Content

Porady ekspertów

Nawozy, Z kraju

Wapnowanie gleb – podstawa odpowiedniego nawożenia

Data2014-07-07 Ilość wyświetleń3684 wyświetleń
dodaj
do ulubionych
usuń
z ulubionych

Optymalny odczyn gleby umożliwia efektywne wykorzystanie nawozów wieloskładnikowych (fot. A.Krawczyk)
Optymalny odczyn gleby umożliwia efektywne wykorzystanie nawozów wieloskładnikowych (fot. A.Krawczyk)

Przed nami okres żniw, planowania nowych zasiewów oraz zakupu nawozów mineralnych. Zanim podejmiemy decyzje jaki nawóz kupić?, warto zastanowić się czego tak naprawdę potrzebują rośliny uprawne?

Wapń  – ważny w każdej uprawie

Stosowanie wapnia ma na celu uregulowanie odczynu gleby, który wpływa na warunki wzrostu i rozwoju roślin, a także kierunki przemian chemicznych składników pokarmowych. Uprawa roślin na glebach silnie zakwaszonych, a jest ich w Polsce ponad 60%, warunkuje nie tylko mniejsze plony i mniejszą efektywność nawożenia mineralnego, np. stosowania nawozów wieloskładnikowych tj. POLIFOSKA® 4, POLIFOSKA® 5, POLIFOSKA® 6, POLIFOSKA® 8, POLIFOSKA® M, POLIFOSKA® Petroplon, wpływa również na pogorszenie jakości plonów.

Regularne wapnowanie gleb poprawia właściwości fizyczne i chemiczne gleby, wpływa na tworzenie struktury gruzełkowatej gleby, zwiększa przyswajalność składników pokarmowych przez rośliny oraz zmniejsza toksyczne oddziaływanie na nie glinu. Związki tego metalu są szczególnie niebezpieczne przy pH poniżej 5,0, ponieważ zakłócają rozwój i prawidłowe funkcjonowanie systemu korzeniowego.

Wrażliwość różnych gatunków roślin uprawnych na odczyn gleby jest zróżnicowana (tabela 1). Przy czym nawet te rośliny, które tolerują kwaśny odczyn gleby, lepiej plonują, gdy pH gleby mieści się w granicach odczynu lekko kwaśnego (pH 5,6-6,5).

Tabela 1. Optymalne zakresy pHKCl dla roślin uprawnych

Wrażliwość na kwaśny odczynGatunek roślinyOptymalne pH gleby
Mało wrażliwełubin żółty, seradela, len, żyto, trawy5,1-5,5
Średnio wrażliweowies, ziemniak, mieszanki zbożowe, mieszanki pastewne5,6-6,0
Wrażliwepszenica, rzepak, bobik, łubin biały, łubin wąskolistny, pszenżyto6,1-6,5
Bardzo wrażliweburak, kukurydza, lucerna, koniczyna, soja, jęczmień6,6-7,0

 
Wapnowanie wpływa na wzrost wykorzystania składników pokarmowych z gleby. Zwiększa efektywność pobierania fosforu; zarówno tego pochodzącego z gleby, jak również wprowadzanego w nawożeniu mineralnym. W warunkach uregulowanego odczynu poprawie ulega również gospodarka i wykorzystanie: azotu, siarki, magnezu i potasu.
 

Dlaczego gleby w Polsce są kwaśne?

Szybki proces zakwaszania warstwy ornej i zubożenia gleb w wapń, a także magnez powodowany jest głównie przez wymywanie przez deszcz (około 140 kg CaO na hektar w ciągu roku). Im gleby lżejsze (w Polsce: 30% gleb to gleby bardzo lekkie, a 35% to gleby lekkie), tym ryzyko wymywania wapnia w głąb profilu glebowego jest większe. Gleby ulegają zakwaszeniu również w wyniku: mineralizacji materii organicznej, nawożenia nawozami fizjologicznie kwaśnymi. 

Jaka powinna być dawka nawozu wapniowego?

Wszystko zależy od dwóch podstawowych czynników: aktualnego odczynu gleby (glebę do analizy najlepiej pobrać po żniwach) i kategorii agronomicznej gleby. Inne metody takie jak: ocena rozwoju roślin uprawnych czy występowanie roślin wskaźnikowych (np. skrzyp polny, bratek polny, szczaw polny) są mało wiarygodne. Optymalne wartości pH KCl uzależnione są od wielkości kompleksu sorbcyjnego, który różni się w zależności od kategorii agronomicznej gleby (tabela 2).

Tabela 2. Ocena potrzeb wapnowania gleb mineralnych (wg IUNG PIB)

Kategoria agronomiczna glebyOcena potrzeb wapnowania dla pHKCl
koniecznepotrzebnewskazaneograniczone*zbędne
Bardzo lekkie< 4,04,1 - 4,54,6 - 5,05,1 - 5,5> 5,6
Lekkie< 4,54,6 - 5,05,1 - 5,55,6 - 6,0> 6,1
Średnie< 5,05,1 - 5,55,6 - 6,06,1 - 6,5> 6,6
Ciężkie< 5,55,6 - 6,06,1 - 6,56,6 – 7,0> 7,1

*optymalny zakres odczynu dla danej kategorii agronomicznej gleby

Natomiast optymalne dawki nawozów wapniowych przedstawiono w tabeli 3. Im niższe pH i gleba cięższa tym zalecane wielkości dawek CaO na ha są większe.

Tabela 3. Optymalne dawki CaO w t/ha (wg IUNG PIB)
 
Kategoria agronomiczna glebPrzedział potrzeb wapnowania
koniecznepotrzebnewskazaneograniczone
Bardzo lekkie3,02,01,0-
Lekkie3,52,51,5-
Średnie4,53,02,01,0
Ciężkie6,03,02,01,0

Dawki nawozów wapniowych wahają się od 1 t do 6t CaO na ha. Jednak praktyka wskazuje że są one często zbyt wysokie. Aby nie dochodziło do zakłóceń przemian zachodzących w glebie, głównie do uwsteczniania się pierwiastków, zaleca się rozłożenie (na okres kilku lat) dawek dużych, przekraczających 2,5 t CaO/ha. Warto wiedzieć, że dawki wapna znajdujące się w przedziale wapnowanie konieczne, nie doprowadzają do uzyskania optymalnego odczynu gleby, przesuwają jedynie glebę do kolejnego przedziału wapnowania – potrzebnego.
 
Należy pamiętać, że jednorazowe stosowanie na glebach kwaśnych o pH poniżej 5,5 zbyt dużych w stosunku do potrzeb dawek wapna lub stosowanie wapna gwałtownie działającego (np. w formie tlenków) może powodować wiele negatywnych skutków ubocznych; zmniejsza się dostępność niezbędnych dla roślin mikroskładników, tj. manganu, boru, miedzi i cynku.
 
Podwyższanie odczynu powyżej podanych w tabeli 2 wartości pH wpływa ujemnie na właściwości gleby i przyspiesza ich degradacje. Im gleba lżejsza tym z natury bardziej kwaśna, a wapnowanie stosowane w nadmiarze jest bardziej szkodliwe.

Jaki rodzaj wapna stosować?

Wyboru rodzaju wapna dokonuje się na podstawie szybkości jego działania i rodzaju gleby oraz jej zasobności w magnez. Na gleby lekkie i bardzo lekkie zaleca się stosowanie wapna węglanowego (naturalnie występuje w przyrodzie). Reguluje się wówczas proces życia biologicznego gleby oraz tworzenia się próchnicy. Na glebach ciężkich o dużej zawartości próchnicy, można stosować wyższe dawki wapna, także w formie tlenkowej.

Zabieg wapnowania gleb o niskiej i bardzo niskiej zasobności w magnez można połączyć z nawożeniem magnezem, stosując nawozy wapniowo – magnezowe. Należy pamiętać, szczególnie na glebach lekkich i bardzo lekkich, aby zachować odpowiedni stosunek Ca:Mg, który powinien oscylować w granicach 8:1. Jeżeli gleba charakteryzuje się optymalnym odczynem, zaleca się stosować co 3-5 lat, zapobiegawczo 0,5-1,0 tony CaO, w formie węglanowej.

Wybierając nawozy wieloskładnikowe można wybierać te wzbogacone w wapń np. Fosdar TM 40 Superfosfat wzbogacony wapniem, Amofoskę ® 4-12-20, Amofoskę ® 4-12-12 zwiększa się wówczas wykorzystanie składników pokarmowych (w warunkach optymalnego odczynu gleby).

Kiedy stosować nawozy wapniowe?

Najodpowiedniejszym terminem wapnowania jest późne lato - okres po zbiorze przedplonu, najlepiej przed uprawą przedplonu rośliny o dużych wymaganiach względem odczynu.

Nawozy wapniowe najlepiej działają w środowisku wilgotnym oraz w niskich temperaturach. Na tempo działania wpływa również stopień rozdrobnienia nawozu oraz stopień wymieszania z glebą. Stosując nawozy wapniowe po żniwach mamy możliwość wielokrotnego wymieszania ich z glebą. Ponadto w okresie jesieni nawóz na skutek opadów deszczu może zostać przemieszczony w głębsze warstwy gleby, powodując odkwaszanie podglebia.

Wapnowania nie wykonuje się w tym samym roku, w którym stosuje się obornik. Nawozów wapniowych i wapniowo - magnezowych nie należy również mieszać z innymi nawozami mineralnymi.


Literatura:
1. Grzebisz W. 2013. Jak wyregulować odczyn gleby? Agrotechnika nr 7: 54-55
2. Gosek S. 2002. Nowe podejście do zasad wapnowania kwaśnych gleb w Polsce. Upowszechnianie Zasad Dobrej Praktyki Rolniczej. Cz. I, mat. szkoleniowe 82/02, IUNG Puławy:193-201
3. Odczyn i materia organiczna gleby. Poradnik nawożenia roślin rolniczych, AgroTechnika, Wyd. HortPress:18-21.

Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?

Nie był pomocny
Był średnio pomocny
Był pomocny
Był bardzo pomocny

Tagi

Ekspert nawozy.eu

Masz pytanie dotyczące tego artykułu? Szukasz porady?

Ilość pytań do ekspertów, które możesz jeszcze zadać w tym miesiącu: 2

*pola wymagane
doradca nawozy.eu

dr inż. Agnieszka Krawczyk


Zapytaj eksperta

NEWSY

Nawozy

Loteria Grupy Azoty: ciągnik New Holland pojechał na Roztocze

Główna nagroda w III Loterii konsumenckiej Grupy Azoty, ciągnik New Holland T4.75S, trafiła do pana Wiesława Kawałki z powiatu zamojskiego. Nowoczesna maszyna zastąpi wysłużonego Ursusa C360.

Nawozy

Ceny czystego składnika nawozów azotowych, fosforowych i potasowych w maju 2020

Maksymalne ceny czystego składnika w nawozach azotowych w maju 2020 roku w dalszym ciągu odznaczały się w saletrzaku, mniejsze były ceny azotu w saletrze amonowej, a najniższe w moczniku.

Nawozy

Ceny czystego składnika nawozów azotowych, fosforowych i potasowych w kwietniu 2020

Maksymalne ceny czystego składnika w nawozach azotowych w kwietniu 2020 roku w dalszym ciągu odznaczały się w saletrzaku, mniejsze były ceny azotu w saletrze amonowej, a najniższe w moczniku.

Nawozy

Mniejsze zużycie nawozów mineralnych

Jak wynika z danych zaprezentowanych przez GUS, zużycie nawozów mineralnych w sezonie 2018/2019 było mniejsze niż w tym samym czasie przed rokiem i wyniosło 1905,4 tys. ton NPK.

Nawozy

nawozy.eu polecają

charakterystyka ogólna, wymagania glebowe i pokarmowe, wybór nawozu, pogoda, notowania

upload/newsy/4474/nectarines-4534241-1280_nmedium.jpg

20% spadek produkcji hiszpańskich nektarynek

Sezon zbiorów hiszpańskich nektaryn i brzoskwiń rozpoczął się w regionach Murcji, Katalonii i Aragonii i ma się zakończyć pod koniec maja bieżącego roku.

Owoce
upload/nawozenie/10/gryka_medium.jpg
Nawożenie upraw

Gryka
Ze względu na wartość nasion i łuski, gryka jest bardzo cenną rośliną uprawną
Borzechów
niedziela, 12 Lipiec 2020
14°C
10°C
min
18°C
max
Najciekawsze informacje z serwisu nawozy.eu na Twojej skrzynce pocztowej.
Proszę wpisać poprawny adres e-mail.
Proszę zalogować się na swoje konto i zmienić ustawienia newslettera.
Potwierdź zapisanie się do newslettera klikając w link w wiadomości wysłanej na Twój adres e-mail.
Nieznany błąd, spróbuj ponownie za chwilę.
Proszę zaznaczyć zgodę.
0
Najciekawsze informacje z serwisu nawozy.eu na Twojej skrzynce pocztowej.
Proszę wpisać poprawny adres e-mail.
Proszę zalogować się na swoje konto i zmienić ustawienia newslettera.





Potwierdź zapisanie się do newslettera klikając w link w wiadomości wysłanej na Twój adres e-mail.




Nieznany błąd, spróbuj ponownie za chwilę.
Proszę zaznaczyć zgodę.