Content

Porady ekspertów

Nawożenie, Zboża

Mikroskładniki niezbędne w uprawie zbóż

Data2019-07-08 Ilość wyświetleń283 wyświetleń
dodaj
do ulubionych
usuń
z ulubionych


Mikroskładniki pełnią w roślinach istotne funkcje w procesach metabolicznych, a ich niedobór powoduje zaburzenie procesów biochemicznych. Dochodzi do zakłócenia gospodarki azotem oraz pobierania i wykorzystania innych składników pokarmowych. Przyczynia się to do hamowania wzrostu i rozwoju roślin oraz zwiększa podatność na choroby, co może prowadzić do obniżenia wielkości i jakości plonów. Do grupy mikroelementów niezbędnych do prawidłowego wzrostu i rozwoju roślin zaliczyć można cynk, mangan, miedź, molibden, żelazo, bor, nikiel i chlor. W przypadku zbóż największe znaczenie odgrywają miedź, mangan i cynk.

Miedź jest pierwiastkiem bardzo ważnym w uprawie owsa, pszenicy, jęczmienia i kukurydzy. W ciągu jednego sezonu wegetacyjnego średnio z plonami zbóż wynoszone jest z gleby około 70 g Cu z hektara, przy czym z plonami kukurydzy – około 150 g Cu/ha. Mangan odgrywa bardzo ważną rolę w uprawie owsa i pszenicy. Przykładowo z plonami owsa wynoszone jest z gleby około 600 g Mn/ha w ciągu sezonu wegetacyjnego, a z plonami jęczmienia – 350 g Mn/ha. Cynk jest niezwykle istotny w uprawie kukurydzy. Z grupy mikroelementów jest to pierwiastek pobierany w największych ilościach przez rośliny. Z plonami kukurydzy w ciągu sezonu wegetacyjnego wynoszone jest z gleby około 1200 g Zn z 1 hektara.

Mikroskładniki a gospodarka azotowa roślin

Rola mikroelementów odnosi się również do kontroli metabolizmu azotu w roślinie, głównie poprzez przemiany pobranego przez roślinę azotu w białko. Zboża dobrze odżywione miedzią wytwarzają więcej kłosków oraz kumulują więcej azotu w ziarnie, co w konsekwencji podnosi jego jakość technologiczną. Mangan również oddziałuje na gospodarkę azotową zbóż, wpływając na polepszenie pobierania składników pokarmowych we wczesnych fazach rozwojowych roślin. U zbóż dokarmianych pozakorzeniowo manganem wskaźniki struktury plonu ulegają polepszeniu. Klasycznym przykładem oddziaływania mikroelementów na metabolizm azotu jest cynk, który poprzez stymulację procesów fizjologicznych, zwiększa efektywność azotu nawozowego. W przypadku kukurydzy we wczesnych fazach rozwojowych cynk zwiększa pobieranie azotu przez rośliny. Stąd też warunkiem prawidłowego działania cynku jest optymalny dla roślin poziom nawożenia azotem.

Dlaczego miedź?

Miedź jest niezbędna do prawidłowego rozwoju i funkcjonowania roślin, pełniąc ważne funkcje fizjologiczne. Wchodzi w skład wielu białek i enzymów biorących udział w procesach metabolicznych. Działa na biosyntezę aminokwasów, a obok boru, manganu i cynku wpływa na metabolizm cukrów. Uczestniczy w procesie fotosyntezy, warunkuje prawidłowe funkcjonowanie chloroplastów. Może wpływać na gospodarkę wodną roślin, poprzez oddziaływanie na przepuszczalność i metabolizm błon komórkowych. Uczestniczy również w mechanizmach odpornościowych na choroby.

 
Miedź pobierana jest przez cały okres wegetacji, przy czym zboża pobierają najwięcej tego pierwiastka w okresie między krzewieniem a strzelaniem w źdźbło. Stąd też największą zawartość miedzi stwierdza się u roślin młodych od krzewienia do fazy poprzedzającej kłoszenie.
 

W związku z tym nawożenie miedzią należy przeprowadzać we wczesnych fazach rozwojowych. W efekcie dobrego odżywienia zbóż miedzią dochodzi do stymulacji krzewienia oraz zapobiegania redukcji źdźbeł kłosonośnych. Miedź pobierana jest zarówno przez korzenie, jak i liście. Zastosowanie dolistnego dokarmiania zbóż tym pierwiastkiem na początku strzelania w źdźbło przyczynia się do zwiększenia przemieszczania azotu ze słomy do ziarna, co w konsekwencji skutkuje wzrostem ogólnej zawartości białka. Najlepiej przyswajalnym źródłem tego pierwiastka jest miedź w formie chelatów lub proteinatów. W zależności od formy tego składnika zastosowanej w nawozie zalecane jest stosowanie w okresie krzewienia zbóż od 200 g miedzi (Cu w formie chelatu) do 400 g Cu/ha, w przypadku użycia formy siarczanowej tego pierwiastka. W liściach roślin zbożowych kumulowane jest około 70% pobranej miedzi. Wynika to z dużej obecności tego pierwiastka w chloroplastach. Miedź jest pierwiastkiem mało ruchliwym w roślinie, jednak w przeciwieństwie do cynku może się przemieszczać z liści starszych do młodszych.

Czy warto stosować mangan?

Mangan, podobnie jak miedź, spełnia w roślinie szereg specyficznych dla siebie funkcji. Wspólną cechą obu tych pierwiastków jest to, że wpływają na prawidłowe funkcjonowanie chloroplastów, uczestnicząc w procesie fotosyntezy. Pierwiastek ten bierze udział w pobieraniu i przyswajaniu wielu składników pokarmowych. Mangan pośrednio wpływa na rozwój systemu korzeniowego, poprzez oddziaływanie na zwiększenie pobierania fosforu przez rośliny. Przy niedoborze manganu stwierdza się u roślin przewężenia w środkowej części korzenia, co pogarsza pobieranie i przewodzenie wody oraz składników mineralnych do nadziemnych części roślin. Pierwiastek ten bierze udział w syntezie białek oraz witaminy C. Oddziałuje na stężenie hormonów roślinnych. Odgrywa również ważną rolę w nadawaniu odporności mechanicznej tkankom roślinnym, ponieważ wpływa na powstawanie lignin, które stanowią element tkanki mechanicznej. Największe zapotrzebowanie na mangan występuje u zbóż w fazie krzewienia. Rośliny te wymagają od 300 do 500 g Mn/ha. Mangan w roślinach występuje przede wszystkim w niezielonych strukturach komórkowych. Po aplikacji dolistnej może podlegać transportowi z liści starszych do młodszych.

Czy cynk jest ważny dla zbóż?

Jako składnik wielu enzymów cynk uczestniczy w procesach enzymatycznych, wchodząc w skład niektórych enzymów. Bierze udział w metabolizmie cukrów, białek i związków fosforowych oraz w przetwarzaniu kwasów organicznych. Wraz z miedzią i chlorem odgrywa ważną rolę w stabilizacji chloroplastów. Uczestniczy w syntezie chlorofilu. Do najważniejszych funkcji cynku należy synteza tryptofanu (aminokwasu potrzebnego do produkcji auksyn – hormonów wzrostu) oraz kształtowanie gospodarki węglowodanowej i azotowej. Wpływa na proces oddychania roślin, a także przepuszczalność błon komórkowych oraz zwiększa odporność roślin na suszę i choroby. Rozmieszczenie cynku w zbożach uzależnione jest od pH gleby. Zboża na glebie wapnowanej gromadzą więcej cynku w ziarnie, natomiast na glebach niewapnowanych, kwaśnych – w słomie.

Obserwuj objawy i skutki niedoboru mikroskładników!

Niedobór mikroelementów powoduje zaburzenie procesów biochemicznych w roślinach, hamuje ich wzrost i rozwój, zwiększa podatność na choroby, co może przyczynić się do obniżenia wielkości i jakości plonów.

Objawy niedoboru miedzi

Typowym objawem niedoboru miedzi jest więdnięcie roślin, bez względu na stopień zaopatrzenia ich w wodę. Jest to związane z niedostateczną syntezą lignin, co przyczynia się do słabej struktury ścian komórkowych naczyń i całej rośliny. Objawy niedoboru miedzi u roślin zbożowych ujawniają się w postaci nadmiernego i dłużej trwającego krzewienia. W późniejszych fazach wzrostu przy niedoborze miedzi dochodzi do opóźnienia fazy kwitnienia. Niedobór tego pierwiastka przejawia się głównie blednięciem, a następnie żółknięciem końcówek liści. Dochodzi do skręcania się końcówek liści, które przez cały czas wzrostu pozostają wąskie. Bieleniu i zasychaniu ulegają kwiatki i kłoski zbóż, a niekiedy całe rośliny. Źdźbła ulegają wykrzywieniu, kłosy są słabo rozwinięte. Przy uprawie zbóż na glebach torfowych, silnie wiążących miedź, występuje często choroba fizjologiczna zwana chorobą nowin. Najwrażliwszy na niedobór miedzi jest owies, jęczmień i pszenica, a w dalszej kolejności żyto. W przypadku kukurydzy niedobór miedzi objawia się żółtozielonym zabarwieniem młodych liści i stopniowym zamieraniem wierzchołków roślin. Poza tym dochodzi do łamania i zasychania górnej części roślin. Przy niedoborze miedzi kolby kukurydzy są niewykształcone. W skutek niedoboru miedzi okres aktywności fotosyntetycznej jest skrócony, co prowadzi do obniżenia plonów. Zmniejszeniu ulega odporność roślin oraz wartość uzyskanego materiału siewnego. W przypadku kukurydzy obniżeniu ulega plon świeżej masy.

Objawy niedoboru manganu

Objawy wizualne niedoboru manganu pojawiają się na młodych, ale już w pełni rozwiniętych liściach. Początkowo pomiędzy nerwami uwidaczniają się punktowe chlorotyczne plamki, z czasem rozrastające się w kierunku nerwów. W efekcie pogłębiającego się niedoboru manganu chlorozy przekształcają się w nekrozy. U roślin niedobór tego pierwiastka objawia się jasnymi, brunatniejącymi plamami na liściach oraz zasychaniem i zaginaniem blaszek liści. Rośliny przybierają wygląd poparzonych. Niedobór manganu najczęściej ujawnia się u owsa szczególnie na glebach zasadowych o dużej zawartości próchnicy. Jest to widoczne w postaci bielenia wiech. U jęczmienia w przypadku niedoboru manganu pojawiają się na blaszkach liściowych bladozielone plamy, które z czasem brunatnieją. Z kolei u pszenicy i żyta rzadko ujawnia się niedobór tego pierwiastka. W efekcie niedoboru manganu dochodzi do obniżenia plonowania zbóż w związku z zahamowaniem ich wzrostu oraz do zmniejszenia zawartości białka w ziarnie.

Objawy niedoboru cynku

W pierwszej kolejności objawy niedoboru cynku ujawniają się na liściach młodych, ale w pełni wykształconych. Tylko w warunkach skrajnego niedoboru objawy pojawiają się na liściach najmłodszych. Należy pamiętać, że chloroza ujawniająca się na liściach nie jest bezpośrednim objawem niedoboru cynku, ale skutkiem uszkodzeń powodowanych przez niedobór azotu, magnezu i żelaza. Jedną z najbardziej wrażliwych roślin na niedobór cynku jest kukurydza, w przypadku której niedobór tego pierwiastka objawia się już w pierwszych tygodniach wzrostu. Do głównych objawów niedoboru cynku można zaliczyć wystąpienie jasnozielonego zabarwienia pomiędzy nerwami na młodych liściach oraz zmniejszenie powierzchni liści. Obserwuje się wystąpienie białych lub biało-żółtych pasków po obu stronach nerwu środkowego, które rozpoczynają się od nasady liścia, ale nie osiągają jego wierzchołka. Nerwy i krawędzie liścia pozostają zielone. Dochodzi do opóźnienia terminu wyrzucania wiech i kwitnienia. Nasiona przybierają barwę białoszarą. Skutkiem niedoboru cynku jest obniżenie plonów ziarna i zielonej masy kukurydzy w konsekwencji karłowacenia roślin, wynikającego ze skrócenia długości międzywęźli. Niedobór cynku może objawiać się niewytwarzaniem ziarna przez kukurydzę. Stąd też charakterystyczne w tym przypadku są „szczerbate kolby kukurydzy”. Przy niedoborze tego pierwiastka dochodzi do zahamowania syntezy białek oraz pogorszenie jego jakości w związku ze zwiększeniem się zawartości azotu niebiałkowego w ziarnie.

Nawozy z mikroskładnikami

Nowoczesne nawozy mikroelementowe mają za zadanie dostarczenie roślinom zestawu mikroskładników w stabilnej i łatwo przyswajalnej formie. Jest to niezwykle istotne, gdyż w obecności niektórych składników nawozowych część mikroelementów może tworzyć trudno rozpuszczalne osady, co w konsekwencji prowadzi do utrudnionego ich stosowania i ograniczenia ich działania. Stosując makroelementy możemy również wnosić do gleby mikroskładniki. Przykładem takich nawozów jest chociażby Amofoska®4-12-12 i Amofoska®4-16-18, zalecane pod wszystkie rośliny uprawne, w tym zboża. Zawierają one większość niezbędnych dla roślin mikroskładników pochodzących z naturalnych fosforytów. Z kolei większe ilości cynku możemy aplikować do gleby z Amofoską®4-10-22 CORN, dedykowaną przede wszystkim dla kukurydzy.

Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?

Nie był pomocny
Był średnio pomocny
Był pomocny
Był bardzo pomocny

Tagi

Ekspert nawozy.eu

Masz pytanie dotyczące tego artykułu? Szukasz porady?

Ilość pytań do ekspertów, które możesz jeszcze zadać w tym miesiącu: 2
*pola wymagane
doradca nawozy.eu

doradca nawozy.eu


Zapytaj eksperta

NEWSY

Nawożenie

Nawożenie

MRiRW rozwiewa wątpliwości odnośnie terminów stosowania nawozów

Z uwagi na nurtujące rolników wątpliwości związane z terminowym stosowaniem nawozów zgodnego z programem azotanowym, MRiRW wyjaśnia, że można używać na jesieni nawozów w sytuacjach nadzwyczajnych, do których niewątpliwie należą niekorzystne warunki atmosferyczne.

Nawożenie

Ceny czystego składnika nawozów azotowych, fosforowych i potasowych w maju 2018

Maksymalne ceny czystego składnika w nawozach azotowych w maju 2018 roku nadal odznaczały się w saletrzaku, niższe były ceny azotu w saletrze amonowej, a najmniejsze w moczniku.

Nawożenie

Terminy stosowania nawozów ulegną zmianie

Nie będzie już można nawozić gleby po zimie jak tylko ustąpią mrozy, ale będzie trzeba poczekać do 1 marca.

Nawożenie

nawozy.eu polecają

charakterystyka ogólna, wymagania glebowe i pokarmowe, wybór nawozu, pogoda, notowania

upload/newsy/3945/blueberries-184448-1280_nmedium.jpg

Ceny borówek nadal spadają

Ceny borówek nadal gwałtownie spadają w Polsce, przy czym już teraz są tańsze niż pod koniec ubiegłego lata.

Owoce
upload/nawozenie/13/pszenica-ozima_1_medium.jpg
Nawożenie upraw

Pszenica ozima
Pszenica ozima ma dość duże wymagania cieplne podczas całego okresu wegetacji
Lubartów
środa, 18 Wrzesień 2019
10°C
7°C
min
14°C
max
Najciekawsze informacje z serwisu nawozy.eu na Twojej skrzynce pocztowej.
Proszę wpisać poprawny adres e-mail.
Proszę zalogować się na swoje konto i zmienić ustawienia newslettera.
Potwierdź zapisanie się do newslettera klikając w link w wiadomości wysłanej na Twój adres e-mail.
Nieznany błąd, spróbuj ponownie za chwilę.
Proszę zaznaczyć zgodę.
0
Najciekawsze informacje z serwisu nawozy.eu na Twojej skrzynce pocztowej.
Proszę wpisać poprawny adres e-mail.
Proszę zalogować się na swoje konto i zmienić ustawienia newslettera.





Potwierdź zapisanie się do newslettera klikając w link w wiadomości wysłanej na Twój adres e-mail.




Nieznany błąd, spróbuj ponownie za chwilę.
Proszę zaznaczyć zgodę.