Content

Porady ekspertów

Gleba, Nawozy, Z kraju

Jak zmniejszyć straty amoniaku pochodzenia nawozowego?

Data2020-08-07 Ilość wyświetleń515 wyświetleń
dodaj
do ulubionych
usuń
z ulubionych
Kluczowym czynnikiem pozwalającym na ograniczenie emisji amoniaku po aplikacji nawozów  mineralnych jest wdrożenie właściwych strategii zarządzania azotem.
Kluczowym czynnikiem pozwalającym na ograniczenie emisji amoniaku po aplikacji nawozów mineralnych jest wdrożenie właściwych strategii zarządzania azotem.

Straty azotu (N) w postaci amoniaku (NH3) powstają przede wszystkim w przypadku stosowania nawozów zawierających w swoim składzie azot amonowy i amidowy (szybko ulegający przemianie do N-NH4) oraz po aplikacji materiałów organicznych (nawozów i odpadów). Wśród nawozów mineralnych mocznik jest najbardziej narażony na generowanie strat w postaci ulatniającego się amoniaku, ponieważ jego szybka hydroliza powoduje lokalny wzrost pH, co sprzyja powstawaniu lotnego NH3. Wielkość tych strat zależy głównie od stosowanego nawożenia, właściwości gleby (struktury, zawartości substancji organicznej, kationowej pojemności wymiennej, zawartości wody, pH), dawki nawozów, warunków klimatycznych (temperatury, szybkości wiatru, opadów) oraz od obecności roślin. Emisja amoniaku zazwyczaj zmniejsza się w obecności roślin, przy wysokiej pojemności kompleksu sorpcyjnego w glebie oraz w warunkach sprzyjających nitryfikacji, dzięki której ulega zmniejszeniu dostępność substratu do reakcji i obniża się pH gleby. Ograniczenie strat azotu w postaci amoniaku sprowadza się do stosowania właściwych strategii zarządzania tym składnikiem, polegających na zwiększeniu odpływu azotu poprzez poprawę plonowania roślin przy jednoczesnym utrzymaniu jego dopływu na mniej lub bardziej stałym poziomie, zmniejszeniu dopływu N w nawozach przy jednoczesnym utrzymaniu plonowania roślin na mniej lub bardziej stałym poziomie i/lub wdrożeniu odpowiednich praktyk redukcyjnych (tabela 1).

Tabela 1. Wybrane praktyki ograniczające straty amoniaku po aplikacji nawozów mineralnych.
PraktykiCharakterystyka
Stosowanie zasady tzw. 4RAzot efektywnie oddziałuje na plon, a jego straty ulegają ograniczeniu, jeśli uwalnianie dostępnych form N z nawozów jest zsynchronizowane z dynamiką pobierania tego składnika przez rośliny. Aplikacja azotu niedostosowana do potrzeb nawozowych agroekosystemów przyczynia się do pogorszenia jakości i wielkości plonów, obniżenia efektywności jego wykorzystania i nasilenia strat. Generalnie, im większe ilości azotu amonowego występują w glebie, tym potencjalny wskaźnik emisji amoniaku osiąga wyższe wartości. Stąd kluczowym czynnikiem ograniczającym wszelkie straty azotu, nie tylko w postaci amoniaku, jest postępowanie zgodnie z zasadą tzw. 4R (Right fertilizer source at the Right rate, at the Right time and in the Right place), tj. właściwa forma nawozu zastosowana we właściwej dawce, we właściwym czasie i właściwie umiejscowiona. Stwierdzono, że zlokalizowana aplikacja nawozów azotowych (3–5 cm poniżej powierzchni gleby) ogranicza straty amoniaku, przede wszystkim dzięki zmniejszeniu koncentracji jonu amonowego/amoniaku w roztworze glebowym. Sprzyja także lepszemu wykorzystaniu składników pokarmowych przez rośliny. Podział dawki nawozów również ogranicza straty NH3 na drodze wolatylizacji.
Odpowiednie pH gleby, na której stosowane są nawozyUlatnianiu się amoniaku z nawozów sprzyja wysokie pH, na przykład na glebach alkalicznych lub po aplikacji wapna nawozowego. Przyjmuje się, że stosowanie nawozów mineralnych zawierających azot w formie amonowej i amidowej generuje niewielkie starty azotu w postaci amoniaku przy ich aplikacji na glebach o pH poniżej 7 (czyli w większości gleb użytkowanych rolniczo). W takich warunkach znaczna część powstającego NH3 jest przekształcana do kationu amonowego, który się nie ulatnia i podlega sorpcji w glebach. Dlatego też należy pamiętać o zachowaniu przerwy pomiędzy wapnowaniem a nawożeniem mineralnym.
Odpowiednia temperatura i zawartość wody w glebie, na której stosowane są nawozyTemperatura wpływa przede wszystkim na szybkość hydrolizy mocznika i przemieszczanie się amoniaku z roztworu glebowego do atmosfery. Potencjał wolatylizacji amoniaku podwaja się przy zwiększeniu temperatury o każde 5oC. Przy czym im większa prędkość wiatru, tym intensywniej zachodzi transport amoniaku do atmosfery. Jednocześnie należy pamiętać, że niskie temperatury, często obserwowane wczesną wiosną, spowalniają również proces nitryfikacji, co wpływa na dłuższe pozostawanie azotu w formie amonowej podatnej na straty w postaci NH3. Przemieszczanie się amoniaku do atmosfery jest również uwarunkowane obecnością wody, decydującej o jego rozpuszczaniu, a następnie pobieraniu przez rośliny, nitryfikacji czy sorpcji wymiennej, czyli o procesach ograniczających wolatylizację. Obecność wody w glebie pozwala również na mitygację pików pH, pojawiających się podczas przemian mocznika. Niska wilgotność gleby wpływa na wzrost koncentracji amoniaku w roztworze glebowym, sprzyjając tym samym jego stratom. Stąd równoczesne podawanie nawozów poprzez system nawodnieniowy (fertygacja), deszczowanie pól po rozsiewie mocznika lub jego stosowanie przed prognozowanymi większymi opadami deszczu ogranicza emisję amoniaku niekiedy do ponad 70%. Nie jest zalecane stosowanie nawozów, szczególnie mocznika, podczas wietrznej pogody, wysokich temperatur oraz na suchą glebę.
Szybkie przykrycie mocznika glebąW przypadku rozkładu mocznika na powierzchni gleby, pojawiający się amoniak ulatnia się i dochodzi do niepożądanego wiązania jonów amonowych w wierzchniej warstwie gleby. Z tego względu nawóz ten nie jest dobrym rozwiązaniem przy pogłównym nawożeniu. Przykrycie mocznika glebą pozwala na sorpcję pojawiających się wyniku jego hydrolizy jonów amonowych przez kompleks sorpcyjny i zmniejszenie tym samym zawartości N-NH4 w roztworze glebowym. Dodatkowo gleby o wysokiej pojemności sorpcyjnej, charakteryzujące się dobrymi właściwościami buforowymi są w stanie niwelować nagły wzrost pH występujący podczas hydrolizy mocznika. Nie należy również zapominać o roli koloidów glebowych w sorpcji amoniaku. Szacuje się, że przykrycie mocznika glebą natychmiast po zastosowaniu daje obniżenie emisji amoniaku o 50-80%.
Stosowanie nawozów o spowolnionym i o kontrolowanym działaniu oraz inhibitorów ureazyNawozy o spowolnionym i kontrolowanym działaniu, w tym mocznik otoczkowany, charakteryzują się opóźnioną w czasie i dłużej trwającą dostępnością składników pokarmowych. Jednak według niektórych badaczy dzielenie dawek nawozów konwencjonalnych przynosi lepsze rezultaty redukcyjne. Zastosowanie inhibitorów ureazy pozwala natomiast na spowolnienie lub zatrzymanie enzymatycznego rozkładu mocznika. W doświadczeniach polowych wykazano, że powlekanie mocznika 0,28% NBPT (inhibitorem ureazy) ograniczyło ulatniania się amoniaku o 54–95%, w zależności od właściwości gleby.

Literatura
1. Filipek T., Badora A., Lipiński W., Brodowska M. S., Domańska J., Harasim P., Kozłowska–Strawska J., Skowron P., Skowrońska M., Tkaczyk P. 2015. Zakwaszenie i wapnowanie gleb. Fundacja Programów Pomocy dla Rolnictwa FAPA, Warszawa.
2. Kodeks doradczy dobrej praktyki rolniczej dotyczący ograniczenia emisji amoniaku. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Warszawa, 2019.
3. Walczak J. (red. nauk.), Jarosz Z., Jugowar L., Krawczyk W., Mielcarek P., Skowrońska M. 2019. Wdrażanie dyrektywy NEC oraz konkluzji BAT w zakresie redukcji emisji amoniaku z rolnictwa. Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa.

Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?

Nie był pomocny
Był średnio pomocny
Był pomocny
Był bardzo pomocny

Tagi

Ekspert nawozy.eu

Masz pytanie dotyczące tego artykułu? Szukasz porady?

Ilość pytań do ekspertów, które możesz jeszcze zadać w tym miesiącu: 2
*pola wymagane
doradca nawozy.eu

doradca nawozy.eu


Zapytaj eksperta

NEWSY

Nawozy

Pulrea® +INu - mocznik z inhibitorem od Grupy Azoty

Grupa Azoty wychodząc naprzeciw wymaganiom Dyrektywy NEC dotyczącej redukcji emisji amoniaku wprowadza nowy produkt: mocznik z inhibitorem pod nazwą handlową Pulrea® +INu.

Nawozy

Segment Agro Grupy Azoty z nową koncepcją komunikacji

Grupa Azoty – jeden z liderów branży nawozowo-chemicznej w Europie – wdraża nowy system komunikacji dla segmentu Agro. Celem rebrandingu jest stworzenie spójnej wizerunkowo, nowoczesnej i rozpoznawalnej marki produktów, nawiązującej jednocześnie do wyzwań, jakie stawia przed rolnictwem Europejski Zielony Ład. Prowadzone działania to kolejny etap w procesie integracji biznesowej spółek z Grupy Azoty.

Nawozy

Ceny czystego składnika nawozów azotowych, fosforowych i potasowych w III kwartale 2020

Maksymalne ceny czystego składnika w nawozach azotowych w III kwartale 2020 roku w dalszym ciągu odznaczały się w saletrzaku, mniejsze były ceny azotu w saletrze amonowej, a najniższe w moczniku.

Nawozy

Błąd w opisie na workach z nawozem Polidap®

Grupa Azoty Zakłady Chemiczne „POLICE" S.A. informuje, że w trakcie prac nad nowymi wzorami opakowań, wkradł się błąd w opisie na workach z nawozem Polidap®.

Nawozy

nawozy.eu polecają

charakterystyka ogólna, wymagania glebowe i pokarmowe, wybór nawozu, pogoda, notowania

upload/newsy/4949/sugar-candy-766844-1280_nmedium.jpg

Zróżnicowanie cen cukru na rynku krajowym

Na krajowym rynku zapotrzebowanie na cukier maleje, co przełożyło się to na nieznaczną obniżkę cen cukru paczkowanego.

Z kraju
upload/nawozenie/12/kukurydza2_medium.jpg
Nawożenie upraw

Kukurydza na ziarno
Mając bardzo głęboki i silnie rozwinięty system korzeniowy
Piotrków Trybunalski
piątek, 22 Styczeń 2021
4°C
2°C
min
6°C
max
Najciekawsze informacje z serwisu nawozy.eu na Twojej skrzynce pocztowej.
Proszę wpisać poprawny adres e-mail.
Proszę zalogować się na swoje konto i zmienić ustawienia newslettera.
Potwierdź zapisanie się do newslettera klikając w link w wiadomości wysłanej na Twój adres e-mail.
Nieznany błąd, spróbuj ponownie za chwilę.
Proszę zaznaczyć zgodę.
0
Najciekawsze informacje z serwisu nawozy.eu na Twojej skrzynce pocztowej.
Proszę wpisać poprawny adres e-mail.
Proszę zalogować się na swoje konto i zmienić ustawienia newslettera.





Potwierdź zapisanie się do newslettera klikając w link w wiadomości wysłanej na Twój adres e-mail.




Nieznany błąd, spróbuj ponownie za chwilę.
Proszę zaznaczyć zgodę.