Content

Porady ekspertów

Nawozy, Rośliny

Regulacja zawartości substancji organicznej w glebie

Data2015-08-07 Ilość wyświetleń5783 wyświetleń
dodaj
do ulubionych
usuń
z ulubionych

Poprawna agrotechnika, uwzględniająca między innymi nawożenie organiczne, odgrywa kluczową rolę w regulacji zawartości glebowej substancji organicznej.
Poprawna agrotechnika, uwzględniająca między innymi nawożenie organiczne, odgrywa kluczową rolę w regulacji zawartości glebowej substancji organicznej.

Jednym z podstawowych wskaźników oddziałujących na żyznoś gleby jest zawartość w niej substancji organicznej (SOM). Decyduje ona między innymi o:

  • zdolności gleby do zatrzymywania i uwalniania makro- i mikroelementów do roztworu glebowego (20-70% kationowej pojemności sorpcyjnej zależy od obecności SOM, a w wyniku mineralizacji SOM uwalniają się do środowiska glebowego dodatkowe ilości składników pokarmowych),
  • przeciwdziałaniu nagłym zmianom pH, co wpływa korzystnie na przyswajalność składników pokarmowych i rozwój mikroorganizmów,
  • detoksykacji metali ciężkich i regulowaniu bioprzyswajalności mikroelementów,
  • zdolności gleby do zatrzymywania i gromadzenia wody,
  • strukturze agregatowej gleby, ułatwiającej uprawę roli i zmniejszającej jej podatność na zagęszczenie oraz erozję,
  • ciemnej barwie, sprzyjającej szybszemu nagrzewaniu się gleb,
  • aktywności biologicznej gleby (SOM stanowi źródło energii i składników mineralnych dla mikroorganizmów glebowych oraz stymuluje wzrost roślin).

Badania przeprowadzone przez Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa – Państwowy Instytut Badawczy w ramach Monitoringu Chemizmu Gleb Ornych Polski wskazują, że zawartość próchnicy (głównego składnika SOM) w grupie analizowanych profili wahała się w szerokich granicach 0,76 – 6,05%. Przy czym przeważały gleby o średniej zawartości humusu (ponad 60% wszystkich profili); profile o bardzo wysokiej zawartości próchnicy (>3,5%) stanowiły niecałe 10%. Zawartość glebowej substancji organicznej w agroekosystemach jest wynikiem zmiennego w czasie ukształtowania się czynników siedliskowych (glebowo-klimatycznych) i antropogenicznych związanych przede wszystkim z agrotechniką roślin uprawnych. Mały dopływ świeżej biomasy w postaci resztek pozbiorowych i/lub nawozów naturalnych oraz organicznych, przy jednoczesnym wykonywaniu zabiegów agrotechnicznych intensyfikujących mineralizację SOM, szczególnie orki, przyczyniają się do spadku zawartości substancji organicznej w glebach uprawnych, co prowadzi do ich degradacji.

Do głównych działań sprzyjających zachowaniu lub akumulacji (reprodukcji) substancji organicznej w glebach należą:

  • zmianowania z dużym udziałem roślin sprzyjających reprodukcji SOM,
  • stosowanie nawozów naturalnych i organicznych,
  • wprowadzanie tzw. konserwującej uprawy roli.

Zmianowania z dużym udziałem roślin sprzyjających reprodukcji glebowej substancji organicznej

Poszczególne gatunki roślin uprawnych pozostawiają zróżnicowaną ilościowo i jakościowo masę resztek pozbiorowych, a warunki ich uprawy mogą nasilać lub minimalizować mineralizację SOM. Z punktu widzenia oddziaływania na bilans SOM w glebie, można wyróżnić trzy grupy roślin uprawnych (tab. 1):

  • wzbogacające glebę w substancję organiczną – rośliny bobowate i ich mieszanki z trawami oraz trawy w uprawie polowej; w uproszczeniu można przyjąć, że ilość resztek pozbiorowych roślin bobowatych jest sześciokrotnie większa niż roślin okopowych,
  • zubożające glebę w substancję organiczną – rośliny okopowe i kukurydza, które pozostawiają mało resztek pozbiorowych i są uprawiane w warunkach zwiększających mineralizację SOM (w szerokich rzędach, z międzyrzędowymi zabiegami pielęgnacyjnymi, z późnym zwarciem łanu),
  • niewielkim ujemnym wpływie na bilans SOM lub neutralne pod tym względem – zboża i rośliny oleiste.

Należy przy tym zaznaczyć, że negatywne oddziaływanie zbóż i rzepaku na zawartość SOM zmniejszyło się wraz ze zmianami w ich agrotechnice, tj. kombajnowym zbiorem, zagęszczeniem łanów (dzięki skróconej słomie) oraz pozostawianiem wysokiej ścierni.

Tabela 1. Współczynniki reprodukcji i degradacji glebowej substancji organicznej [Kodeks…, 2004].

Roślina lub nawózJednostkaWspółczynniki reprodukcji (+) lub degradacji (-) dla gleb
lekkieśrednieciężkieczarne ziemie
Okopowe1ha-1,26-1,40-1,54-1,02
Kukurydza1ha-1,12-1,15-1,22-0,91
Zboża, oleiste1ha-0,49-0,53-0,56-0,38
Strączkowe1ha+0,32+0,35+0,38+0,38
Trawy w polu1ha+0,95+1,05+1,16+1,16
Bobowate, mieszanki1ha+1,89+1,96+2,10+2,10
Obornik10 t+0,70
Gnojowica10 t+0,28
Słoma10 t+1,80

Stosowanie nawozów naturalnych i organicznych

Regularne stosowanie nawozów naturalnych i organicznych przyczynia się do poprawy bilansu substancji organicznej w glebach (tab. 1). Aplikacja obornika w dawkach 6-10 t/ha/rok zabezpiecza bezdyficytowy bilans SOM, a powyżej 13 t/ha/rok pozwala na poprawę zasobności gleb w próchnicę. Ze względu na spadek produkcji nawozów naturalnych zaleca się zastępowanie ich międzyplonami oraz bezpiecznymi odpadami organicznymi. Przyoranie na powierzchni 1 ha roślin strączkowych w plonie głównym równoważy, pod względem wprowadzanej masy organicznej, 30 t obornika, zaś w międzyplonie ścierniskowym 15 t obornika. W przypadku międzyplonów ścierniskowych zalecane jest przede wszystkim zastosowanie roślin o krótkim okresie wegetacji, które po wysianiu będą w stanie wytworzyć odpowiednią biomasę. Wykorzystanie słomy do poprawy bilansu SOM jest związane z koniecznością dodatkowego stosowania nawozów azotowych, gnojowicy lub innych szybko rozkładających się substancji organicznych (dawka azotu powinna stanowić od 0,7 – 1,2% suchej masy wprowadzanej słomy). Należy przy tym pamiętać o dokładnym rozdrobnieniu słomy, równomiernym jej rozrzuceniu i dokładnym wymieszaniu z glebą. Wykazano, że przyoranie 5 t słomy/ha corocznie lub co drugi rok w połączeniu z nawożeniem mineralnym wpływało na zawartość węgla i azotu w glebie podobnie jak obornik wnoszony w dawce 20 t/ha.

Konserwująca uprawa roli

Szansą na poprawę bilansu substancji organicznej w glebach jest stosowanie konserwującej uprawy roli. Charakteryzuje się ona zmniejszoną częstotliwością oraz intensywnością stosowanych zabiegów i przyczynia się przede wszystkim do ograniczenia mineralizacji SOM. Przejście z tradycyjnego sposobu uprawy roli na system z ograniczoną liczbą zabiegów uprawowych pozwala zwiększyć zasoby substancji organicznej o 10-15%.

Poprawna agrotechnika, uwzględniająca stosowanie nawożenia organicznego, odpowiedni płodozmian, konserwującą uprawę, jak również nawożenie mineralne (do wbudowania 10000 kg C w humus potrzeba około 833 kg N, 200 kg P i 143 kg S), odgrywa kluczową rolę w regulacji zawartości glebowej substancji organicznej.

Literatura
Gonet S.S., Markiewicz M. (red.). 2007. Rola materii organicznej w środowisku. PTSH, Wrocław, ss. 161.
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. 2004. Kodeks Dobrej Praktyki Rolniczej. Warszawa, ss. 93.
Siebielec G., Skowrońska M., Stuczyński T. 2010. Wpływ zmian w polskim rolnictwie na zawartość substancji organicznej w glebach. Wieś Jutra 6-7, 1-2.
Siebielec G., Smreczak B., A. Klimkowicz-Pawlas, Maliszewska-Kordybach B., Terelak H., Koza P., Łysiak M., Gałązka R., Pecio M., Suszek B., Miturski T., Hryńczuk B. 2012. Monitoring chemizmu gleb ornych w Polsce w latach 2010-2012. Biblioteka Monitoringu Środowiska. Warszawa, ss. 196.

(Autor: dr inż. Monika Skowrońska)

Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?

Nie był pomocny
Był średnio pomocny
Był pomocny
Był bardzo pomocny

Tagi

Ekspert nawozy.eu

Masz pytanie dotyczące tego artykułu? Szukasz porady?

Ilość pytań do ekspertów, które możesz jeszcze zadać w tym miesiącu: 2
*pola wymagane
doradca nawozy.eu

doradca nawozy.eu


Zapytaj eksperta

NEWSY

Nawozy

Mniejsze zużycie nawozów mineralnych

Jak wynika z danych zaprezentowanych przez GUS, zużycie nawozów mineralnych w sezonie 2018/2019 było mniejsze niż w tym samym czasie przed rokiem i wyniosło 1905,4 tys. ton NPK.

Nawozy

Segment Agro Grupy Azoty z nową koncepcją komunikacji

Grupa Azoty – jeden z liderów branży nawozowo-chemicznej w Europie – wdraża nowy system komunikacji dla segmentu Agro. Celem rebrandingu jest stworzenie spójnej wizerunkowo, nowoczesnej i rozpoznawalnej marki produktów, nawiązującej jednocześnie do wyzwań, jakie stawia przed rolnictwem Europejski Zielony Ład. Prowadzone działania to kolejny etap w procesie integracji biznesowej spółek z Grupy Azoty.

Nawozy

Ceny czystego składnika nawozów azotowych, fosforowych i potasowych w III kwartale 2020

Maksymalne ceny czystego składnika w nawozach azotowych w III kwartale 2020 roku w dalszym ciągu odznaczały się w saletrzaku, mniejsze były ceny azotu w saletrze amonowej, a najniższe w moczniku.

Nawozy

Ceny czystego składnika nawozów azotowych, fosforowych i potasowych w czerwcu 2020

Maksymalne ceny czystego składnika w nawozach azotowych w czerwcu 2020 roku w dalszym ciągu odznaczały się w saletrzaku, mniejsze były ceny azotu w saletrze amonowej, a najniższe w moczniku.

Nawozy

nawozy.eu polecają

charakterystyka ogólna, wymagania glebowe i pokarmowe, wybór nawozu, pogoda, notowania

upload/newsy/4766/food-316530-1280_nmedium.jpg

Zbiory kiwi w Europie wzrosną o 6%

Produkcja kiwi w Europie w 2020 roku prognozowana jest na 707 tys. ton, czyli o 6% więcej niż w 2019 roku.

Owoce
upload/nawozenie/21/jeczmien-jary-browarny_medium.jpg
Nawożenie upraw

Jęczmień jary browarny
Wymaga siewu w dobrze ogrzaną rolę
Zaleszany
poniedziałek, 23 Listopad 2020
4°C
2°C
min
6°C
max
Najciekawsze informacje z serwisu nawozy.eu na Twojej skrzynce pocztowej.
Proszę wpisać poprawny adres e-mail.
Proszę zalogować się na swoje konto i zmienić ustawienia newslettera.
Potwierdź zapisanie się do newslettera klikając w link w wiadomości wysłanej na Twój adres e-mail.
Nieznany błąd, spróbuj ponownie za chwilę.
Proszę zaznaczyć zgodę.
0
Najciekawsze informacje z serwisu nawozy.eu na Twojej skrzynce pocztowej.
Proszę wpisać poprawny adres e-mail.
Proszę zalogować się na swoje konto i zmienić ustawienia newslettera.





Potwierdź zapisanie się do newslettera klikając w link w wiadomości wysłanej na Twój adres e-mail.




Nieznany błąd, spróbuj ponownie za chwilę.
Proszę zaznaczyć zgodę.