Content

Porady ekspertów

Rośliny, Nawożenie, Z kraju

Zasady ustalania dawki azotu na podstawie analiz glebowych

Data2017-12-30 Ilość wyświetleń2315 wyświetleń
dodaj
do ulubionych
usuń
z ulubionych

Niedobór azotu w doświadczeniu z pszenicą.
Niedobór azotu w doświadczeniu z pszenicą.

Azot występuje w glebie w postaci organicznej i mineralnej. W wierzchniej warstwie gleby zaledwie 1-6% ogólnej zawartości azotu stanowią łatwo dostępne dla roślin formy mineralne – azotanowy N-NO3- występujący w roztworze glebowym i azot amonowy N-NH4+ związany wymiennie z kompleksem sorpcyjnym. Ilość azotu mineralnego w glebie jest zmienna i zależy od wielkości stosowanych dawek nawozów oraz warunków atmosferycznych. W polskich glebach w warstwie 0 - 60/90 cm znajduje się wczesną wiosną zazwyczaj 30-70 kg Nmin, ale zdarzają się zawartości przekraczające 100 kg N/ha.

Mineralizowany w glebie azot z resztek roślinnych i próchnicy może pokryć nawet połowę zapotrzebowania roślin. W okresie wegetacji zasoby azotu nie są w pełni wykorzystane przez rośliny, ponieważ straty z wprowadzonych do gleby nawozów przekraczają nawet 50%. Straty azotu z nawozów mineralnych i naturalnych powodują najczęściej proste błędy agrotechniczne, które prowadzą do ulatniania się amoniaku, wymywania azotanów z gleby (nadmierne dawki i złe terminy stosowania, błędy w aplikacji nawozów naturalnych).

Wielkość nawożenia azotowego pod roślinę można oszacować metodą bilansową albo metodą Nmin. Aby w miarę precyzyjnie wyznaczyć dawkę azotu, którą należy zastosować na naszym polu korzystając z metody Nmin musimy wiedzieć: 

  • jakie jest zapotrzebowanie uprawianej rośliny na azot,
  • jaką ilość azotu mineralnego zawiera gleba na polu (zawartość azotu mineralnego N min (NO3-+ NH4+),

Potrzeby pokarmowe zależą od gatunku rośliny i łatwo je policzyć z wzoru:

Dawka N = Plon x Pobranie N

Należy wziąć pod uwagę szacunkowy plon użytkowy roślin, możliwy do uzyskania na danym stanowisku (najlepiej przyjąć plon średni z 4 lat), oraz uwzględnić pobranie jednostkowe azotu właściwe dla danego gatunku tj. przez 1 tonę plonu głównego roślin wraz z ubocznym.


Tab.1. Pobranie jednostkowe azotu przez wybrane gatunki roślin uprawnych (wg IUNG-PIB).

Roślinakg N/t plonu
Pszenica ozima23,7
Pszenica jara25,1
Jęczmień ozimy22,3
Jęczmień jary21,0
Żyto21,6
Pszenżyto24,1
Owies22,2
Kukurydza28,4
Burak cukrowy4,0
Burak pastewny3,3
Rzepak / nasiona44,5
Ziemniak wczesny3,9
Ziemniak późny4,0


Podana w tabeli 1 wielkość pobrania azotu przez różne gatunki roślin i wyliczona na jej podstawie dawka azotu odnosi się do gleb o średniej zawartości azotu mineralnego.

Wyznaczona ze wzoru (Plon x Pobranie) dawka N nie uwzględnia dopływu tego składnika z nawozów naturalnych, oraz z przyoranej słomy. Uwzględniając te czynniki możemy dawką zmniejszyć bądź zwiększyć (Zalecenia nawozowe IUNG-PIB, 2015).

 

Zmniejszenie dawki NZwiększenie dawki N
po zastosowaniu:obornika15 kgpo przyoraniu słomy zbóż lub rzepaku (rekompensata za azot pobrany prze mikro- organizmy glebowe tzw. biologiczne unieruchomienie N)dodatkowo zastosować 20-30 kg na słomę (wybieramy nawóz, najtańszy, którym dysponujemy)
gnojowicy bydlęcej17 kg
gnojowicy świńskiej20 kg
gnojówki20 kg na każde 10 ton/m3
Przykład: Jeśli dawka obornika wynosi 20 ton/ha to dawkę zmniejszamy o 30 kg.

Prawidłowe pobieranie prób gleby do analiz

Analizę próbek gleby najlepiej wykonać jak najwcześniej wiosną przed ruszeniem wegetacji, tuż po ustąpieniu zmarzliny. Można też pobrać próby jesienią po żniwach, ale wtedy wynik analizy nie będzie miarodajny z uwagi na dużą mobilność azotu w glebie (straty składnika wskutek wymywania w okresie zimowym). Z kilku miejsc na polu należy pobrać glebę z dwóch poziomów 0-30 i 30-60 cm, próbki z poziomów łączymy i tzw. próbkę ogólną kierujemy do analizy. Jedna próbka powinna pochodzić z powierzchni do 4 ha. Prób do badań nie pobieramy bezpośrednio po zabiegach nawożenia i wapnowania. Analiza w laboratorium stacji chemiczno-rolniczej wykonywana jest na materiale świeżym w ciągu 24 h, więc glebę należy przekazać natychmiast po pobraniu, bądź zamrożoną w woreczku foliowym. W temperaturze pokojowej zachodzą zmiany zawartości azotu przyswajalnego w glebie. Stwierdzoną na polu zawartość Nmin wyceniamy w zależności od kategorii agronomicznej gleby. Azot jest ruchliwym składnikiem i ulega w glebie ciągłym przemianom, dlatego wynik analizy Nmin należy wykorzystać jak najszybciej

Wycena zawartości Nmin i korekta dawki

Analiza zawartości azotu mineralnego Nmin (NH4+ i NO3-) w glebie wskaże nam, jaką mamy aktualnie na polu ilość azotu dostępnego dla roślin. Wycena tej zawartości umożliwi natomiast wykonanie właściwej korekty do wyliczonej dawki i pozwoli na oszczędne gospodarowanie azotem nawozowym. Podana wielkość pobrania azotu dla różnych gatunków roślin i wyliczona na jej podstawie dawka azotu odnosi się do gleb o średniej zawartości azotu mineralnego. Metoda wyceny zawartości (zawartość bardzo niska do zawartości bardzo wysokiej) opiera się na założeniu, że w zależności od kategorii agronomicznej każda gleba posiada właściwy dla siebie zakres zawartości średniej (optymalnej) dla roślin.

Tab.2.Wycena zawartości Nmin w glebie w warstwie 0-60 cm w kg/ha (wg IUNG-PIB).

 

GlebaZawartość Nmin (kg/ha)
b. niskaniskaśredniawysokab. wysoka
Bardzo lekka< 3031-5051-7071-90>90
Lekka< 4041-6061-8081-100>100
Średnia i ciężka<5051-7071-9091-100

 

Jeżeli więc stwierdzona zawartość Nmin do głębokości 60 cm jest średnia to ustalona przez nas dawka N pozostaje bez zmian, natomiast w przypadku zawartości niskiej i wysokiej przeprowadzamy korektę wcześniej wyliczonej dawki.

 

Zawartość NminKorektaPrzykład
bardzo niska, niskadawkę zwiększamy o różnicę pomiędzy dolną granicą zawartości średniej i oznaczoną ilością Nmin.Gleba lekka,Nmin = 30 kg N/ha,61-30 kg = 31 kg,dawkę zwiększamy o 31 kg /ha *
średniadawka pozostaje bez zmian-
wysoka,bardzo wysokadawkę zmniejszamy o różnicę pomiędzy górną granicą zawartości średniej a zwartością oznaczonągleba średnia,Nmin = 120 kg N/ha,120 - 90 kg = 30 kg,Dawkę zmniejszamy o 30 kg N/ha

 

* w praktyce jeśli wyliczona dawka azotu np. dla pszenicy ozimej wynosi 180 kg N/ha, to o 31 kg zwiększamy pierwszą dawkę wiosenną (60%)tj. 108 kg+31kg = 139 kg. W drugiej dawce zastosujemy pozostałe 41 kg N.


W planowaniu nawożenia „z góry” metodą N min założono warunki optymalne. Przyjęty i uwzględniony został stopień wykorzystania azotu z nawozów mineralnych dla warunków optymalnych na poziomie 70% (współczynnik wykorzystania 0,7).

Praktyczne algorytmy do wyznaczania dawki azotu z wykorzystaniem testu Nmin

W praktyce podstawowym kryterium wyznaczania dawki jest przynależność rośliny do grupy upraw ozimych bądź jarych. Mogą posłużyć do tego opracowane w tym celu algorytmy (Grzebisz, 2009), których podstawą jest również wynik testu Nmin.

W ten sposób dla pszenicy ozimej możemy obliczyć całkowitą dawkę azotu z algorytmu:
Dawka N całkowita = Ns (zwartość krytyczna) – Nmin (0-90 cm)

Zakładamy, że zawartość krytyczna Ns azotu w glebie (tzw. standardowa) na początku wegetacji wynosi :

  • dla pszenicy konsumpcyjnej (system 2 dawek) i paszowej: plon ziarna x pobranie x 0,66
  • dla pszenicy konsumpcyjnej (system 3 dawek): Plon ziarna x pobranie x 0,5

Przykład: dla pszenicy paszowej dawka N = Ns (7 t x 24 kg N x 0,66) – Nmin (50 kgN) = 111kg – 70 = 61 kg N/ha

Dawkę dla rzepaku obliczamy w sposób uproszczony:
Dawka N = (Plon nasion x Pobranie N) – Nmin (0-90 cm)

Przykład: Dawka N=(3t x 56 kg N/t) - 45 kg = 123 kg N/ha

Dawkę azotu dla zbóż jarych dzielimy na dwie części: I - 60%, II - 40%.
Pierwszą dawkę N wyliczamy następująco:

Dawka N = [0,6 x (Plon ziarna x Pobranie N)] – Nmin (0-90 cm)

Przykład: Dla pszenicy jarej: Dawka N=[0,6 (4,5t x 32 kg N/t])- 40 kg = 46 kg N/ha.
Uwaga: Nmin oznaczamy tuż przed siewem.

Ustalanie precyzyjnych dawek azotu jest trudne i zawsze obarczone pewnym błędem. Mineralizacja azotu w glebie oraz pobieranie azotu przez rośliny zależy w dużym stopniu od warunków pogodowych. Konieczne jest kontrolowanie przebiegu pogody, ilości opadów, obserwacja stanu plantacji (obsady roślin, ich zdrowotności, faz rozwojowych i występowania ewentualnych objawów niedoboru azotu) i bieżąca korekta nawożenia, czyli uzupełnienie dawki azotu w postaci nawożenia pogłównego. Najskuteczniej uzupełnimy azot stosując saletrę amonową (N 34%), Zaksan (N 32%), Pulan (N 34%), Pulreę (N 46%), roztwór saletrzano-mocznikowy RSM (N 28,30,32%), bądź w każdej chwili dokarmianie dolistne roztworem mocznika.


W razie potrzeby wskazane dokarmianie azotem.
W razie potrzeby wskazane dokarmianie azotem.

Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?

Nie był pomocny
Był średnio pomocny
Był pomocny
Był bardzo pomocny

Tagi

Ekspert nawozy.eu

Masz pytanie dotyczące tego artykułu? Szukasz porady?

Ilość pytań do ekspertów, które możesz jeszcze zadać w tym miesiącu: 2
*pola wymagane
doradca nawozy.eu

doradca nawozy.eu


Zapytaj eksperta

NEWSY

Rośliny

Wzrośnie światowa produkcja bawełny

Światowa produkcja bawełny w sezonie 2019/2020 prognozowana jest na 125,3 mln bel, a więc 5% więcej niż w poprzednim roku i druga co do wielkości uprawa na rekordowym poziomie w odniesieniu do 127,2 mln bel w 2011 roku.

Rośliny

Dobry stan trwałych użytków zielonych po zimie

Wegetacja wiosenna roślin zależna jest od warunków meteorologicznych przebiegała wprawdzie bez większych zakłóceń, ale nie dynamicznie.

Rośliny

Wzrost zużycia bawełny

Najnowsze prognozy bawełny Departamentu Rolnictwa USA (USDA) na sezon 2019/2020 wskazują, że światowe zużycie bawełny będzie większe niż w sezonie wcześniejszym.

Rośliny

Wzrośnie globalna produkcja bawełny

Przewiduje się, że światowa produkcja bawełny w sezonie 2019/2020 wyniesie 125,8 mln bel, a więc o 5% więcej niż sezon wcześniej.

Rośliny

nawozy.eu polecają

charakterystyka ogólna, wymagania glebowe i pokarmowe, wybór nawozu, pogoda, notowania

upload/newsy/3869/field-196173-1280_nmedium.jpg

Spore spadki cen żyta w skupie

W dniach od 14 do 21 lipca 2019 roku odnotowano spadek cen większości polskich zbóż. W tym największe zniżki dotknęły żyto konsumpcyjne i paszowe, a zwyżki jęczmień browarniany. Również droższa była w tym czasie kukurydza, ale za to tańsza była pszenica.

MRiRW
upload/nawozenie/16/pszenica-jara_medium.jpg
Nawożenie upraw

Pszenica jara
Lepiej znosi chłody niż nadmierne temperatury, zwłaszcza w fazie strzelania w źdźbło
Kuślin
środa, 5 Czerwiec 2019
23°C
17°C
min
29°C
max
Najciekawsze informacje z serwisu nawozy.eu na Twojej skrzynce pocztowej.
Proszę wpisać poprawny adres e-mail.
Proszę zalogować się na swoje konto i zmienić ustawienia newslettera.
Potwierdź zapisanie się do newslettera klikając w link w wiadomości wysłanej na Twój adres e-mail.
Nieznany błąd, spróbuj ponownie za chwilę.
Proszę zaznaczyć zgodę.
0
Najciekawsze informacje z serwisu nawozy.eu na Twojej skrzynce pocztowej.
Proszę wpisać poprawny adres e-mail.
Proszę zalogować się na swoje konto i zmienić ustawienia newslettera.





Potwierdź zapisanie się do newslettera klikając w link w wiadomości wysłanej na Twój adres e-mail.




Nieznany błąd, spróbuj ponownie za chwilę.
Proszę zaznaczyć zgodę.