USA i Chinach ale również w Kanadzie, Australii, Wielkiej Brytanii, Rosji i w Polsce.

Powołane zostało międzynarodowe stowarzyszenie – International Silicon in Agriculture Society, którego celem jest promowanie stosowania krzemu w produkcji roślin uprawnych na całym świecie.

Badania potwierdziły, że pierwiastek ten stymuluje procesy życiowe ryżu, soi, trzciny cukrowej, sorga czy pszenicy. Pozytywny wpływ krzemu ujawnia się szczególnie u roślin rosnących w warunkach stresowych, dlatego też niekonwencjonalnym sposobem na zwiększenie tolerancji i odporności roślin może być zasilanie upraw krzemem.

 
Krzem jest po tlenie najbardziej rozpowszechnionym pierwiastkiem w skorupie ziemskiej.
 

W glebie występuje w postaci różnego rodzaju minerałów - glinokrzemianów krzemianów sodu, wapnia, potasu oraz krzemionki SiO2, odpornych na wietrzenie i trudno rozpuszczalnych. Krzem w przyrodzie nie występuje w stanie wolnym, ale w postaci utlenionej jako krzemionka, najczęściej w formie krystalicznej nazywanej kwarcem, a wszechobecny piasek to nic innego tylko zanieczyszczone ziarna kwarcu. Krzemionka jest praktycznie nierozpuszczalna w wodzie i dlatego jest niedostępna dla roślin.

Jedyną formą przyswajalną jest ciekły kwas krzemowy H4SiO4 (Si(OH)4). Pobieranie krzemu przez rośliny, pomimo dużej zawartości w glebie potencjalnych źródeł tego pierwiastka jest utrudnione, ponieważ uwalnianie kwasu krzemowego z krzemianów i krzemionki jest procesem bardzo powolnym i ograniczonym. Uwolniony zaś do roztworu glebowego kwas krzemowy jest niestabilny, wykazuje wysoką skłonność cząsteczek do polimeryzacji i łatwo przechodzi w formy nierozpuszczalne, niedostępne dla roślin.

Tak więc ilość krzemu przyswajalnego dla roślin w glebach jest stosunkowa niewielka i paradoksalnie rośliny rosnąc „na krzemie” mogą odczuwać jego niedobory. Mimo, że procentowa zawartość Si w roślinach dorównuje zawartości makroelementów, nie jest on uznawany za pierwiastek niezbędny do prawidłowego wzrostu i rozwoju roślin, a zaliczany przez badaczy do pierwiastków pożądanych tzw. beneficial element czy quasi/prawie- niezbędnych pierwiastków.

Pobieranie i rozmieszczenie Si w roślinie

Do pobierania krzemu przez korzenie służą roślinom dwa mechanizmy: transport bierny poprzez dyfuzję u roślin dwuliściennych oraz transport aktywny z udziałem specyficznych transporterów występujących u traw i ryżu. Wielkość pobrania tego składnika i rozmieszczenie w roślinie zależy od intensywności transpiracji. Największe ilości Si akumulują się bezpośrednio pod warstwą skórki liści (kutikuli) w postaci polimerów SiO2 nH2O tzw. żelu krzemionkowego, tworząc pod wpływem wody nierozpuszczalną warstwę kutykularno-krzemową.

Im więcej krzemu roślina pobierze tym wytworzona warstwa jest grubsza. Tak wzmocnione ściany komórkowe liści stanowią naturalną barierę dla patogenów, które wykazują mniejszą wirulencję wobec bogatych w krzem roślin.

 
Poza liśćmi duże ilości krzemu gromadzą korzenie roślin oraz plewy zbóż.
 

Pierwiastek ten słabo przemieszcza się w roślinie, dlatego starsze liście zawierają go znacznie więcej niż młodsze. Spośród roślin uprawnych największą ilość krzemu zawierają zboża od 1,0 - 3,0 % s.m. i ryż > 5% s.m (tzw. akumulatory krzemu). Rośliny motylkowate natomiast, wykluczają krzem ze swoich tkanek i nie mają zdolności akumulowania tego pierwiastka.

Rola krzemu

Wiadomo, że krzem wpływa polepszenie kondycji i aktywności roślin rosnących w niekorzystnych warunkach środowiska tj. w warunkach stresowych, wywołanych występowaniem chorób, szkodników, suszy glebowej czy nadmiernego zasolenia.

Dobre „wysycenie roślin” krzemem powoduje:

  • ograniczenie wnikania patogenów - wyższa odporność roślin na porażenia grzybowe, ograniczenie aktywności szkodników,
  • zwiększenie efektywności fotosyntetycznej roślin w wyniku lepszej ekspozycji liści na promienie słoneczne,
  • zwiększenie odporności roślin na wyleganie,
  • zmniejszenie transpiracji i ochronę roślin przed nadmierną utratą wody.

Opierając się na obecnym stanie wiedzy można twierdzić, że rola krzemu nie ogranicza się jedynie do tworzenia w komórkach roślin mechanicznej bariery ochronnej w postaci amorficznej krzemionki. Pierwiastek ten wpływa również na metabolizm i fizjologiczną aktywność roślin rosnących w niekorzystnych warunkach środowiska. Jednym z głównych stresów abiotycznych, na które najczęściej narażone są rośliny jest stres wodny powodowany suszą glebową bądź nadmiernym zasoleniem gleb.

Do negatywnych skutków utrzymującego się stresu wodnego należy zaliczyć: zakłócenia w gospodarce wodnej roślin, zmiany metabolizmu i aktywności enzymów, zaburzenia w przebiegu procesu fotosyntezy, dysfunkcje błon plazmatycznych (rozpad), ograniczenie pobierania i asymilacji składników pokarmowych i w konsekwencji zahamowanie wzrostu i rozwoju roślin.
Pobrany w warunkach suszy krzem zmniejsza w roślinie presję stresu wodnego poprzez poprawę osmoregulacji, ograniczenie strat wody, zwiększenie wydajności fotosyntezy i poprawę zaopatrzenia roślin w składniki mineralne. Fizjologiczna rola krzemu w roślinie nie została dotychczas dobrze rozpoznana i pozostaje w sferze badań.

Efekty nawożenia

Jak wspomniałam doniesienia naukowe na temat nawożenia krzemem dotyczą głównie roślin strefy tropikalnej i pochodzą z Azji i Ameryki Pół. i Poł. W praktyce rolniczej tych regionów świata plantacje ryżu i trzciny cukrowej nawozi się krzemem z uwagi na jego bardzo niską zawartość w glebach. Z doświadczeń wynika, że zarówno nawożenie doglebowe jak i dolistne tym pierwiastkiem wpływa na poprawę kondycji i odporności roślin, zapobiega i ogranicza występowanie chorób grzybowych i w efekcie powoduje zwiększenie plonu. Przyrosty plonów dochodzą w pewnych warunkach (np. na kwaśnych glebach organicznych) nawet do 50%.

Badania dowodzą również, że pierwiastek ten istotnie wspomaga pobieranie przez rośliny innych składników pokarmowych - głównie fosforu (badania dotyczą ryżu). Dużo zagranicznych prac mówi o dobroczynnej roli krzemu w uprawie pszenicy, kukurydzy pomidorów oraz ogórków. W Europie prowadzono głównie badania hydroponiczne z pszenicą i kukurydzą zasilanymi krzemem. Efektywność stosowania krzemu w uprawie roślin w Europie i w kraju jest zatem nowym, otwartym zagadnieniem. Rynek krajowy oferuje do nawożenia przedsiewnego wzbogacone glinokrzemiany oraz preparaty dolistne zawierające stabilizowany kwas krzemowy i zachęca do ich stosowania. Decyzja o nawożeniu krzemem należy do rolnika.

Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?

Nie był pomocny
Był średnio pomocny
Był pomocny
Był bardzo pomocny

Tagi

Ekspert nawozy.eu

Masz pytanie dotyczące tego artykułu? Szukasz porady?

Ilość pytań do ekspertów, które możesz jeszcze zadać w tym miesiącu: 2
*pola wymagane
doradca nawozy.eu

doradca nawozy.eu


Zapytaj eksperta

NEWSY

Nawożenie

MRiRW rozwiewa wątpliwości odnośnie terminów stosowania nawozów

Z uwagi na nurtujące rolników wątpliwości związane z terminowym stosowaniem nawozów zgodnego z programem azotanowym, MRiRW wyjaśnia, że można używać na jesieni nawozów w sytuacjach nadzwyczajnych, do których niewątpliwie należą niekorzystne warunki atmosferyczne.

Nawożenie

Ceny czystego składnika nawozów azotowych, fosforowych i potasowych w maju 2018

Maksymalne ceny czystego składnika w nawozach azotowych w maju 2018 roku nadal odznaczały się w saletrzaku, niższe były ceny azotu w saletrze amonowej, a najmniejsze w moczniku.

Nawożenie

Terminy stosowania nawozów ulegną zmianie

Nie będzie już można nawozić gleby po zimie jak tylko ustąpią mrozy, ale będzie trzeba poczekać do 1 marca.

Nawożenie
Nawożenie

nawozy.eu polecają

charakterystyka ogólna, wymagania glebowe i pokarmowe, wybór nawozu, pogoda, notowania

upload/newsy/3972/nature-3297418-1280_nmedium.jpg

Hiszpania: Badania nad uprawą nowych japońskich odmian śliwki w Aragonii

W celu określenia opłacalności uprawy nowych japońskich odmian śliwki w hiszpańskim regionie Aragonii CITA będzie koordynować projekt, którego wyniki zostaną zastosowane bezpośrednio w niektórych obszarach uprawy owoców.

Owoce
upload/nawozenie/14/pszenzyto_1_medium.jpg
Nawożenie upraw

Pszenżyto ozime
Pszenżyto lubi równomierne i umiarkowane opady i jest wrażliwe na przebieg pogody
Susiec
poniedziałek, 14 Październik 2019
15°C
10°C
min
21°C
max
Najciekawsze informacje z serwisu nawozy.eu na Twojej skrzynce pocztowej.
Proszę wpisać poprawny adres e-mail.
Proszę zalogować się na swoje konto i zmienić ustawienia newslettera.
Potwierdź zapisanie się do newslettera klikając w link w wiadomości wysłanej na Twój adres e-mail.
Nieznany błąd, spróbuj ponownie za chwilę.
Proszę zaznaczyć zgodę.
0
Najciekawsze informacje z serwisu nawozy.eu na Twojej skrzynce pocztowej.
Proszę wpisać poprawny adres e-mail.
Proszę zalogować się na swoje konto i zmienić ustawienia newslettera.





Potwierdź zapisanie się do newslettera klikając w link w wiadomości wysłanej na Twój adres e-mail.




Nieznany błąd, spróbuj ponownie za chwilę.
Proszę zaznaczyć zgodę.