Content

Porady ekspertów

Z kraju, Nawożenie

Jak obliczyć dawkę nawozów azotowych mineralnych? – uproszczony bilans azotu

Data2018-11-30 Ilość wyświetleń7145 wyświetleń
dodaj
do ulubionych
usuń
z ulubionych

Sporządzając plan nawożenia azotem warto korzystać z wytycznych zawartych w Programie azotanowym.
Sporządzając plan nawożenia azotem warto korzystać z wytycznych zawartych w Programie azotanowym.

W związku z wejściem w życie Programu Azotanowego, przed rolnikami w całym kraju stawia się wiele wymagań. Jednym z nich jest obowiązek posiadania planu nawożenia azotem, albo obliczeń maksymalnych dawek azotu w zależności od powierzchni gospodarstwa lub wielkości produkcji.

Bilans azotu na powierzchni pola oraz opracowany na tej podstawie plan nawożenia azotem powinien być sporządzany corocznie, zgodnie ze strukturą zasiewów.

Obliczanie dawki nawozów azotowych mineralnych – Uproszczony bilans azotu
Aby sporządzić bilans azotu należy znać potrzeby pokarmowe roślin.

Potrzeby pokarmowe roślin = plon osiągany w gospodarstwie (t/ha) x pobranie jednostkowe azotu (kg N/t) - Tabela 1.


Tab.1. Pobranie N (kg N/t plonu) – wybrane rodzaje upraw.
Rodzaje upraw (wybrane przykłady)Pobranie składnika (kg N na 1 t produktu)
Kukurydza na ziarno26
Pszenica ozima, pszenica jara, pszenżyto27
Żyto24
Bobik (nasiona), grochy (nasiona), wyka8
Soja (nasiona)15
Rzepak (nasiona)50
Burak cukrowy3,5
Ziemniak późny4,2
Ziemniak wczesny3,3
Kukurydza (zielona masa)2,4

Źródło: Załącznik nr 8 do Programu (tabela 10) (Dz.U. z 2018 r. poz. 1339)
http://www.arimr.gov.pl/fileadmin/pliki/kontrole/2018/Zal_08.pdf

 

Program azotanowy to program działań opracowany w oparciu o ustawę: Prawo wodne (Dz.U. z 2017 r. poz. 1566),ogłoszony w rozporządzeniu w sprawie przyjęcia „Programu działań mających na celu zmniejszenie zanieczyszczenia wód azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych oraz zapobieganie dalszemu zanieczyszczeniu” (Dz.U. z 2018 r.poz. 1339).

 

Dawkę azotu w nawozach mineralnych (Dawka Nmin) obliczamy wg wzoru:


                 (∑ N z innych źródeł x równoważnik nawozowy – korekta dla roślin                         Azot działający z innych źródeł
                               Potrzeby pokarmowe roślin                           -      uprawianych po przedplonach lub międzyplonach bobowatych)
Dawka N min = ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
                                                    0,7 (współczynnik wykorzystania N z nawozów azotowych mineralnych)



Azot działający z innych źródeł:

  • pobranie z gleby (glebowy azot mineralny działający),
  • azot działający z innych źródeł (np. z nawozów naturalnych, roślin bobowatych).

Pobranie azotu z gleby – glebowy azot mineralny działający

Do obliczeń potrzebne są wyniki wczesnowiosennego badania na zawartość azotu mineralnego w warstwie gleby 0-60 cm (Nmin) dla poszczególnych działek rolnych (należy zastosować sposób obliczania podany w metodyce stacji chemiczno-rolniczej) lub jeśli nie mamy badań z własnych pól, należy podać wartość z Tabeli 2.

Tab.2. Zasoby azotu mineralnego wiosną w warstwie gleby 0-60 cm (kg N/ha).

Kategoria agronomiczna glebyZasoby azotu mineralnego (kg N/ha)
Bardzo lekka49
Lekka59
Średnia62
Ciężka66

Źródło: Załącznik nr 8 do Programu (tabela 12) (Dz.U. z 2018 r. poz. 1339)
http://www.arimr.gov.pl/fileadmin/pliki/kontrole/2018/Zal_08.pdf

Gdy już ustalimy zasoby azotu mineralnego wiosną w glebie, wartość tę należy pomnożyć przez równoważnik nawozowy: 0,9 (w przypadku uprawy roślin ozimych, dla nawożenia wiosną lub 0,6 gdy uprawiamy rośliny jare (wartości te określone są w tabeli 11 Programu azotanowego (Dz.U. z 2018 r. poz. 1339) http://www.arimr.gov.pl/fileadmin/pliki/kontrole/2018/Zal_08.pdf

Azot działający z innych źródeł – nawozy naturalne

Dopuszczalna dawka azotu z nawozów naturalnych to 170 kg N/ha użytków rolnych (170 kg/ha : zawartość N kg/t lub kg/m3). Aby obliczyć ilość azotu wprowadzaną w nawozach naturalnych należy znać średnie roczne wielkości produkcji nawozów naturalnych i koncentracje zawartego w nich azotu (informacja ta zawarta jest w załączniku nr 6 do Programu), a także równoważniki nawozowe azotu z różnych źródeł w zależności od terminu stosowania (załącznik nr 8 do Programu).

Tab.3. Równoważniki nawozowe azotu z nawozów naturalnych w zależności od stosowania – wybrane przykłady.

Nawóz naturalnyZawartośćRównoważnik nawozowy N JESIEŃRównoważnik nawozowy N WIOSNA
obornik – krowy mleczne 6 tys. l mleka, głęboka ściółka2,6 kg/t x0,350,40
obornik – świnie - lochy głęboka ściółka3,9 kg/t x0,400,45
Obornik – kury nieśne20,7 kg/t x0,400,45
Obornik – kury mięsne20,7 kg/t x0,450,50
Gnojowica – krowy mleczne 6 tys. l mleka3,4 kg/m3 x0,500,60
gnojowica – świnie - lochy4,3 kg/m3 x0,600,70

Źródło: Załącznik nr 6 do Programu (tabela 9) oraz załącznik nr 8 do Programu (tabela 11) (Dz.U. z 2018 r. poz. 1339)
http://iung.pl/dpr/publikacje/Program%20azotanowy_Rozporzadzenie.pdf 

Azot działający z innych źródeł – rośliny bobowate

Po uprawie roślin bobowatych w siewie czystym, bądź w mieszankach pozostający w glebie azot również należy uwzględnić w bilansie - Tabela 4.

Tab.4. Azot działający pozostający po uprawie roślin bobowatych – wybrane przykłady.

Rodzaj przedplonuBobowate plon główny(czysty siew)Bobowate międzyplon (czysty siew)Bobowate plon główny(mieszanki)Bobowate międzyplon (mieszanki)
Przyorane resztki pożniwne30 kg15 kg20 kg10 kg
Zielony nawóz60-77 kg27-33 kg50 kg20 kg

Źródło: Załącznik nr 8 do Programu (tabela 13) (Dz.U. z 2018 r. poz. 1339)
http://www.arimr.gov.pl/fileadmin/pliki/kontrole/2018/Zal_08.pdf

Dawka N w nawozach mineralnych 

Sumaryczna ilości azotu działającego ze wszystkich źródeł nie może przekroczyć maksymalnych wartości określonych w Załączniku 9 do Programu - Tabela 5.


Tab.5. Maksymalne ilości azotu działającego ze wszystkich źródeł, dla plonów uzyskiwanych w warunkach uregulowanego odczynu gleby, zbilansowanego nawożenia NPK i stosowania integrowanej ochrony roślin – wybrane przykłady.

Rodzaj uprawyMaksymalne ilości N działającego (kg N/ha)
Kukurydza na ziarno240
Pszenica ozima/jara200/160
Pszenżyto180
Żyto populacyjne/mieszańcowe120/150
Rzepak240
Burak cukrowy180
Ziemniak późny180

Wartości należy pomniejszyć o 20% w przypadku gleb bardzo lekkich i o 10% w przypadku gleb lekkich
Źródło: Załącznik nr 9 do Programu – str. 110 (tabela 14)
http://iung.pl/dpr/publikacje/Program%20azotanowy_Rozporzadzenie.pdf


Przedstawiony powyżej sposób obliczania dawek azotu są dość skomplikowane i mogą sprawiać, przynajmniej na początku, pewne trudności. Warto więc korzystać z przydatnych narzędzi, jakim jest np. opracowany przez CDR program https://www.cdr.gov.pl/images/Radom/2018/23-10/Plan_nawozenia_azotem_CDR_Radom.xlsm, a także z pomocy służby doradczej. Obowiązek sporządzania planów nawożenia dla wszystkich wymienionych w artykule https://nawozy.eu/wiedza/porady-ekspertow/z-kraju/program-azotanowy-kogo-dotyczy.html grup gospodarstw rolnych, wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2019 roku.


Źródło:
1.Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 5 czerwca 2018 r. w sprawie przyjęcia „Programu działań mających na celu zmniejszenie zanieczyszczenia wód azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych oraz zapobieganie dalszemu zanieczyszczeniu” (Dz.U. z dnia 12 lipca 2018r. poz. 1339) ) http://iung.pl/dpr/publikacje/Program%20azotanowy_Rozporzadzenie.pdf; http://www.arimr.gov.pl/fileadmin/pliki/kontrole/2018/Zal_08.pdf
2.Skowrońska M. Zbilansowane nawożenie roślin uprawnych jako narzędzie ograniczania strat azotanów z ekosystemów rolniczych; Materiały z konferencji Ograniczanie zanieczyszczenia azotem pochodzenia rolniczego metodą poprawy jakości wód; Warszawa; 07.12.2018r.
3.https://www.cdr.gov.pl/images/Radom/2018/23-10/Plan_nawozenia_azotem_CDR_Radom.xlsm

Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?

Nie był pomocny
Był średnio pomocny
Był pomocny
Był bardzo pomocny

Tagi

Ekspert nawozy.eu

Masz pytanie dotyczące nawozów lub nawożenia? Szukasz porady?

Ilość pytań do ekspertów, które możesz jeszcze zadać w tym miesiącu: 2

*pola wymagane
doradca nawozy.eu

dr inż. Agnieszka Krawczyk


Zapytaj eksperta

NEWSY

Z kraju

Cena rzepaku wyższa o 3,1%

W dniach od 14 do 21 listopada bieżącego roku cena rzepaku zwiększyła się o 97 zł/t. Odnotowano wzrost ceny śruty rzepakowej i oleju rzepakowego rafinowanego.

Z kraju

Październikowe ceny cukru

Na krajowym rynku zapotrzebowanie na cukier jest zróżnicowane, co przełożyło się to na nieznaczną zwyżkę cen cukru.

Z kraju

Produkcja skoncentrowanego soku jabłkowego

Rozwinięty i nowoczesny przemysł przetwórczy oraz odpowiedni surowiec sprzyjają zwiększeniu produkcji soków owocowych, które są obecnie ważnym produktem krajowego przetwórstwa owocowego – zajmują drugie miejsce w strukturze produkcji, zaraz po produktach mrożonych.

Z kraju

Na krajowej giełdzie za pszenicę konsumpcyjną więcej o 7,7%

W dniach od 14 do 21 listopada br. odnotowano zróżnicowaną relację cen zbóż na giełdach krajowych.

Z kraju

nawozy.eu polecają

charakterystyka ogólna, wymagania glebowe i pokarmowe, wybór nawozu, pogoda, notowania

upload/newsy/5549/oats-5265757-1280_nmedium.jpg

Ceny owsa rosną o 12,2%

W dniach od 24 do 31 października bieżącego roku zaobserwowano wzrost większości cen polskich zbóż. W tym największe zwyżki dotknęły owies konsumpcyjny, a obniżki pszenicę paszową. Również droższa była w tym czasie pszenica konsumpcyjna i kukurydza.

MRiRW
upload/nawozenie/13/pszenica-ozima_1_medium.jpg
Nawożenie upraw

Pszenica ozima
Pszenica ozima ma dość duże wymagania cieplne podczas całego okresu wegetacji
Grabica
poniedziałek, 29 Listopad 2021
-1°C
-1°C
min
0°C
max
0