Content

Porady ekspertów

Rośliny, Rośliny oleiste, Informacje

Integrowana ochrona rzepaku przed szkodnikami

Data2013-12-09 Ilość wyświetleń2401 wyświetleń
dodaj
do ulubionych
usuń
z ulubionych
Ograniczanie występowania agrofagów w uprawie rzepaku wpływa na plon nasion (fot. A. Krawczyk).
Ograniczanie występowania agrofagów w uprawie rzepaku wpływa na plon nasion (fot. A. Krawczyk).

Niewłaściwe prowadzenie plantacji rzepaku ozimego w tym nieprawidłowe ograniczanie występowania agrofagów może powodować straty w plonach od 10-do 50%,a niekiedy może być przyczyną całkowitego zniszczenia plantacji.Aby skutecznie ograniczyć występowanie szkodników w tej uprawie należy dążyć do ograniczenia ich liczebności poniżej progu ekonomicznej szkodliwości.

Podstawowe założenia integrowanej ochrony rzepaku

Zabiegi ochrony roślin powinny być wykonywane zgodnie z Zasadami Dobrej Praktyki Ochrony Roślin, a więc wykorzystując metody biologiczne, biotechniczne, fizyczne (mechaniczne), hodowlane i chemiczne (te ostatnie tylko wtedy, gdy nie dają się zastąpić innymi), tak aby utrzymać liczebność organizmów szkodliwych poniżej progów ekonomicznego zagrożenia. Przy czym wykorzystanie chemicznych metod ochrony roślin ogranicza się do niezbędnego minimum. Na pierwszym miejscu stawia się świadome wykorzystanie naturalnych czynników ograniczających czynniki szkodliwe.

Przyczyny wzrostu nasilenia występowania szkodników

Za główne przyczyny tego zjawiska uważa się zmianę warunków klimatycznych, ponieważ najważniejszymi czynnikami mającymi wpływ na rozwój, masowe pojawy i migracje szkodliwych owadów, roztoczy i gryzoni, ma temperatura i wilgotność. Wyższa temperatura powietrza przyspiesza rozwój szkodników, zwiększając liczbę ich pokoleń w ciągu roku. Dodatkowo na wzrost liczebności szkodników wpływają zmiany technologii jakie w ostatnich latach obserwujemy na naszych polach. Postępujące uproszczenia agrotechniczne, brak podorywek. stosownie upraw bezorkowych oraz uproszczenia w płodozmianie roślin są czynnikami zwiększającymi prawdopodobieństwo wystąpienia masowego pojawu szkodników. Przestrzeganie podstawowych zaleceń agrotechnicznych ma duże znaczenie i jest podstawą, skutecznych programów ochrony roślin przed szkodnikami.

Bardzo ważny jest również termin i sposób wykonania zabiegu oraz warunki atmosferyczne, w których prowadzona jest ochrona. Dobór odpowiedniej dawki środka ochrony roślin, prawidłowe przygotowanie roztworu, właściwie wykonany zabieg opryskiwania roślin mogą decydować o skuteczności zwalczania.

Metoda „Żółtych naczyń”

Powodzenie w integrowanej ochronie rzepaku przed szkodnikami można uzyskać jedynie wówczas gdy odpowiednio monitorujemy pierwsze naloty owadów. Godna polecenia jest metoda „żółtych naczyń”. Pozwala ona monitorować pierwsze naloty i aktywność chrząszczy w rzepaku.

Naczynia żółte:

  • pojemniki barwy żółtej, jak najbardziej zbliżonej do koloru kwiatów rzepaku,

  • należy pamiętać aby pojemniki miały przy krawędzi małe otworki, które zapobiegną wylewaniu się z nich nadmiaru wody (deszcz) razem z odłowionymi szkodnikami,

  • w celu zmniejszenia możliwości „ucieczki szkodnika” do wody znajdującej się w pojemnikach należy dodawać kilka kropli płynu zmniejszającego napięcie powierzchniowe (może być płyn do mycia naczyń, np. Ludwik), a w czasie mrozów naczynia można napełniać zimowymi płynami stosowanymi do spryskiwaczy szyb samochodowych,

  • pojemniki powinny znajdować się na wysokości roślin, a w miarę wzrostu rzepaku należy regulować wysokość zamocowania,

  • żółte naczynia ustawia się około 20 m w głąb, licząc od brzegu pola,

  • kontrola naczyń powinna się odbywać regularnie (przynajmniej 2 x w tygodniu) o tej samej porze dnia, najlepiej w południe.

Szkodniki rzepaku

Spośród szkodników największe zagrożenie dla rzepaku wiosną stwarzają: słodyszek rzepakowy, chowacz brukwiaczek, chowacz czterozębny, chowacz podobnik, pryszczarek kapustnik i mszyca kapuściana. Natomiast jesienią w okresie wschodów i rozwoju roślin zagrażają głównie: pchełki ziemne, pchełka rzepakowa, chowacz galasówek, ślimaki, miniarka kapuścianka, śmietka kapuściana, gnatarz rzepakowiec, mszyce, oraz rolnice. W tabelach przedstawiono szkodliwość, próg ekonomicznej szkodliwości oraz niechemiczne metody i sposoby ochrony rzepaku przed szkodnikami.


Tabela 1. Szkodliwość agrofagów występujących w rzepaku.

SzkodnikSzkodliwość
RolniceMłode gąsienice żerują na nadziemnych częściach roślin, starsze kryją się w glebie, gdzie uszkadzają korzenie i bulwy lub wychodzą w nocy na powierzchnię i podgryzają rośliny u nasady. Uszkodzenia w okolicy szyjki korzeniowej powodują, że roślina przewraca się i zamiera. Straty w plonie: 0-10%
DrutowceŻerują na wszystkich podziemnych częściach roślin, zjadając korzenie co może spowodować obumieranie roślin. Roślinom zagrażają już na początku rozwoju. Największe szkody wyrządzają starsze larwy. Wszystkie stadia rozwojowe są wrażliwe na suszę. Straty w plonie: 0-1%
PędrakiPodgryzają korzenie roślin, rośliny więdną i zasychają. Podczas masowych pojawów na polach tworzą się tzw. "łysiny". Straty w plonie: 0-1%
Chowacz brukwiaczekJaja składane są do otworów wygryzionych w młodych częściach łodyg, najczęściej około 1 cm poniżej wierzchołka pędu. Larwy żerują gromadnie, co objawia się zahamowaniem wzrostu rośliny, a następnie wyginaniem i pękaniem łodyg. Straty w plonie: 0-20%
Chowacz czterozębnylarwy żerują w ogonkach liściowych, nerwach głównych i we wnętrzu łodyg, w brązowych od odchodów chodnikach (uszkodzenia powodowane przez tego chrząszcza są trudne do wykrycia, ponieważ nie występują tu skrzywienia czy zniekształcenia jak w przypadku miejsc żeru chowacza brukwiaczka). W przypadku silnych uszkodzeń łodygi może dochodzić do zahamowania wzrostu. Duże zagrożenie niosą ze sobą wtórne infekcje różnymi patogenami wnikające przez uszkodzenia w dolnej części łodyg. Straty w plonie: 5-80%
Słodyszek rzepakowyNajwiększe szkody powoduje podczas wczesnego nalotu i żerowania, gdy pąki tworzą zwarty kwiatostan. Straty w plonie: 5-30%
Chowacz podobnikSamica składa jaja w młodych łuszczynach wygryzając otwór w ich ścianie, jedna larwa żeruje w jednej łuszczynie. Duże znaczenie mają pośrednie skutki żerowania tego szkodnika – przygotowanie warunków dla dużo groźniejszego pryszczarka kapustnika. Straty w plonie: 5-10%
Pryszczarek kapustnikPryszczarek kapustnik jest szczególnie groźny, gdy występuje łącznie z chowaczem podobnikiem, którego uszkodzenia ułatwiają samicom składnie jaj (w jednej łuszczynie żeruje od 5 do 100 osobników). Straty w plonie: 5-15%
Gnatarz rzepakowiecSzkodnik pojawia się lokalnie i masowo, nie zwalczany może zniszczyć całą plantację w ciągu kilku dni, szczególnie wiosną i jesienią po wschodach rzepaku ozimego. Larwy zjadają liście powodując "gołożery". Straty w plonie: 0-5%
Mszyca kapuścianaŻerowanie mszyc prowadzi do zahamowania rozwoju, a w przypadku niedoboru wilgoci do zasychania zaatakowanych części roślin. Szczyt występowania przypada na przełomie lipca i sierpnia, ponowny wzrost liczebności odnotowuje się po połowie września. Straty w plonie: 0-2%
Pchełki ziemneSzkody wyrządzają chrząszcze wyjadające w liścieniach i liściach młodych roślin wgłębienia i otwory. Straty w plonie: 0-2%
Pchełka rzepakowaŻerowanie chrząszczy na liściach rzadko przynosi szkody. Minowanie larw może prowadzić do znacznych start podczas zimy, ponieważ do "korytarzy" wnika woda. Straty w plonie: 0-1%
Śmietka kapuścianasamice składają po jednym lub kilka jaj pomiędzy grudki ziemi wokół roślin lub bezpośrednio na szyjce korzeniowej. Straty w plonie: 0-50%
Chowacz galasówekLarwy (pojawiają się sierpień – listopad) składają jaja do szyjki korzeniowej roślin. Larwy żerują pojedynczych lub zbiorowych naroślach (galasach). Żerowanie kilku larw hamuje rozwój rośliny i niekorzystnie wpływa na przezimowanie roślin. Straty w plonie: 0-2%
Tantniś krzyżowiaczekNiebezpieczne są larwy I pokolenia, żerujące na młodych roślinach rzepaku. Straty w plonie: 0-10%
Miniarka kapuściankaZwykle nie wyrządza szkód o znaczeniu gospodarczym. Jednak duże nasilenie występowania szkodnika może powodować straty w plonie: 0-10%

Tabela 2. Progi ekonomicznej szkodliwości szkodników rzepaku ozimego.

SzkodnikTermin obserwacjiPróg szkodliwości
pchełkiziemne wrzesień i październikpo wschodach (BBCH 10-15) - 1 chrząszcz na 1 mb rzędu
ślimakiwschody roślin2 ślimaki w 1 pułapce w okresie wschodów roślin i liścieni; 5 ślimaków w 1 pułapce w okresie formowania rozety; 10% uszkodzonych siewek rzepaku; 5 ślimaków na 1 m2
tantniś krzyżowiaczekwrzesień - październik (BBCH 12-19)1 larwa na 50 roślin
gnatarz rzepakowiecwrzesień i październik (BBCH 11-19)1 gąsienica na 1 roślinie
chowacz brukwiaczekpoczątek marca koniec marca (BBCH 20-29)10 chrząszczy w żółtym naczyniu w ciągu kolejnych 3 dni lub 2-4 chrząszczy na 25 roślinach
chowacz czterozębnyprzełom marca i kwietnia20 chrząszczy w żółtym naczyniu w ciągu 3 dni lub 6 chrząszczy na 25 roślinach
słodyszek rzepakowyzwarty kwiatostan (BBCH 50-52); luźny kwiatostan (BBCH 53-59)zwarty kwiatostan - 1 chrząszcz na roślinie; luźny kwiatostan - 3-5 chrząszczy na roślinie
chowacz podobnikprzełom kwietnia i maja (BBCH 60-69)4 chrząszcze na 25 roślinach
pryszczarek kapustnikod początku opadania płatków kwiatowych (BBCH 65-69)1 owad dorosły na 4 rośliny
mszyca kapuścianaod początku rozwoju łuszczyn (BBCH 71-79)2 kolonie na 1m2 na brzegu pola
śmietka kapuścianawrzesień - listopad (BBCH 15-19)1 śmietka w żółtym naczyniu w ciągu 3 dni
Chowacz galasówekwrzesień - październik (BBCH 15-19)2-3 chrząszcze w żółtym naczyniu w ciągu 3 dni
Pchełka rzepakowawrzesień - październik (BBCH 12-19)3 chrząszcze na 1 mb rzędu
 Mrówczyński M., Wachowiak H. 2010

Tabela 3. Niechemiczne metody i sposoby ochrony rzepaku przed szkodnikami.

SzkodnikNiechemiczne metody i sposoby ochrony
Rolniceagrotechnika, izolacja przestrzenna, podorywka, wczesny siew nasion, zwiększenie normy wysiewu nasion, wczesna głęboka orka, usuwanie chwastów, zmianowanie roślin, wczesny zbiór
Drutowceagrotechnika, izolacja przestrzenna, podorywka, wczesny siew nasion zwiększenie normy wysiewu nasion, wczesna głęboka orka, usuwanie chwastów, właściwe nawożenie mineralne, zmianowanie roślin
Pędrakiagrotechnika, izolacja przestrzenna, podorywka, wczesny siew nasion zwiększenie normy wysiewu nasion, wczesna głęboka orka, usuwanie chwastów, zmianowanie roślin
Chowacz brukwiaczekagrotechnika, izolacja przestrzenna od innych roślin krzyżowych i warzyw kapustnych, wysiew odmian późno wznawiających wegetację wiosną
Chowacz czterozębnyagrotechnika, izolacja przestrzenna od innych roślin krzyżowych i warzyw kapustnych, wysiew odmian późno wznawiających wegetację wiosną
Słodyszek rzepakowyagrotechnika, izolacja przestrzenna od innych roślin krzyżowych i warzyw kapustnych, wysiew odmian wcześnie wznawiających wegetację wiosną, wysiew odmian wcześnie zakwitających
Chowacz podobnikagrotechnika, izolacja przestrzenna od innych roślin krzyżowych i warzyw kapustnych, wysiew odmian późno zakwitających
Pryszczarek kapustnikagrotechnika, izolacja przestrzenna od innych roślin krzyżowych i warzyw kapustnych, wysiew odmian późno zakwitających
Gnatarz rzepakowiecizolacja przestrzenna od innych roślin krzyżowych i warzyw kapustnych, wczesny siew nasion, zwiększenie normy wysiewu nasion
Mszyca kapuścianaizolacja przestrzenna od innych roślin krzyżowych i warzyw kapustnych, wczesny siew nasion,
Pchełki ziemneizolacja przestrzenna od innych roślin krzyżowych i warzyw kapustnych, wczesny siew nasion
Pchełka rzepakowaizolacja przestrzenna od innych roślin krzyżowych i warzyw kapustnych, wczesny siew nasion
Śmietka kapuścianaizolacja przestrzenna od innych roślin krzyżowych i warzyw kapustnych, wczesny siew nasion
Chowacz galasówekizolacja przestrzenna od innych roślin krzyżowych i warzyw kapustnych, wczesny siew nasion
Tantniś krzyżowiaczekizolacja przestrzenna od innych roślin krzyżowych i warzyw kapustnych
Miniarka kapuściankaizolacja przestrzenna od innych roślin krzyżowych i warzyw kapustnych, wczesny siew nasion, zwiększenie normy wysiewu
Ślimakiagrotechnika, izolacja przestrzenna od innych roślin krzyżowych i warzyw kapustnych, wczesny siew nasion, zwiększenie normy wysiewu

Wyeliminowanie zabiegów chemicznych w uprawie rzepaku bez ryzyka spadku plonu i spadku opłacalności produkcji, jest w chwili obecnej praktycznie niemożliwe. Dlatego szczególnie ważne jest zapewnienie ekonomicznej opłacalności zabiegów, a także zapewnienie bezpieczeństwa dla wykonawcy zabiegów, konsumentów płodów rolnych, a także środowiska.

Z uwagi na to, że rzepak wykazuje bardzo wysoką efektywność na dolistną aplikacje składników pokarmowych, warto łączyć zabiegi ochrony plantacji np. zwalczania szkodników z nawożeniem dolistnym roślin. Do zabiegu warto wykorzystać wodny roztwór Mocznika.pl lub Mocznika Granulowanego (12 kg nawozu w 100 l wody). Zabieg należy wykonać łącznie z 5 kg siarczanu magnezu i nawozami mikroskładnikowymi (bor, mangan, cynk). Schemat dolistnej aplikacji nawozu przedstawia poniższa tabela.

 

Dokarmianie dolistne rzepaku

Termin zabiegu/faza rozwojowaSkładniki nawozu dolistnego
Mocznik %Siedmiowodny siarczan magnezu %Nawóz mikroskładnikowy
październik-*5Tak
rozpoczęcie wegetacji wiosennej125Tak
wysokość roślin 10-15 cm125-
faza zielonego zwartego pąka12-Tak

* w zabiegu jesiennym stosuje się 8-10% wodny roztwór mocznika.
Czuba R. 1996

 

Zwalczając szkodniki występujące na plantacjach roślin uprawnych należy pamiętać, że na świecie jest około 100 000 szkodników roślin uprawnych, a tylko 5% stanowi realne zagrożenie.

Literatura:
1. Czuba R. 1996. Nawożenie mineralne roślin uprawnych. Police: 152-153
2. Mrówczyński M., Pruszyński G., Wachowiak H. 2007. Rzepak trzeba chronić pred szkodnikami już jesienią. Rzepak – Top Agrar Extra: 112-114
3. Mrówczyński M., Wachowiak H. 2010. Ochrona rzepaku ozimego przed szkodnikami. Rzepak – nowe perspektywy, Agroserwis. Poradnik dla plantatorów, wyd. IV: 61-66
4. Pałosz T., Mrówczyński M., Muśnicki Cz. 1994. Podstawy integrowanej ochrony rzepaku przed agrofagami. Mat. XXXIV esji Nauk IOR. Cz. I:111-116
5. Pruszyński S., Wolny S. 2007. Przewodnik Dobrej Praktyki Ochrony Roślin. Instytut Ochrony Roślin, Poznań: ss. 80


 

Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?

Nie był pomocny
Był średnio pomocny
Był pomocny
Był bardzo pomocny

Tagi

Ekspert nawozy.eu

Masz pytanie dotyczące tego artykułu? Szukasz porady?

Ilość pytań do ekspertów, które możesz jeszcze zadać w tym miesiącu: 2

*pola wymagane
doradca nawozy.eu

dr inż. Agnieszka Krawczyk


Zapytaj eksperta

NEWSY

Rośliny

Globalne zużycie bawełny odradza się

Przewiduje się, że światowe zużycie bawełny w latach 2020/21 wyniesie 117,8 miliona bel, czyli zwiększy się 14,5 procent w porównaniu z poprzednim sezonem.

Rośliny

Światowa produkcja bawełny będzie niższa

Prognozuje się, że światowa produkcja bawełny w sezonie 2020/2021 wyniesie 113 mln bel, czyli 7,4 procent mniej niż w poprzednim sezonie.

Rośliny

Prognozy produkcji ryżu na rok 2020/21

Obniżone prognozy produkcji dla Birmy i Indonezji, podniesione dla Filipin i Tajlandii, co w sumie daje 504,2 mln ton, a to oznacza spadek o 0,24 mln ton w porównaniu z poprzednią prognozą, ale wzrost o ponad 1% w skali sezonu.

Rośliny

Większa konsumpcja ryżu na świecie

Przewiduje się, że globalne spożycie ryżu w sezonie 2020/21 wyniesie rekordowe 504,3 mln ton, czyli o 8 mln ton więcej niż rok wcześniej.

Rośliny

nawozy.eu polecają

charakterystyka ogólna, wymagania glebowe i pokarmowe, wybór nawozu, pogoda, notowania

upload/newsy/5129/wheat-1518772-1280_nmedium.jpg

Polski wywóz zbóż poza UE

W minionym tygodniu udział polskiej pszenicy miękkiej w całym unijnym wywozie wyniósł 103,58 tys. ton.

Zboża
upload/nawozenie/4/rzepak_1_medium.jpg
Nawożenie upraw

Rzepak ozimy
Prawidłowy rozwój rośliny jesienią decyduje o możliwościach jej plonowania
Dobrodzień
niedziela, 9 Maj 2021
11°C
4°C
min
19°C
max
Najciekawsze informacje z serwisu nawozy.eu na Twojej skrzynce pocztowej.
Proszę wpisać poprawny adres e-mail.
Proszę zalogować się na swoje konto i zmienić ustawienia newslettera.
Potwierdź zapisanie się do newslettera klikając w link w wiadomości wysłanej na Twój adres e-mail.
Nieznany błąd, spróbuj ponownie za chwilę.
Proszę zaznaczyć zgodę.
0
Najciekawsze informacje z serwisu nawozy.eu na Twojej skrzynce pocztowej.
Proszę wpisać poprawny adres e-mail.
Proszę zalogować się na swoje konto i zmienić ustawienia newslettera.





Potwierdź zapisanie się do newslettera klikając w link w wiadomości wysłanej na Twój adres e-mail.




Nieznany błąd, spróbuj ponownie za chwilę.
Proszę zaznaczyć zgodę.