Content

Porady ekspertów

Rośliny, Gleba

Pozostałości herbicydów w glebie

Data2020-10-12 Ilość wyświetleń208 wyświetleń
dodaj
do ulubionych
usuń
z ulubionych


Herbicydy wprowadzane są do środowiska w celu zniszczenia roślinności niepożądanej. Aplikowanie ich pociąga za sobą szereg niekorzystnych skutków. Szczególnie dużo niebezpieczeństw niesie za sobą nadmierne i nieuzasadnione stosowanie preparatów chemicznych, które zanieczyszczają środowisko naturalne i stanowią zagrożenie dla konsumentów. Zabiegi herbicydowe mogą powodować zanieczyszczenie płodów rolnych i gleby. Wymywanie substancji aktywnych w głąb profilu glebowego niesie ryzyko skażenia wód gruntowych. Zaleganie substancji biologicznie czynnych w glebie może ograniczać wysiew roślin następczych, dotyczy to zwłaszcza takich substancji jak: diflufenikan, nikosulfuron, mezotrion, flurochloridon, chlomazon, amidosulfuron.

W czasie oprysku herbicyd zostaje wprowadzony do środowiska, w którym ulega szeregu przemianom. Podczas aplikacji przedwschodowej cała dawka herbicydu dostaje się do gleby, natomiast jeżeli preparat stosujemy powschodowo część dawki osiada na roślinach, a tylko niewielka ilość dostaje się bezpośrednio do gleby. Chwasty wrażliwe po pobraniu substancji aktywnej zamierają i wraz z nimi do gleby dostaje się substancja czynna lub jej metabolity.

Wpływ środków ochrony roślin na środowisko naturalne uzależniony jest od szeregu czynników. Środki ochrony roślin, które dostaną się do gleby, a nie zostaną pobrane przez korzenie roślin, mogą ulegać degradacji wywołanej aktywnością mikroorganizmów glebowych, fotodegradacji, degradacji chemicznej np. na skutek hydrolizy, sorpcji przez organiczne i mineralne części gleby, ulatnianiu, migracji wraz z wodami znajdującymi się w glebie. Tempo rozkładu herbicydu zależy przede wszystkim od rodzaju substancji biologicznie czynnej oraz warunków środowiskowych, takich jak: typ gleby, temperatura, wilgotność, pH roztworu glebowego. Bardzo ważnym elementem wpływającym na rozkład substancji czynnych jest obecność w glebie mikroorganizmów, głównie bakterii i grzybów. Herbicydy w glebach o wysokiej aktywności biologicznej rozkładają się szybciej, niż w glebach o małej ilości mikroorganizmów glebowych. Rozkład substancji biologicznie czynnych przebiega dwuetapowo. W pierwszej kolejności następuje rozpad cząstek do metabolitów, z których część posiada jeszcze aktywność biologiczną, a następnie do substancji prostych, takich jak: woda, dwutlenek węgla, tlenki azotu itp. Pierwszy etap rozkładu herbicydu zachodzi szybko, a następny ulega wyraźnemu spowolnieniu. Przejście między fazą szybkiego i wolnego rozkładu występuje zazwyczaj po upływie od 2 do 4 tygodni od zastosowania herbicydu.

 
Procesy degradacji zachodzą najintensywniej w powierzchniowych warstwach gleby.
 

W konsekwencji w wierzchniej warstwie pozostałości są bardzo małe, a w głębszych warstwach zalegają dłużej przez co wzrasta ryzyko przedostania się ich do wód gruntowych. Rozkład substancji aktywnych wzrasta wraz z uwilgotnieniem gleby. Suszenie i nawilżanie gleby spowalnia rozkład tych substancji. Kolejnym procesem, jakiemu poddawane są herbicydy w glebie jest sorpcja. Jest to jeden z głównych procesów wpływających na przemieszczanie się herbicydów w glebach. Sorpcja substancji aktywnych uzależniona jest od zawartości materii organicznej i składu granulometrycznego gleby, przy czym wpływ składu chemicznego gleby na sorpcję uzależniony zależy od rodzaju substancji biologicznie czynnej. Wykazano, że zawartość i rodzaj materii organicznej, minerałów ilastych oraz pH mają największy wpływ na intensywność sorpcji herbicydów. W warunkach kwaśnego środowiska pochodne sulfonylomocznika, imidazolinony i triazyny zyskują ładunek elektryczny dodatni i są silnie absorbowane przez ujemnie naładowane cząstki gleby. Herbicydy, które w roztworze glebowym występują w formie anionowej (2,4-D, dikamba) są w niewielkim stopniu absorbowane przez glebę. W tabeli 1 przedstawiono mobilność wybranych substancji biologicznie czynnych.

Tabela 1. Charakterystyka wybranych substancji biologicznie czynnych ze względu na zdolność do przemieszczania się w glebie (Praczyk i Skrzypczak 2004).

Mobilne (Koc < 500)Średnio mobilne(500 < Koc < 5000)Mało mobilne(Koc > 5000)
2,4-Dfluroksypyrfenmedifamfenoksaprop-P
amidosulfuronglufosynat amonudiflufenikanfluazyfop-P
chlorotoluronMCPAglifosatpendimetalina
dikambaMCPBpropyzamid-
florasulammekoprop-P--
triflusulfuronnikosulfuron--
chlopyralidrimsulfuron--
mezotriontribenuron--

Koc – współczynnik sorpcji w ml/g


Trwałość herbicydów w środowisku glebowym, a pośrednio również okres ich aktywności biologicznej charakteryzuje czas połowicznego rozkładu DT50 tzn. czas konieczny do rozkładu (degradacji) substancji aktywnej do połowy jej pierwotnej koncentracji w glebie. W glebach bogatych w mikroorganizmy czas połowicznego rozkładu jest krótszy, niż w glebach jałowych. Na wielkość DT50 znaczący wpływ ma również temperatura i wilgotność. Obniżenie temperatury z 25 do 5oC może spowodować kilkukrotne wydłużenie czasu połowicznego rozkładu substancji biologicznie czynnych, a zwiększenie wilgotność podłoża skraca czas DT50 nawet o kilkanaście dni. W tabeli 2 podano podział herbicydów ze względu na czas zalegania w glebie.

Na tempo rozkładu herbicydów ma również wpływ uprawa roli. W uprawie uproszczonej dynamika rozkładu herbicydów jest wolniejsza, niż w systemie orkowym. Gleba uprawiana systemem tradycyjnym odznacza się większą pulchnością i przepuszczalnością, a więc przemieszczanie i rozkład substancji aktywnych są w niej zdecydowanie szybsze. Ponadto wykazano, że mieszaniny herbicydów z adiuwantami nieco inaczej zachowują się w środowisku glebowym, niż herbicydy stosowane samodzielnie. Preparaty z dodatkiem adiuwanta dłużej ulegają degradacji, niż aplikowane samodzielnie. 

Z rolniczego punktu widzenia zbyt szybka degradacja herbicydu nie jest korzystna. Gdy poziom substancji aktywnej w glebie szybko osiąga poziom, który nie jest toksyczny dla chwastów, na polu uprawnym pojawia się tzw. zachwaszczenie wtórne. Należy zaznaczyć, że niewielka trwałość substancji biologicznie czynnej w środowisku nie świadczy jeszcze o niskiej toksyczności związku. Wykazano bowiem, że metabolity sulfonylomoczników mogą uszkadzać rośliny uprawne, a także niekorzystnie wpływać na funkcjonowanie organizmów i enzymów glebowych. 

Tabela 2. Charakterystyka wybranych substancji biologicznie czynnych ze względu na okres zalegania w glebie (Praczyk i Skrzypczak 2004).

Środki krótko zalegające (DT50 < 30 dni)Środki o średnim okresie zalegania (DT50 30-100 dni)Środki o długim okresie zalegania (DT50 > 100 dni)
2,4-Dchlorotolurondiflufenikan
MCPAflufenacetlenacyl
amidosulfuronfluroksypyrmetrybuzyna
chizalofop-P etyluchlopyralidpendimetalina
dikambametamitron-
fenmedifamnapropamid-
fenoksaprop-P--
florasulam--
glifosat--
rimsulfuron--
tribenuron--

Stężenie herbicydów w glebie powinno być na tyle duże, aby skutecznie zniszczyć chwasty bez negatywnego wpływu na rośliny uprawne i jednocześnie na tyle małe aby rośliny mogły pobrać jak największą ilość preparatu przez korzenie i nie dopuścić do wymywania poniżej strefy korzeni, i zanieczyszczenia wód gruntowych. O ile zazwyczaj notowane niskie stężenia pozostałości herbicydów w wodach nie stanowią zagrożenia dla zdrowia człowieka i zwierząt, o tyle sama ich obecność może budzić pewne zaniepokojenie.

Literatura:

1. Praczyk T., Skrzypczak G., 2004. Herbicydy. PWRiL, Poznań.
2. Woźnica Z., 2013. Herbologia. Podstawy biologii, ekologii i zwalczania chwastów. PWRiL, Poznań.
3. Grygiel K., Sadowski J., Snopczyński T., Wysocki A., 2012. Pozostałości herbicydów w płodach rolnych i glebie. JEcolHealth 4 (16), 159–163.
4. Sadowski J., 2009. Środowiskowe skutki pozostałości herbicydów. Materiały szkoleniowe 94, ss. 61.
5. Sadowski J., Kucharski M., Sekutowski T., 2007. Ocena zagrożeń upraw następczych przez pozostałości wybranych herbicydów stosowanych w uprawach rzepaku. Prog. Plant Prot./Post. Ochr. Roślin 47 (3), 246–253.
6. Sadowski J., Sekutowski T., 2008. Wpływ uproszczeń w technice uprawy na degradację i transport pozostałości w glebie herbicydów z grupy pochodnych sulfonylomocznika. Prog. Plant Prot./Post. Ochr. Roślin 48 (4), 1242–1249.

Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?

Nie był pomocny
Był średnio pomocny
Był pomocny
Był bardzo pomocny

Tagi

Ekspert nawozy.eu

Masz pytanie dotyczące tego artykułu? Szukasz porady?

Ilość pytań do ekspertów, które możesz jeszcze zadać w tym miesiącu: 2
*pola wymagane
doradca nawozy.eu

doradca nawozy.eu


Zapytaj eksperta

NEWSY

Rośliny

Światowy handel i zapasy bawełny wzrosną

Prognozuje się, że światowy handel bawełną wyniesie 42,2 mln bel w sezonie 2020/21, a więc więcej o 3 procent niż w zeszłym sezonie.

Rośliny

Wyższe zbiory ryżu na świecie

Dostawy ryżu wzrosły o 0,4 mln ton do 679 mln ton, głównie ze względu na zwiększone początkowe zapasy w Iraku, Bangladeszu i Wietnamie.

Rośliny

Rekordowe zbiory ryżu na świecie

Globalna produkcja ryżu w sezonie 2020/2021 jest prognozowana na 501,1 mln ton, co oznacza wzrost o 1 procent w porównaniu z rokiem poprzednim.

Rośliny

Mniej bawełny na świecie

Przewiduje się, że światowa produkcja bawełny w sezonie 2020/2021 jest nieznacznie niższa niż w październiku, ale przy nieco wyższych zapasach początkowych i nieco mniejszym zużyciu globalne zapasy końcowe wzrosną o 300 tys. bel w porównaniu z poprzednim miesiącem.

Rośliny

nawozy.eu polecają

charakterystyka ogólna, wymagania glebowe i pokarmowe, wybór nawozu, pogoda, notowania

upload/newsy/4849/ears-1452991-1280_nmedium.jpg

Rekordowo wysoki popyt pszenicy na świecie

Globalny popyt na pszenicę został podniesiony w związku ze zwiększonym zużyciem i pozostaje rekordowo wysoki.

Zboża
upload/nawozenie/18/owies_medium.jpg
Nawożenie upraw

Owies
Nie jest wrażliwy na niskie temperatury i kiełkuje w temperaturze 2-3ºC
Bielawy
czwartek, 26 Listopad 2020
2°C
0°C
min
5°C
max
Najciekawsze informacje z serwisu nawozy.eu na Twojej skrzynce pocztowej.
Proszę wpisać poprawny adres e-mail.
Proszę zalogować się na swoje konto i zmienić ustawienia newslettera.
Potwierdź zapisanie się do newslettera klikając w link w wiadomości wysłanej na Twój adres e-mail.
Nieznany błąd, spróbuj ponownie za chwilę.
Proszę zaznaczyć zgodę.
0
Najciekawsze informacje z serwisu nawozy.eu na Twojej skrzynce pocztowej.
Proszę wpisać poprawny adres e-mail.
Proszę zalogować się na swoje konto i zmienić ustawienia newslettera.





Potwierdź zapisanie się do newslettera klikając w link w wiadomości wysłanej na Twój adres e-mail.




Nieznany błąd, spróbuj ponownie za chwilę.
Proszę zaznaczyć zgodę.