Content

Porady ekspertów

Rośliny, Z kraju

Uprawa soi w Polsce

Data2020-03-09 Ilość wyświetleń942 wyświetleń
dodaj
do ulubionych
usuń
z ulubionych

Soja jest gatunkiem, który cieszy się coraz większym zainteresowaniem. W 2018 roku produkcja światowa soi wynosiła 349 mln ton, co oznacza, że od 2010 roku wzrosła o ponad 32%, a powierzchnia zasiewu w tym okresie zwiększyła się o 22%. W Polsce zainteresowanie produkcją nasion soi zanotowało bardzo duży progres. W okresie od 2010 do 2018 roku – powierzchnia uprawy tej rośliny zwiększyła się ponad trzydziestokrotnie (w 2018 r. do 5447 ha), produkcja krajowa nasion wzrosła pięciokrotnie, a plony z hektara zwiększyły się o 37%. Rekordowy pod względem powierzchni zasiewu tej rośliny był rok 2017, w którym soja zajmowała 9,3 tys. ha. Soja dla wielu rolników w Polsce jest sposobem na przerwanie niekorzystnego następstwa roślin zbożowych, rzepaku i kukurydzy w płodozmianie. Podobnie jak wszystkie strączkowe, jest ona rośliną strukturotwórczą i wzbogacającą glebę w składniki pokarmowe. Resztki pożniwne pozostawione na polu poprawiają właściwości fizyczne i chemiczne gleby zwiększając w niej zawartość substancji organicznej, a współżycie z bakteriami brodawkowymi wzbogaca glebę w azot. Za uprawą soi przemawia również wysoka wartość odżywcza nasion, które zawierają nawet ponad 40% białka o korzystnym składzie aminokwasowym, około 20% tłuszczu o wysokiej zawartości niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych oraz inne cenne składniki. Z uwagi na duże zainteresowanie konsumentów zdrową żywnością soja coraz częściej uprawiana jest w systemie ekologicznym, w którym plonuje na zadowalającym poziomie.

 
W uprawie soi czynnikami limitującymi plonowanie są warunki klimatyczne, głównie temperatura i opady.
 
Soja jest rośliną ciepłolubną i w warunkach klimatycznych Polski temperatura jest głównym czynnikiem warunkującym prawidłowy wzrost i rozwój tej rośliny. W czasie wegetacji soi można wyróżnić dwa okresy krytyczne. Pierwszy występuje bezpośrednio po siewie i trwa do wschodów roślin. Z tego względu nasiona soi należy wysiać w glebę ogrzaną do temperatury 8-10oC. W przeciwnym razie kiełkowanie i wschody są powolne, opóźnione i wydłużone, co zmniejsza konkurencyjność soi względem chwastów. Ponadto część nasion może zgnić i stracić zdolność kiełkowania. Drugi okres krytyczny przypada na fazę kwitnienia. W tym czasie soja wymaga minimalnych temperatur w zakresie 17-18oC, a optymalne warunki termiczne kształtują się w przedziale 22-25oC. Występowanie temperatury poniżej 10oC może spowodować zahamowanie fazy kwitnienia. Natomiast utrzymywanie się przez dłuższy czas temperatury poniżej 24°C opóźnia kwitnienie. W okresie dojrzewania nasion, soja potrzebuje mniej ciepła, minimalne wymagania termiczne wynoszą 8-14oC, a optymalne 14-20oC. W okresie wegetacji soi średnia temperatura dobowa nie powinna być niższa niż 15oC. W zbyt niskich temperaturach następuje spowolnienie wzrostu roślin, którego konsekwencją jest występowanie mniejszej liczby pędów i strąków. O wrażliwości roślin na wszelkie czynniki stresowe, w tym temperaturę decydują przede wszystkim uwarunkowania genetyczne.

Soję powinno się uprawiać na glebach żyznych, ciepłych, przewiewnych oraz dobrze utrzymujących wilgoć. Optymalne pH gleby wynosi 6,5-7,0. Soja źle toleruje gleby kwaśne, zwięzłe i szybko zaskorupiające się. Przed siewem soi należy przede wszystkim pamiętać o nawożeniu P i K. W zależności od zasobności gleby w te składniki, należy zastosować 40-50 kg P2O5/ha i 60-80 K2O/ha. W przypadku nawożenia azotowego, ze względu na współżycie soi z bakteriami wiążącymi azot, powszechnie zaleca się przedsiewne podanie startowej dawki tego składnika w ilości 30 kg/ha. Na glebach o niskiej zawartości siarki i magnezu, soję należy dokarmiać siarczanem magnezu. Soja reaguje korzystnie na niektóre mikroskładniki, takie jak: cynk, molibden, bor. Zbyt duże nawożenie azotem może powodować wyleganie roślin soi oraz słabe zawiązywanie lub brak bakterii brodawkowych. Na plantacji nie należy stosować nawozów zawierających miedź i mangan. Miedź hamuje wzrost włośników, co znacznie ogranicza wytwarzanie brodawek, natomiast mangan jest toksyczny dla bakterii z rodzaju Bradyrhizobium.

Termin siewu soi, w zależności od regionu, przypada na okres od 20 kwietnia do 5 maja. Fenologicznym wyznacznikiem terminu siewu soi jest kwitnienie klonu zwyczajnego lub koniec kwitnienia wiśni. Wczesny termin siewu wpływa korzystnie na wysokość osadzenia dolnych strąków. Soja powinna być wysiana w obsadzie 60-70 roślin/m2. Soję najlepiej wysiewać w rozstawie rzędów 15–25 cm, ewentualnie wysiewając siewnikiem punktowym w rozstawie 45 cm. Uwzględniając MTN oraz zdolność kiełkowania nasion ilość wysiewu nasion kształtuje się od 120 do 180 kg/ha. Należy pamiętać, żeby nasiona soi umieszczać w glebie możliwie płytko, na głębokości 3-4 cm. Przy zbyt głębokim wysiewie liścienie mogą mieć trudności z przebiciem się przez warstwę gleby, co będzie skutkowało nierównomiernymi i przerzedzonymi wschodami. Jest to szczególnie niebezpieczne na glebach zaskorupiających się. Przed siewem nasiona należy zaszczepić szczepionką (Nitraginą) zawierającą bakterie brodawkowe Bradyrhizobium japonicum.

Soję najczęściej wysiewa się w stanowiskach po zbożach, które zostawiają pole wolne od chwastów oraz są średnio zasobne w azot, w 3 roku po okopowych uprawianych na oborniku. Roślina ta na tym samym polu nie powinna być uprawiana częściej niż co 4 lata.

Chwasty są dużym konkurentem dla roślin soi. Najbardziej krytycznym okresem dla soi są pierwsze 3–4 tygodnie po wschodach, kiedy z powodu wolnego wzrostu roślin są one narażone na zagłuszenie przez chwasty. Soja może być atakowana przez różne patogeny, wirusy, grzyby, bakterie i szkodniki, jednakże obecnie nie stanowią one dużego zagrożenia dla upraw. Większość patogennych grzybów oraz niektóre choroby bakteryjne i wirusowe soi rozprzestrzeniane są z materiałem siewnym. Do chorób wirusowych, bakteryjnych i grzybowych możemy zaliczyć: mozaikę soi, bakteryjną ospowatość soi, bakteryjną plamiastość soi, zgorzel siewek, mączniaka rzekomego soi, septoriozę. Soja może być atakowana przez takie szkodniki, jak: mszyce, zmienniki, śmietka kiełkówka, strąkowiec bobowy, strąkowiec grochowy oraz przędziorek chmielowiec.
 
W zależności od regionu i odmiany termin zbioru przypada na czas od 3 dekady września do 1 dekady października. Dojrzałość soi do zbioru poznaje się po opadnięciu liści i zbrązowieniu strąków.
 
Znacznym ułatwieniem dla rolników jest rejestracja nowych odmian dobrze dostosowanych do naszych warunków klimatycznych oraz mniejszej skłonność do wylegania w porównaniu z innymi roślinami strączkowymi. Obecnie w Krajowym Rejestrze zarejestrowanych jest ponad 20 odmian soi. Do bardzo wczesnych należą: Annushka, Augusta; odmiany wczesne to: Oressa, Paradis, Adessa, Aldana, Antigua, Erica; średniowczesne - Maja, Sculptor, Abelina; późne - ES Comandor, GL Melanie, Madlen, Regina, Viola, Aligator, Aurelina; bardzo późne - Petrina, Coraline. Oprócz odmian zarejestrowanych, w obrocie nasiennym dostępne są również odmiany zarejestrowane we Wspólnotowym Katalogu Odmian (CCA).

Odmiany zalecane do uprawy na obszarze poszczególnych województw (według COBORU; *odmiana ze Wspólnotowego katalogu odmian roślin rolniczych (CCA), niezarejestrowana w Polsce):
woj. dolnośląskie – Abelina, Aligator, Sultana*
woj. kujawsko-pomorskie – Abelina, GL Melanie, Aligator, Erica, Mavka, Sculptor
woj. lubelskie – Abelina, GL Melanie, Sirelia*, Naya*, Kofu*, Brunensis*
woj. lubuskie – Abelina, Sirelia*, Erica, Mavka
woj. łódzkie – Abelina, GL Melanie, Sirelia*
woj. małopolskie – Abelina, Sirelia*, Lissabon*, Merlin*, Protina*
woj. mazowieckie – Abelina, GL Melanie, Sirelia*, Erica, Lissabon*
woj. opolskie – GL Melanie, Sirelia*, Aligator, Lissabon*, Merlin*, Sultana*, Moravians*, Petrina
woj. podkarpackie – Abelina, GL Melanie, Aligator, Lissabon*, Merlin*, Sultana*, Naya*, Bohemians*
woj. podlaskie – Abelina
woj. pomorskie – Erica, Bohemians*
woj. śląskie – Abelina, GL Melanie, Aligator, Mavka, Sculptor, Viola
woj. świętokrzyskie – Abelina, GL Melanie, Sirelia*, Lissabon*, Naya*, Kofu*
woj. wielkopolskie – Abelina, GL Melanie, Sirelia*, Aligator, Erica, Sultana*, Viola,
ES Comandor
woj. zachodniopomorskie – Sirelia*, Erica, Merlin*, Moravians*, Adsoy*

Tabela 1. Plon nasion i wczesność wybranych odmian soi (według COBORU).
OdmianaPlon nasion (% wzorca)Liczba dni od siewu do dojrzałości żniwnej
2019201820192018
Wzorzec (dt z ha, liczba dni)37,637,6139130
bardzo wczesne i wczesne
Mayrika9791130126
Erica8588127123
Augusta-77-119
średniowczesne i średniopóźne
Abelina105101135128
Merlin9896135127
Mavka-92-129
Sirelia108105136131
Moravians9998140134
późne
Viola106103139132
Sultana9698142132
ES Comandor107106140132
Madlen-81-132
bardzo późne
Kofu114105146140
Petrina108100148138


W Polsce pomimo niższego plonowania, lepiej sprawdzają się odmiany wczesne i bardzo wczesne, ze względu na mniejsze wymagania cieplne i krótszy okres wegetacji. Jest zatem większe prawdopodobieństwo, że w porę zakończą wegetację. Najlepiej sprawdzają się odmiany, których okres wegetacji jest krótszy niż 140 dni. Prowadzone prace hodowlane ukierunkowane są na uzyskanie odmian soi o wysokiej wartości użytkowej i większej odporności na stresy, zwłaszcza chłód. Obserwowane w ostatnich latach zmiany klimatyczne związane z wydłużaniem się okresu wegetacyjnego i wzrostem liczby dni słonecznych pozwalają przypuszczać, że areał uprawy soi w Polsce będzie w dalszym ciągu się powiększał.

Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?

Nie był pomocny
Był średnio pomocny
Był pomocny
Był bardzo pomocny

Tagi

Ekspert nawozy.eu

Masz pytanie dotyczące tego artykułu? Szukasz porady?

Ilość pytań do ekspertów, które możesz jeszcze zadać w tym miesiącu: 2
*pola wymagane
doradca nawozy.eu

doradca nawozy.eu


Zapytaj eksperta

NEWSY

Rośliny

Światowe zapasy bawełny najwyższe od 6 lat

Najnowsze prognozy Departamentu Rolnictwa Stanów Zjednoczonych (USDA) dotyczące bawełny w sezonie 2020/2021 wskazują, że globalne zapasy bawełny są najwyższe od 6 lat.

Rośliny

Wyższe szacunki zbiorów ryżu na świecie

Globalna produkcja ryżu w sezonie 2020/2021 jest prognozowana na 502,1 mln ton, co stanowi wzrost o 1,6 procent w porównaniu z rokiem poprzednim.

Rośliny

Wzrost światowego zużycia bawełny

Prognozuje się, że w sezonie 2020/2021 globalne zużycie bawełny wyniesie 114,4 mln bel, a więc to wzrost o 11,5%.

Rośliny

Rekordowe zużycie ryżu na świecie

Globalne zużycie ryż w sezonie 2020/2021 przewidywane jest na rekordowym poziomie 498 mln ton, co stanowi spadek o 0,1 mln ton w porównaniu z poprzednią prognozą, ale o prawie 2% więcej niż rok wcześniej.

Rośliny

nawozy.eu polecają

charakterystyka ogólna, wymagania glebowe i pokarmowe, wybór nawozu, pogoda, notowania

upload/newsy/4472/melons-197025-1280_nmedium.jpg

Areał melona i arbuza w Kastylii-La Mancha zmniejszył się o 20%

Oczekuje się, że w tym roku areał w regionie autonomicznym zostanie zmniejszony o 20% w porównaniu z poprzednią kampanią.

Owoce
upload/nawozenie/7/sady_medium.jpg
Nawożenie upraw

Sady
Do rodziny różowatych należą: brzoskwinia, czereśnia, grusza, jabłoń, morela, śliwa i wiśnia
Galewice
niedziela, 12 Lipiec 2020
15°C
10°C
min
20°C
max
Najciekawsze informacje z serwisu nawozy.eu na Twojej skrzynce pocztowej.
Proszę wpisać poprawny adres e-mail.
Proszę zalogować się na swoje konto i zmienić ustawienia newslettera.
Potwierdź zapisanie się do newslettera klikając w link w wiadomości wysłanej na Twój adres e-mail.
Nieznany błąd, spróbuj ponownie za chwilę.
Proszę zaznaczyć zgodę.
0
Najciekawsze informacje z serwisu nawozy.eu na Twojej skrzynce pocztowej.
Proszę wpisać poprawny adres e-mail.
Proszę zalogować się na swoje konto i zmienić ustawienia newslettera.





Potwierdź zapisanie się do newslettera klikając w link w wiadomości wysłanej na Twój adres e-mail.




Nieznany błąd, spróbuj ponownie za chwilę.
Proszę zaznaczyć zgodę.