Porady ekspertów

Nawożenie, Rośliny, Z kraju

Jak można ograniczyć negatywny wpływ rolnictwa na środowisko?

Data2016-12-12 Ilość wyświetleń1188 wyświetleń

Ze względów środowiskowych, produkcyjnych i ekonomicznych konieczne jest wprowadzanie do rolnictwa praktyk pozwalających na ochronę gleb, wód i powietrza.
Ze względów środowiskowych, produkcyjnych i ekonomicznych konieczne jest wprowadzanie do rolnictwa praktyk pozwalających na ochronę gleb, wód i powietrza.

Działalność rolnicza odbywa się z wykorzystaniem naturalnych zasobów środowiska – gleby, wody i powietrza. Jej negatywny wpływ przejawia się między innymi obniżeniem jakości tych elementów oraz stratami produkcyjnymi i ekonomicznymi. Konieczne jest więc wprowadzanie do gospodarki rolnej praktyk pozwalających na ochronę środowiska.

Ochrona gleb

Większości obszarów rolniczej przestrzeni produkcyjnej w Polsce charakteryzuje się zdolnością do generowania plonów o najwyższych parametrach jakościowych pod warunkiem przestrzegania zasad technologii produkcji i dobrej praktyki rolniczej. W praktyce nowoczesnego rolnictwa zasadnicze zadanie polega na dostosowaniu zużycia m. in. nawozów mineralnych i naturalnych do potrzeb agroekosystemów poprzez ich efektywniejsze wykorzystanie. Należy przy tym pamiętać, że w naszym kraju przeważają gleby lekkie o małej pojemności sorpcyjnej, które z natury są mniej żyzne, ubogie w składniki pokarmowe, gorzej plonujące i łatwiej ulegające degradacji, co ogranicza ich potencjał produkcyjny.

W niektórych rejonach może występować nasilenie tego zjawiska, związane najczęściej z nadmiernym zakwaszeniem, zmniejszeniem zawartości substancji organicznej, naruszeniem równowagi jonowej, niekorzystnymi zmianami bioróżnorodności, degradacją fizyczną (głównie zagęszczeniem, zasklepieniem, przesuszeniem, erozją), a lokalnie także z zasoleniem czy gromadzeniem się zanieczyszczeń w glebach. Istotną rolę odgrywa w takich wypadkach między innymi: wykonywanie zabiegów przeciwerozyjnych, stosowanie właściwej uprawy mechanicznej, wdrażanie działań sprzyjających poprawie bilansu glebowej substancji organicznej, poprawne układanie płodozmianów, wapnowanie i optymalizacja gospodarki składnikami nawozowymi. Racjonalne gospodarowanie środowiskiem glebowym powinno uwzględniać wszystkie funkcje gleb, a nie tylko produkcyjną, oraz dążyć do ograniczania zagrożeń.

Ochrona wód

W celu ochrony wód przed negatywnym wpływem działalności rolniczej należy przede wszystkim podejmować działania zmierzające do zatrzymywania składników pokarmowych w agroekosystemach. Wiąże się to z jednej strony ze stosowaniem zbilansowanych dawek nawozów na gleby o uregulowanym odczynie we właściwych terminach i w odpowiednich formach, a z drugiej z dążeniem do ciągłego utrzymania gleby pod okrywą roślinną. Dawki nawozów mineralnych powinny być dostosowane do możliwości pobierania przez rośliny dostarczanych z nimi składników pokarmowych z uwzględnieniem glebowych zasobów oraz dopływów z innych źródeł, tak aby ich obieg w układzie nawozy – gleba – roślina był w jak największym stopniu zamknięty. Nawozy należy aplikować przy pomocy sprawnego sprzętu w okresach i warunkach, gdy istnieje ograniczone zagrożenie wymywania zawartych w nich składników mineralnych. Wyklucza to między innymi ich stosowanie na glebach zalanych wodą, zamarzniętych, przykrytych śniegiem oraz podczas opadów deszczu. Pomocne w ograniczaniu strat składników biogennych ze źródeł rolniczych jest także zastosowanie nowoczesnych technik nawożenia – nawożenia zlokalizowanego i precyzyjnego.

Mając na względzie szacunki wskazujące, że około 2/3 strat azotu na drodze wymywania przypada na okres przerwy w wegetacji roślin (późna jesień – zima – wczesna wiosna), należy dążyć do zwiększenia udziału ozimin w strukturze zasiewów oraz uprawiać międzyplony. Niebagatelną rolę w ochronie wód odgrywają także tzw. strefy buforowe (zadrzewienia, zakrzewienia, miedze, murawy, przydroża czy żywopłoty), oddzielające ekosystemy wodne od bezpośredniego oddziaływania agroekosystemów.
Nie należy również zapominać o zachowaniu odpowiedniej odległości od zbiorników i cieków wodnych, właściwym zagospodarowaniu nawozów naturalnych, organicznych, odpadów, kiszonek i środków ochrony roślin, a także stosowaniu zasad dobrej praktyki użytkowania i nawożenia gleb położonych na terenach o dużym nachyleniu i użytków zielonych oraz o zapewnieniu prawidłowej gospodarki wodno – ściekowej na obszarach wiejskich.

Ochrona powietrza

Działania zmierzające do redukcji emisji zanieczyszczeń pyłowych i gazowych z rolnictwa powinny opierać się na zrównoważonym rozwoju i wdrażaniu inteligentnych, precyzyjnych technologii produkcji. Chcąc uniknąć zapylenia atmosfery, należy przede wszystkim wykonywać zabiegi agrotechniczne przy optymalnej wilgotności gleby, ograniczać pylenie nawozów podczas przewożenia i rozsiewania oraz utrzymywać powierzchnię gleby pod okrywą roślinną przez maksymalnie długi okres w ciągu roku. W przypadku większości powstających w rolnictwie gazów (głównie z produkcji zwierzęcej i z nawożenia), sytuacja jest o tyle ciekawa, że zaliczane są one do tzw. gazów cieplarnianych (GHG), wzmacniających globalne ocieplenie. Rolnictwo – sektor bardzo wrażliwym na zmiany klimatu, jest nie tylko źródłem ich emisji, ale stanowi także swoisty magazyn GHG. W glebach jest zgromadzone 1 500 mld ton węgla, a corocznie może być związane kolejne 1,2 mld ton.

 
Rolnictwo uczestniczy także w tworzeniu energii odnawialnej i udostępnia elementy pozwalające na usprawnienie gospodarki obiegowej.


Zachowania, które pozwoliłyby zminimalizować ilość pojawiających się gazów pochodzenia rolniczego, powinny koncentrować się na dostosowaniu dawek nawozów azotowych do możliwości produkcyjnych agroekosystemów oraz na spowolnieniu pojawiania się aktywnych form azotu m.in. poprzez: dzielenie dawek nawozów, otoczkowanie granul, inhibicję urolizy i nitryfikacji, zlokalizowane nawożenie z aplikacją doglebową w połączeniu z sekwestracją węgla organicznego. Niezwykle pomocne w tym względzie jest także stosowanie zasad dobrej praktyki rolniczej. Wśród działań ograniczających emisję gazowych zanieczyszczeń z produkcji zwierzęcej należy wymienić redukcję metanogenezy (np. poprzez suplementację dawek pokarmowych przeżuwaczy i poprawę bilansowania dawek paszowych) oraz doskonalenie systemów utrzymania zwierząt oraz zagospodarowania ich odchodów (np. w wyniku stosowania preparatów zmniejszających emisję amoniaku z odchodów).

Literatura
1.Filipek T., Skowrońska M. 2009. Optymalizacja odczynu gleby i gospodarki składnikami pokarmowymi w rolnictwie polskim. Postępy Nauk Rolniczych 1, 25-37.
2.Jadczyszyn T. (red.) 2015. Dobre praktyki rolnicze na obszarach szczególnie narażonych (OSN) na azotany pochodzenia rolniczego. CDR w Brwinowie, ss.106.
3.Kajdan-Zysnarska I., Matuszak E., Nowak D., Matuszewski J., Oryś A., Raczkowska E., Ratajczak J. 2010. Ochrona środowiska w gospodarstwie rolnym. Poradnik dla doradcy. CDR w Brwinowie, Oddział w Poznaniu, ss.106.
4.Kodeks Dobrej Praktyki Rolniczej. 2004. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Ministerstwo Środowiska. Warszawa, ss. 96.

Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?

Nie był pomocny
Był średnio pomocny
Był pomocny
Był bardzo pomocny

Tagi

Ekspert nawozy.eu

Masz pytanie dotyczące tego artykułu? Szukasz porady?

Ilość pytań do ekspertów, które możesz jeszcze zadać w tym miesiącu: 2
*pola wymagane
doradca nawozy.eu

doradca nawozy.eu


Zapytaj eksperta

NEWSY

Nawożenie

Rozporządzenie dotyczące nawozów poddane głosowaniu KE

Zanieczyszczenia nadchloranem i kadmem w nawozach mineralnych będą tematem posiedzeń dwóch komisji w Parlamencie Europejskim: Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności (COM ENVI) oraz Komisji ds. Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów (COM IMCO). W tym kontekście Copa Cogeca przygotowała list do Komisji dotyczący najwyższych dopuszczalnych poziomów zanieczyszczeń w nawozach.

Nawożenie

Perspektywy dla dotacji do wapnowania gleb w 2017 r.

Sprawa dopłat do wapniowania gleb ciągle stoi pod znakiem zapytania. Co prawda, perspektywy otrzymania dofinansowania są bardziej obiecujące niż w ubiegłym sezonie, ale uzyskanie konsensusu w tej kwestii może się znacznie przeciągnąć w czasie.

Nawożenie

Zmiana przepisów dotyczących biogazowni rolniczych

Do szerokich konsultacji skierowano projekt nowelizacji ustawy o nawozach i nawożeniu. Zmiany mają przede wszystkim na celu wprowadzenie przejrzystych zasad dotyczących wytwarzania, obrotu i wykorzystywania w rolnictwie produktów biogazowych.

Nawożenie

TAK dla nawozów naturalnych

Zgodnie z prawem od dnia 1 marca można stosować nawozy naturalne, czyli obornik, gnojówkę i gnojowicę.

Nawożenie

nawozy.eu polecają

charakterystyka ogólna, wymagania glebowe i pokarmowe, wybór nawozu, pogoda, notowania

 
Świerczów
wtorek, 25 Lipiec 2017
duże zachmurzenie
18°C
15°C
min
22°C
max
Nawożenie upraw

Rzepak ozimy
Prawidłowy rozwój rośliny jesienią decyduje o możliwościach jej plonowania
Nawozy azotowe z siarką

Saletrosan® 26
N(S) 26-(13)