Content

Porady ekspertów

Rośliny

Azot w roślinie

Data2020-12-25 Ilość wyświetleń2301 wyświetleń
dodaj
do ulubionych
usuń
z ulubionych

Azot zaliczany jest do grona pierwiastków o podstawowym znaczeniu dla większości procesów biologicznych. Obok węgla, tlenu i wodoru należy do grupy podstawowych pierwiastków wchodzących w skład tkanek wszystkich organizmów żywych. Nazwa pierwiastka wywodzi się z języka greckiego od słów nitron i genes (nitron genes – ‘tworzący saletrę’, nitrogenium). W języku greckim azotikos oznacza ‘niepodtrzymujący życia’.

Azot dzięki zdolności łączenia się z atomem węgla występuje w licznych związkach organicznych, zarówno w związkach łańcuchowych, jak i pierścieniowych. W roślinach pierwiastek ten wchodzi w skład aminokwasów białkowych i białek. Istotną rolę fizjologiczną odgrywają połączenia aminokwasów zwane peptydami (np. glutation). Azot stanowi składnik zasad azotowych budujących nukleotydy oraz ważnych dla roślin związków, takich jak chlorofil, cytochromy, cytokininy oraz witaminy z grupy B. Występuje w niektórych metabolitach wtórnych, takich jak alkaloidy, betalainy, olejki gorczyczne czy glikozydy cyjanogenne.

W częściach wegetatywnych roślin duża część związków azotowych przypada na substancje niskocząsteczkowe. W siewkach i młodych liściach roślin dobrze zaopatrzonych w azot oraz w korzeniach spichrzowych około 50% azotu całkowitego występuje w formie drobnocząsteczkowych związków azotowych, zwłaszcza aminokwasów. W organach słabo uwodnionych, a mianowicie nasionach i pewnych rodzajach bulw oraz pędów w stanie spoczynku udział rozpuszczalnych form azotu jest dużo mniejszy.

W organach zapasowych wielu roślin kwiatowych część frakcji azotowej stanowią peptydy – glutamylowe pochodne szeregu aminokwasów. W częściach wegetatywnych roślin około 70% białek wchodzi w skład chloroplastów. Stosunkowo mało białka w granicach od kilku do kilkunastu procent występuje w ziarniakach zbóż, przy czym najniższe zawartości stwierdza się w ryżu – od 7 do 8%. W nasionach roślin bobowatych około 80% białek zapasowych stanowią albuminy i globuliny. Warto podkreślić, że w białkach roślinnych występuje stały stosunek azotu do siarki wynoszący około 15:1. W roślinach bardzo dobrze zaopatrzonych w azot przy niedoborze siarki i wynikającej z tego zbyt małej ilości aminokwasów siarkowych dochodzi do ograniczenia syntezy białek.

W roślinach obecne są również nietypowe aminokwasy białkowe, takie jak kwas α-aminoadypinowy, hydroksyprolina, hydroksylizyna i ε-metylolizyna, a także aminokwasy niebiałkowe, wśród których najbardziej rozpowszechniony jest kwas γ-aminomasłowy, β-alanina, cytrulina, ornityna, homoseryna, cystationina i homocysteina. W obrębie azotowych związków swoistych wyróżnia się aminy, alkaloidy, glikozydy cyjanogenne, a także witaminy i hormony.

W roślinach azot może występować również jako azot mineralny – azotanowy i amonowy. W sytuacji, gdy pobieranie tego pierwiastka znacznie przewyższa jego wykorzystanie dochodzi do nadmiernego gromadzenia tych form azotu. Zjawisko to występuje szczególnie przy obfitym zaopatrzeniu roślin w azot, a także w przypadku osłabienia procesu fotosyntezy. Jest szczególnie niepożądane z punktu żywienia roślin, gdyż przy nadmiernej akumulacji azotu amonowego dochodzi do zatrucia roślin, natomiast przy zbyt dużej zawartości azotanów znacznemu obniżeniu ulega ich wartość pokarmowa. Nadmierne nagromadzenie w roślinach azotanów(III) i azotanów(V) ze względu na szkodliwość tych związków stwarza zagrożenie dla zdrowia ludzi i zwierząt.

Zawartość azotu uzależniona jest od koncentracji tego składnika pokarmowego w środowisku wzrostu roślin. Zwykle im więcej azotu występuje w glebie, tym więcej tego pierwiastka pobierane jest przez rośliny. Dynamika pobierania azotu w okresie wegetacji roślin zależy od gatunku oraz ilości dostępnego azotu. Pierwotnym źródłem azotu dla roślin są związki organiczne w postaci obumarłych szczątek roślinnych i zwierzęcych, odchodów i resztek pożniwnych. Pomimo, że azot zawarty w tych związkach w postaci aminokwasów, białek, amidów, amin czy kwasów nukleinowych stanowi dużą pulę azotu glebowego to jest on przyswajalny przez rośliny w niewielkich ilościach. Potencjalnym źródłem azotu mogą być takie aminokwasy jak glicyna lub alanina, jednakże pod warunkiem, że występują one w niewielkich ilościach.
 
Rośliny pobierają azot z gleby przede wszystkim w postaci azotanów i jonów amonowych oraz mocznika. Część gatunków roślin przystosowała się do wzrostu na glebach szczególnie ubogich w azot, dzięki wykorzystaniu innych źródeł tego pierwiastka. Należą do nich między innymi rośliny żyjące w symbiozie z organizmami wiążącymi azot atmosferyczny oraz rośliny mięsożerne.
 
Źródłem azotu dla roślin są również nawozy mineralne i naturalne. Właściwe nawożenie azotowe zastosowane w odpowiednich dawkach i terminach umożliwia dobre wykorzystanie tego składnika przez rośliny uprawne. W zależności od terminu stosowania oraz preferencji roślin, co do formy azotu pierwiastek ten można zastosować w postaci nawozów zawierających zarówno formę amonową, jak i saletrzaną (azotanową) azotu, takich jak np. Zaksan®, Saletrzak 27 Standard i Salmag®, czy też nawozów zawierających formę amidową azotu, takich jak Mocznik.pl® oraz PULREA® i PULGRAN®. Dobrym rozwiązaniem jest również zastosowanie RSM®, który poza amonową i azotanową formą azotu zawiera również wolniej działającą formę amidową. Zaletą tego nawozu jest także płynna postać, która bardzo dobrze się sprawdza w warunkach ograniczonej dostępności składników pokarmowych z nawozów stałych, występujących na przykład w okresach suszy. W przypadku roślin o wyższych potrzebach pokarmowych w stosunku do boru, takich jak na przykład burak cukrowy czy rzepak, można zastosować nawozy azotowe z dodatkiem tego mikroskładnika, a mianowicie Saletrzak 27 Standard z borem i Salmag z borem®.

Literatura:
Brodowska M.S., Brodowski R. 2011. Azot. W: Jackowska I. [red.] Pierwiastki w środowisku i medycynie. Instytut Naukowo-Wydawniczy „SPATIUM”.

Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?

Nie był pomocny
Był średnio pomocny
Był pomocny
Był bardzo pomocny

Tagi

Ekspert nawozy.eu

Masz pytanie dotyczące nawozów lub nawożenia? Szukasz porady?


*pola wymagane
doradca nawozy.eu

doradca nawozy.eu


Zapytaj eksperta

NEWSY

Rośliny

Globalna produkcja bawełny wzrośnie

Przewiduje się, że światowa produkcja bawełny w 2021/22 wyniesie 120,3 mln bel, tylko nieznacznie powyżej prognozy z zeszłego miesiąca, ale 7 procent więcej niż w sezonie 2020/21.

Rośliny

Światowe spożycie ryżu

Przewiduje się, że globalna konsumpcja ryżu i zużycie w sezonie 2021/2022 wyniesie rekordową wartość 512,1 mln ton, czyli o 2,2 mln ton mniej niż w poprzedniej prognozie, ale o 10,1 mln ton więcej niż skorygowane szacunki sprzed roku.

Rośliny

Zwyżka plonowania łąkowego siana

Jak przedstawia Główny Urząd Statystyczny, w Polsce w wielu regionach kraju po zbiorze pierwszego pokosu notowano na ogół dobre warunki wegetacji roślin.

Rośliny

Światowy rynek ryżu

Globalne prognozy w sezonie 2021/2022 dotyczą większych dostaw, konsumpcji, handlu i wyższych zapasów końcowych.

Rośliny

nawozy.eu polecają

charakterystyka ogólna, wymagania glebowe i pokarmowe, wybór nawozu, pogoda, notowania

upload/newsy/5461/barley-676551-1280_nmedium.jpg

Na giełdach krajowych jęczmień droższy o 15,2%

W dniach od 6 do 12 września br. odnotowano wzrost większości cen zbóż na giełdach krajowych.

Zboża
upload/nawozenie/9/trawa2_medium.jpg
Nawożenie upraw

Trawy w uprawie polowej
Trawa w uprawie polowej stanowi bardzo obfite źródło paszy.
Oława
czwartek, 21 Październik 2021
12°C
8°C
min
17°C
max
0