Content

Porady ekspertów

Nawożenie

Właściwości nawozów wapniowych: alkaliczność, liczba zobojętnienia, reaktywność

Data2020-06-19 Ilość wyświetleń2103 wyświetleń
dodaj
do ulubionych
usuń
z ulubionych

Próbki materiałów wykorzystywanych do odkwaszania gleby.
Próbki materiałów wykorzystywanych do odkwaszania gleby.

Nawozy odkwaszające glebę zawierają związki wapnia i magnezu – najczęściej tlenki (CaO, MgO) i węglany (CaCO3, MgCO3), rzadziej wodorotlenki i krzemiany. Nawozy wapniowe to grupa nawozów różniących się nie tylko formą chemiczną związków wapnia (i magnezu), ale także innymi właściwościami chemicznymi i właściwościami fizycznymi.

Wśród parametrów opisujących właściwości nawozów wapniowych pojawiają się4-7):
 - zawartość wapnia (i magnezu, jeśli jest składnikiem nawozu),
 - zawartość wody,
 - wielkość ziaren,
 - liczba zobojętnienia,
 - reaktywność,
 - zawartość węglanów,
 - zawartość chlorków i siarczków,
 - zawartość mikroelementów (np. miedzi – Cu, cynku – Zn, manganu – Mn, boru – B, żelaza – Fe, molibdenu – Mo),
 - zawartość pierwiastków śladowych stanowiących zanieczyszczenie (kadmu – Cd, ołowiu – Pb).

Niektóre z parametrów podawane są tylko w odniesieniu do określonych typów wapna, np. zawartość chlorków i siarczków w niektórych typach wapna z produkcji ubocznej. Inne z parametrów dotyczą określonej grupy chemicznej nawozów, np. dla nawozów węglanowych podawana jest zawartość węglanów i reaktywność.

 
Ważnymi parametrami nawozów wapniowych, określającymi możliwości odkwaszania gleb przez te nawozy, są alkaliczność, liczba zobojętnienia i reaktywność.
 

Alkaliczność

Alkaliczność (zasadowość) ogólna to sumaryczna zawartość związków wapnia i magnezu w nawozie, podawana w przeliczeniu na tlenek wapnia CaO1). Niezależnie od tego, czy nawóz zawiera tylko wapń, czy wapń i magnez, oraz czy te pierwiastki występują w nawozie w formie tlenkowej, węglanowej czy innej, wartość alkaliczności podawana jest w % CaO.
Oznaczenie alkaliczności jest stosunkowo proste – wykorzystuje się reakcję związków wapnia z kwasem solnym HCl (w trakcie oznaczenia, do wodnej zawiesiny nawozu dodaje się nadmiar HCl, a następnie całość podgrzewa się do wrzenia). Zachodzą reakcje:

                                                                                        CaO + 2HCl → CaCl2 + H2O
                                                                                 CaCO3 + 2HCl → CaCl2 + H2O + CO2

Analogiczne reakcje zachodzą, gdy nawóz zawiera związki magnezu:

                                                                                      MgO + 2HCl → MgCl2 + H2O
                                                                                 MgCO3 + 2HCl → MgCl2 + H2O + CO2


Po określeniu ilości kwasu zużytego w reakcji z nawozem można obliczyć alkaliczność nawozu (ilość kwasu jest wprost proporcjonalna do zawartości związków wapnia i magnezu w tym nawozie). Warto zaznaczyć, że obecnie norma1) dla oznaczania zasadowości ogólnej nawozów wapniowych jest wycofana, a oznaczenie zawartości CaO w nawozach (wykonywane na przykład w stacjach chemiczno-rolniczych) przeprowadzane jest innymi metodami.

Liczba zobojętnienia

Liczba zobojętnienia również jest parametrem charakteryzującym odkwaszające działanie nawozów. Wartość liczby zobojętnienia podawana jest w %. Zgodnie z wytycznymi2), można podawać ją w odniesieniu do CaO lub HO-.

Ile może wynosić liczba zobojętnienia? W normie PN-EN 12945+A1:2016-11 opisującej metodę oznaczania liczby zobojętnienia podano przykładowe wartości tego parametru: dla kredy gruboziarnistej 48,6% CaO, dolomitu gruboziarnistego 55,6% CaO, a dla dolomitu rozdrobnionego 58,9% CaO.

Podobnie jak w przypadku alkaliczności, w oznaczeniu liczby zobojętnienia wykorzystuje się reakcję nawozu z kwasem solnym2). Wapno rozpuszcza się w nadmiarze kwasu (próbkę gotuje się łagodnie przez określony czas). Ilość zużytego kwasu, wyznaczona przy ustalonej wartości pH, jest tym większa, im większa jest zawartość związków wapnia i magnezu w materiale.

Reaktywność

Reaktywność wykorzystywana jest do określania szybkości i skuteczności odkwaszania gleby przez nawóz wapniowy3). Reaktywność podawana jest w % i wyznaczana jest dla środków węglanowych i krzemianowych. Ostateczny wynik oznaczenia oblicza się nie w stosunku do masy nawozu, a do jego liczby zobojętnienia (reaktywność to parametr charakteryzujący odkwaszające składniki nawozu, a nie cały nawóz).

W normie PN-EN 13971:2013-06 opisującej metodę oznaczania reaktywności podano wartości tego parametru dla wybranych środków wapnujących, m.in.: dla kredy 76,0% (dla rozdrobnienia: 98% < 1 mm, 90% < 0,16 mm) i 93,2% (dla rozdrobnienia: 60% < 10 mm, 40% < 1 mm); dla wapienia 59,6% (dla rozdrobnienia: 98% < 3,35 mm, 35% < 1,16 mm) i 74,9% (dla rozdrobnienia: 98% < 1 mm, 90% < 0,16 mm).

Zgodnie ze wspomnianą normą3), do oznaczenia reaktywności, podobnie jak alkaliczności i liczby zobojętnienia, również może być wykorzystany kwas HCl. Reakcję nawozu z wodą przeprowadza się przez ściśle określony czas, kontrolując wartość pH zawiesiny (reakcja nawozu z kwasem prowadzona jest przez 10 minut, w tym czasie zmiana wartości pH nie może być zbyt gwałtowna – kwas należy dodawać porcjami). Ilość zużytego kwasu jest proporcjonalna do reaktywności nawozu. W odpowiednio długim czasie niemal całość nawozu uległaby rozpuszczeniu; ograniczenie czasu kontaktu nawozu z kwasem ma służyć ocenie działania najbardziej aktywnej frakcji nawozu.

Literatura:

1. PN-C-87007-11:1974. Nawozy sztuczne wapniowe – Oznaczanie zasadowości ogólnej.
2. PN-EN 12945+A1:2016-11. Środki wapnujące – Oznaczanie liczby zobojętnienia – Metody miareczkowe.
3. PN-EN 13971:2013-06. Węglanowe i krzemianowe środki wapnujące – Oznaczanie reaktywności – Metoda miareczkowania potencjometrycznego kwasem chlorowodorowym.
4. Rozporządzenie Komisji (UE) NR 463/2013 z dnia 17 maja 2013 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 2003/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie nawozów w celu dostosowania jego załączników I, II i IV do postępu technicznego. Dz.U. L 134, 18.5.2013, 1-14.
5. Rozporządzenie (WE) nr 2003/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 października 2003 r. w sprawie nawozów. Dz.U. L 304 z 21.11.2003, str. 1-194.
6. Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 8 września 2010 r. w sprawie sposobu pakowania nawozów mineralnych, umieszczania informacji o składnikach nawozowych na tych opakowaniach, sposobu badania nawozów mineralnych oraz typów wapna nawozowego. Dz.U. 2010 nr 183 poz. 1229.
7. Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 czerwca 2008 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o nawozach i nawożeniu. Dz.U. 2008 nr 119 poz. 765.

Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?

Nie był pomocny
Był średnio pomocny
Był pomocny
Był bardzo pomocny

Tagi

Ekspert nawozy.eu

Masz pytanie dotyczące tego artykułu? Szukasz porady?

Ilość pytań do ekspertów, które możesz jeszcze zadać w tym miesiącu: 2
*pola wymagane
doradca nawozy.eu

doradca nawozy.eu


Zapytaj eksperta

NEWSY

Nawożenie

Uwaga! Sezon nawozowy tuż, tuż!!!

Pomimo wprowadzenia w życie od 2018 r. tzw. przepisów „programu azotowego” umożliwiającego aplikację wiosenną nawozów azotowych dopiero od 1 marca istnieje duża szansa, że w bieżącym roku nawozy azotowe będzie można aplikować wcześniej tj. od 15 lutego.

Nawożenie

Grupa Azoty apeluje do rolników o nieodkładanie zakupów nawozów

Ze względu na już widoczny wpływ koronawirusa na przemysł i transport, dostępność nawozów u autoryzowanych dystrybutorów w późniejszych terminach może być utrudniona. Wielu rolników podejmuje decyzje o zakupie nawozów w ostatniej chwili. Sytuacja ta jest z jednej strony zrozumiała, choć trzeba mieć na względzie, że w tym roku ma ona charakter szczególny. Choć to dopiero połowa marca, wiele prac polowych już się rozpoczęło. Inną sprawą, która może zdestabilizować typowy porządek w gospodarstwie rolnym, jest koronawirus i jego wpływ na przemysł i rolnictwo.

Nawożenie
Nawożenie

MRiRW rozwiewa wątpliwości odnośnie terminów stosowania nawozów

Z uwagi na nurtujące rolników wątpliwości związane z terminowym stosowaniem nawozów zgodnego z programem azotanowym, MRiRW wyjaśnia, że można używać na jesieni nawozów w sytuacjach nadzwyczajnych, do których niewątpliwie należą niekorzystne warunki atmosferyczne.

Nawożenie

nawozy.eu polecają

charakterystyka ogólna, wymagania glebowe i pokarmowe, wybór nawozu, pogoda, notowania

upload/newsy/4688/wheat-3506758-1280_nmedium.jpg

W skupie nieznaczne zmiany cen zbóż

W dniach od 10 do 16 sierpnia 2020 roku minimalne zmiany cen zbóż w skupie.

Zboża
upload/nawozenie/15/zyto_medium.jpg
Nawożenie upraw

Żyto
Wytrzymuje mrozy do -25ºC bez okrywy śnieżnej
Michów
środa, 21 Październik 2020
10°C
8°C
min
12°C
max
Najciekawsze informacje z serwisu nawozy.eu na Twojej skrzynce pocztowej.
Proszę wpisać poprawny adres e-mail.
Proszę zalogować się na swoje konto i zmienić ustawienia newslettera.
Potwierdź zapisanie się do newslettera klikając w link w wiadomości wysłanej na Twój adres e-mail.
Nieznany błąd, spróbuj ponownie za chwilę.
Proszę zaznaczyć zgodę.
0
Najciekawsze informacje z serwisu nawozy.eu na Twojej skrzynce pocztowej.
Proszę wpisać poprawny adres e-mail.
Proszę zalogować się na swoje konto i zmienić ustawienia newslettera.





Potwierdź zapisanie się do newslettera klikając w link w wiadomości wysłanej na Twój adres e-mail.




Nieznany błąd, spróbuj ponownie za chwilę.
Proszę zaznaczyć zgodę.