Content

Porady ekspertów

Nawożenie, Nawozy, Z kraju

Nie zapominaj o krzemie

Data2019-08-07 Ilość wyświetleń557 wyświetleń
dodaj
do ulubionych
usuń
z ulubionych

Krzem może wpływać zarówno na wzrost plonu korzeni buraka cukrowego, jak również plonu technologicznego cukru, przy jednoczesnym zmniejszeniu związków melasotwórczych.
Krzem może wpływać zarówno na wzrost plonu korzeni buraka cukrowego, jak również plonu technologicznego cukru, przy jednoczesnym zmniejszeniu związków melasotwórczych.

Do niedawna nie obserwowano niedoboru krzemu w glebach i nie uznawano go za pierwiastek potrzebny do wzrostu roślin. Sądzono, że jest on jedynie wykorzystywany przez rośliny jako element usztywniający w budowie ścian komórkowych i łodyg. Obecnie wiadomo, że krzem należy do grupy pierwiastków korzystnie wpływających na wzrost, rozwój i odporność roślin na różne czynniki stresowe, zarówno biotyczne, jak i abiotyczne. W roślinie ma wpływ na wiele procesów metabolicznych i fizjologicznych.

Rola tego pierwiastka polega między innymi na tworzeniu mechanizmów obronnych przeciwko niekorzystnym czynnikom środowiskowym. Wzrost zawartości krzemu w roślinach zwiększa ich odporność na choroby grzybowe i szkodniki oraz tolerancję na stres wodny, zasolenie, poparzenia słoneczne, zacienienie oraz mróz czy wysoką temperaturę. Wysycenie tkanek roślinnych krzemionką usztywnia je, poprawiając odporność roślin na wyleganie. Stwierdzono również ochronną rolę krzemu dla roślin w glebach zanieczyszczonych metalami ciężkimi.

Uczestniczy w tworzeniu zarówno mechanicznej, jak i fizycznej bariery w ścianach komórkowych, przestrzeniach międzykomórkowych czy wewnątrz komórek roślinnych. W związku z powyższym coraz większego znaczenia nabiera uwzględnianie krzemu w nawożeniu roślin, nie tylko w aspekcie zwiększenia ich plonowania, ale również ograniczenia stresów biotycznych i abiotycznych, między innymi w kontekście zmniejszenia zużycia chemicznych środków ochrony roślin. W Polsce cennym nawozem doglebowym dostarczającym 0,5% krzemu jest POLIFOSKA®KRZEM, która jest zalecana pod wszystkie rośliny uprawne, w tym zboża ozime i jare, rośliny przemysłowe i okopowe, na użytki zielone, a także w uprawie warzyw i sadownictwie.

Pobieranie krzemu przez rośliny

Krzem, pomimo dużej zawartości w glebie, w większości przypadków jest nierozpuszczalny w wodzie, a tym samym niedostępny dla roślin. Niedobory tego pierwiastka u roślin nie są więc związane z jego całkowitą zawartością w glebie, ale z obecnością w roztworze glebowym dostępnych form tego pierwiastka. Krzem jest pobierany przez rośliny głównie w formie monomerów kwasu ortokrzemowego. Pobieranie i jego transport przez korzenie roślin wyższych może zachodzić w sposób aktywny lub pasywny. Pasywne pobieranie krzemu występuje u ogórka, melona, truskawki czy soi. Zwiększenie pobierania krzemu z gleby ma miejsce przy lepszym zaopatrzeniu roślin w azot oraz w warunkach wzrostu wilgotności gleby, czy zwiększenia aktywności mikroorganizmów glebowych.

W roślinach krzem występuje przede wszystkim w komórkach epidermy, mezofilu, sklerenchymie i w ścianach komórkowych, a zawartość w organach nadziemnych roślin waha się w granicach od 0,1% do 10% w suchej masie, w zależności od gatunku, wieku i warunków wzrostu. Rośliny rosnące na glebach mineralnych zawierają znacznie więcej krzemu niż rośliny występujące na glebach organicznych (torfach, murszach). W podziałach botanicznych rośliny dzieli się na dwie grupy, a mianowicie hiperakumulatory – zawierające powyżej 1% krzemu, do których należą skrzypy i trawy oraz rośliny wrażliwe – zawierające poniżej 1% krzemu (rośliny z rodziny bobowatych). Z kolei w obrębie roślin uprawnych występują trzy grupy: rośliny o małej, umiarkowanej i dużej zawartości krzemu. Duże ilości tego pierwiastka (do 3% suchej masy) gromadzą zboża, w tym kukurydza i pszenica. Korzystny wpływ krzemu na rośliny ulega zwiększeniu wraz ze wzrostem nasilenia czynnika stresowego, natomiast ulega ograniczeniu wraz ze zmianą warunków środowiskowych na bardziej optymalne dla roślin.

Dlaczego jest tak ważny dla roślin?


Krzem a plon roślin
Krzem wpływa na zwiększenie produkcji biomasy oraz poprawę parametrów jakościowych roślin. W badaniach wykazano kilkunastoprocentowy (niekiedy kilkudziesięcioprocentowy) wzrost plonów roślin w efekcie doglebowego nawożenia tym pierwiastkiem. Wpływ taki zaobserwowano u wielu gatunków roślin rolniczych, między innymi buraka cukrowego, kukurydzy, pszenicy, jęczmienia, rzepaku ozimego, ryżu, prosa, sorgo, trzciny cukrowej, soi oraz warzyw (ogórek, pomidor) i drzew owocowych. Krzem wpływa przede wszystkim na zwiększenie syntezy barwników asymilacyjnych, w tym zawartości chlorofilu w tkance asymilacyjnej roślin, przez co następuje wzrost wydajności fotosyntezy. Zwiększenie intensywności fotosyntezy związane jest ze wzrostem zapotrzebowania na składniki pokarmowe, co pobudza roślinę do intensywniejszego ich pobierania. W konsekwencji rośliny dobrze zaopatrzone w krzem charakteryzują się większą produkcją biomasy. Stwierdza się również udział tego pierwiastka w intensyfikowaniu procesu produkcji cukrów u roślin.

 
Optymalne zaopatrzenie roślin w krzem zmniejsza ujemne skutki przenawożenia azotem. Związane jest to między innymi z korzystnym wpływem tego pierwiastka na pobieranie i transport azotu w roślinach.
 

Krzem wpływa również korzystnie na zaopatrzenie roślin w fosfor i potas. W efekcie zmniejszenia mobilności związków glinu, pierwiastek ten zmniejsza wiązanie fosforanów w glebie. Ogranicza również powstawanie w glebie nierozpuszczalnych fosforanów manganu i żelaza.

Krzem a szkodniki i choroby roślin

Dobre zaopatrzenie roślin w krzem zwiększa ich zdrowotność, odporność na uszkodzenia mechaniczne i infekcje patogenów. Wzrost odporności roślin dobrze odżywionych krzemem na szkodniki wynika między innymi ze zwiększenia odporności mechanicznej tkanek w wyniku ich wysycenia związkami krzemu, co znacznie utrudnia rozwój owadów. Wiąże się również z biosyntezą w roślinach specyficznych związków, które pobudzają naturalną odporność nabytą roślin. Dotyczy to między innymi roślin charakteryzujących się zdolnością do akumulacji krzemu, takich jak ryż, kukurydza, zboża czy trzcina cukrowa.

Aplikacja krzemu przyczynia się do zmniejszenia nasilenia i wolniejszego postępu chorób powodowanych między innymi przez takie patogeny, jak Fusarium, Pythium, Sclerotinia sclerotiorum, Rhizoctonia solani, a także ograniczenia uszkodzeń powodowane przez nicienie. Zmniejszenie występowania chorób dotyczy wielu upraw rolniczych i ogrodniczych, między innymi jęczmienia, owsa, pszenicy, ogórka, trzciny cukrowej czy ryżu. Wykazano również korzystny wpływ krzemu na ograniczenie rozwoju mączniaka na truskawce, papryce, sałacie, melonie oraz chmielu. Stwierdzono także zwiększenie odporności roślin na chwościka buraka w efekcie aplikacji dolistnej krzemu. Mechanizm działania krzemu związany może być z mechaniczną barierą powstałą w wyniku wysycenia epidermy liścia związkami krzemu, co utrudnia lub nawet uniemożliwia przenikanie patogenów i ich późniejszy rozwój. Jednakże wiele doniesień wskazuje również na indukowanie przez krzem specyficznych mechanizmów obronnych roślin.

Krzem a susza

Istotna jest również rola krzemu w gospodarce wodnej roślin. Podczas suszy krzem ogranicza presję stresu wodnego poprzez lepszy rozwój systemu korzeniowego roślin oraz ograniczenie parowania, czy zwiększenie wydajności procesu fotosyntezy. Pierwiastek ten zwiększa tolerancję roślin na niedobory wody, między innymi w efekcie ograniczenia transpiracji ze szparki. Osadzając się na ścianach komórkowych i w przestrzeniach międzykomórkowych oraz w ksylemie tworzy mechaniczne bariery poprawiające tolerancję roślin na deficyt wody. Pierwiastek ten jest szczególnie korzystny dla roślin ze względu na zwiększenie sztywności liści, które później tracą turgor i znacznie szybciej ponownie go odzyskują.

Krzem a zasolenie

Krzem łagodzi skutki stresu solnego ograniczając pobieranie, transport i dystrybucję sodu w roślinie. Pierwiastek ten pośrednio uczestniczy w mechanizmie polegającym na odkładaniu go w ścianie korzenia w celu ograniczenia nadmiernego pobierania sodu przez rośliny oraz zwiększenia pobierania takich pierwiastków, jak potas i wapń. Ważnym czynnikiem łagodzącym skutki stresu solnego jest także korzystne oddziaływanie krzemu na gospodarkę wodną roślin, zwiększając zdolność do pobierania i magazynowania wody. Istotny wpływ odgrywa również obecność krzemu w kutikuli liści, co znacznie ogranicza transpirację kutikularną roślin.

Na co jeszcze wpływa krzem?

Krzem stymuluje wzrost korzeni u młodych roślin. Rośliny rosnące na glebie bogatej w krzem charakteryzują się szybszym wzrostem. Występowanie tego pierwiastka w ścianach komórkowych tkanek roślinnych nadaje im sztywność, co przeciwdziała wyleganiu łodyg. Akumulacja krzemu w strukturach blaszki liściowej umożliwia roślinom utrzymanie sztywnego pokroju. Wpływa również na polepszenie właściwości przechowalniczych plonów. W środowisku kwaśnym z nadmiarem manganu czy żelaza poprawia warunki wzrostu roślin. Dzięki tworzeniu nietoksycznych dla roślin, nierozpuszczalnych związków, krzem skutecznie zapobiega również toksyczności glinu. Zmniejsza także toksyczność dla roślin wielu metali ciężkich i pierwiastków toksycznych, między innymi cynku, miedzi, ołowiu, kadmu, chromu oraz arsenu i antymonu. Z kolei w glebie ubogiej w cynk poprawia bilans tego pierwiastka w stosunku do fosforu. Obecność krzemu w roślinach warunkuje lepsze wykorzystanie światła oraz zwiększa ich tolerancję na zacienienie.

Literatura:
1. Artyszak A. 2017. Możliwości wykorzystania krzemu do dokarmiania dolistnego buraka cukrowego. Wyd. Wieś Jutra Sp. z o.o., Warszawa.
2. Grzebisz W. 2008. Nawożenie roślin uprawnych. PWRiL, Poznań.
3. Jarosz Z. 2014. Wpływ żywienia krzemem na plonowanie oraz skład chemiczny ogórka (Cucumis sativus L.) i pomidora (Lycopersicon esculentum Mill.) w szklarniowej uprawie bezglebowej. Wyd. UP, Lublin.
4. Krupka K.J. 2012. Krzem Pierwiastek życia. Instytut Energomedica – H.S.M. sp. z o.o., Warszawa.

Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?

Nie był pomocny
Był średnio pomocny
Był pomocny
Był bardzo pomocny

Tagi

Ekspert nawozy.eu

Masz pytanie dotyczące tego artykułu? Szukasz porady?

Ilość pytań do ekspertów, które możesz jeszcze zadać w tym miesiącu: 2
*pola wymagane
doradca nawozy.eu

doradca nawozy.eu


Zapytaj eksperta

NEWSY

Nawożenie

MRiRW rozwiewa wątpliwości odnośnie terminów stosowania nawozów

Z uwagi na nurtujące rolników wątpliwości związane z terminowym stosowaniem nawozów zgodnego z programem azotanowym, MRiRW wyjaśnia, że można używać na jesieni nawozów w sytuacjach nadzwyczajnych, do których niewątpliwie należą niekorzystne warunki atmosferyczne.

Nawożenie
Nawożenie

Ceny czystego składnika nawozów azotowych, fosforowych i potasowych w maju 2018

Maksymalne ceny czystego składnika w nawozach azotowych w maju 2018 roku nadal odznaczały się w saletrzaku, niższe były ceny azotu w saletrze amonowej, a najmniejsze w moczniku.

Nawożenie

Terminy stosowania nawozów ulegną zmianie

Nie będzie już można nawozić gleby po zimie jak tylko ustąpią mrozy, ale będzie trzeba poczekać do 1 marca.

Nawożenie

nawozy.eu polecają

charakterystyka ogólna, wymagania glebowe i pokarmowe, wybór nawozu, pogoda, notowania

upload/newsy/4012/cotton-223736-1280_nmedium.jpg

Wyższa globalna prognoza produkcji bawełny

Światowa produkcja bawełny w sezonie 2019/2020 jest prognozowana na 124,9 mln bel, czyli o 5% niż sezon wcześniej.

Rośliny
upload/nawozenie/20/jeczmien-ozimy_1_medium.jpg
Nawożenie upraw

Jęczmień ozimy
Uprawiany jest więc w rejonach o łagodniejszych zimach, czyli w zachodniej i południowej części kraju
Lublin
poniedziałek, 21 Październik 2019
16°C
12°C
min
21°C
max
Najciekawsze informacje z serwisu nawozy.eu na Twojej skrzynce pocztowej.
Proszę wpisać poprawny adres e-mail.
Proszę zalogować się na swoje konto i zmienić ustawienia newslettera.
Potwierdź zapisanie się do newslettera klikając w link w wiadomości wysłanej na Twój adres e-mail.
Nieznany błąd, spróbuj ponownie za chwilę.
Proszę zaznaczyć zgodę.
0
Najciekawsze informacje z serwisu nawozy.eu na Twojej skrzynce pocztowej.
Proszę wpisać poprawny adres e-mail.
Proszę zalogować się na swoje konto i zmienić ustawienia newslettera.





Potwierdź zapisanie się do newslettera klikając w link w wiadomości wysłanej na Twój adres e-mail.




Nieznany błąd, spróbuj ponownie za chwilę.
Proszę zaznaczyć zgodę.