Content

Porady ekspertów

Gleba, Nawozy, Z kraju

Jak zmniejszyć straty amoniaku pochodzenia nawozowego?

Data2020-08-07 Ilość wyświetleń221 wyświetleń
dodaj
do ulubionych
usuń
z ulubionych
Kluczowym czynnikiem pozwalającym na ograniczenie emisji amoniaku po aplikacji nawozów  mineralnych jest wdrożenie właściwych strategii zarządzania azotem.
Kluczowym czynnikiem pozwalającym na ograniczenie emisji amoniaku po aplikacji nawozów mineralnych jest wdrożenie właściwych strategii zarządzania azotem.

Straty azotu (N) w postaci amoniaku (NH3) powstają przede wszystkim w przypadku stosowania nawozów zawierających w swoim składzie azot amonowy i amidowy (szybko ulegający przemianie do N-NH4) oraz po aplikacji materiałów organicznych (nawozów i odpadów). Wśród nawozów mineralnych mocznik jest najbardziej narażony na generowanie strat w postaci ulatniającego się amoniaku, ponieważ jego szybka hydroliza powoduje lokalny wzrost pH, co sprzyja powstawaniu lotnego NH3. Wielkość tych strat zależy głównie od stosowanego nawożenia, właściwości gleby (struktury, zawartości substancji organicznej, kationowej pojemności wymiennej, zawartości wody, pH), dawki nawozów, warunków klimatycznych (temperatury, szybkości wiatru, opadów) oraz od obecności roślin. Emisja amoniaku zazwyczaj zmniejsza się w obecności roślin, przy wysokiej pojemności kompleksu sorpcyjnego w glebie oraz w warunkach sprzyjających nitryfikacji, dzięki której ulega zmniejszeniu dostępność substratu do reakcji i obniża się pH gleby. Ograniczenie strat azotu w postaci amoniaku sprowadza się do stosowania właściwych strategii zarządzania tym składnikiem, polegających na zwiększeniu odpływu azotu poprzez poprawę plonowania roślin przy jednoczesnym utrzymaniu jego dopływu na mniej lub bardziej stałym poziomie, zmniejszeniu dopływu N w nawozach przy jednoczesnym utrzymaniu plonowania roślin na mniej lub bardziej stałym poziomie i/lub wdrożeniu odpowiednich praktyk redukcyjnych (tabela 1).

Tabela 1. Wybrane praktyki ograniczające straty amoniaku po aplikacji nawozów mineralnych.
PraktykiCharakterystyka
Stosowanie zasady tzw. 4RAzot efektywnie oddziałuje na plon, a jego straty ulegają ograniczeniu, jeśli uwalnianie dostępnych form N z nawozów jest zsynchronizowane z dynamiką pobierania tego składnika przez rośliny. Aplikacja azotu niedostosowana do potrzeb nawozowych agroekosystemów przyczynia się do pogorszenia jakości i wielkości plonów, obniżenia efektywności jego wykorzystania i nasilenia strat. Generalnie, im większe ilości azotu amonowego występują w glebie, tym potencjalny wskaźnik emisji amoniaku osiąga wyższe wartości. Stąd kluczowym czynnikiem ograniczającym wszelkie straty azotu, nie tylko w postaci amoniaku, jest postępowanie zgodnie z zasadą tzw. 4R (Right fertilizer source at the Right rate, at the Right time and in the Right place), tj. właściwa forma nawozu zastosowana we właściwej dawce, we właściwym czasie i właściwie umiejscowiona. Stwierdzono, że zlokalizowana aplikacja nawozów azotowych (3–5 cm poniżej powierzchni gleby) ogranicza straty amoniaku, przede wszystkim dzięki zmniejszeniu koncentracji jonu amonowego/amoniaku w roztworze glebowym. Sprzyja także lepszemu wykorzystaniu składników pokarmowych przez rośliny. Podział dawki nawozów również ogranicza straty NH3 na drodze wolatylizacji.
Odpowiednie pH gleby, na której stosowane są nawozyUlatnianiu się amoniaku z nawozów sprzyja wysokie pH, na przykład na glebach alkalicznych lub po aplikacji wapna nawozowego. Przyjmuje się, że stosowanie nawozów mineralnych zawierających azot w formie amonowej i amidowej generuje niewielkie starty azotu w postaci amoniaku przy ich aplikacji na glebach o pH poniżej 7 (czyli w większości gleb użytkowanych rolniczo). W takich warunkach znaczna część powstającego NH3 jest przekształcana do kationu amonowego, który się nie ulatnia i podlega sorpcji w glebach. Dlatego też należy pamiętać o zachowaniu przerwy pomiędzy wapnowaniem a nawożeniem mineralnym.
Odpowiednia temperatura i zawartość wody w glebie, na której stosowane są nawozyTemperatura wpływa przede wszystkim na szybkość hydrolizy mocznika i przemieszczanie się amoniaku z roztworu glebowego do atmosfery. Potencjał wolatylizacji amoniaku podwaja się przy zwiększeniu temperatury o każde 5oC. Przy czym im większa prędkość wiatru, tym intensywniej zachodzi transport amoniaku do atmosfery. Jednocześnie należy pamiętać, że niskie temperatury, często obserwowane wczesną wiosną, spowalniają również proces nitryfikacji, co wpływa na dłuższe pozostawanie azotu w formie amonowej podatnej na straty w postaci NH3. Przemieszczanie się amoniaku do atmosfery jest również uwarunkowane obecnością wody, decydującej o jego rozpuszczaniu, a następnie pobieraniu przez rośliny, nitryfikacji czy sorpcji wymiennej, czyli o procesach ograniczających wolatylizację. Obecność wody w glebie pozwala również na mitygację pików pH, pojawiających się podczas przemian mocznika. Niska wilgotność gleby wpływa na wzrost koncentracji amoniaku w roztworze glebowym, sprzyjając tym samym jego stratom. Stąd równoczesne podawanie nawozów poprzez system nawodnieniowy (fertygacja), deszczowanie pól po rozsiewie mocznika lub jego stosowanie przed prognozowanymi większymi opadami deszczu ogranicza emisję amoniaku niekiedy do ponad 70%. Nie jest zalecane stosowanie nawozów, szczególnie mocznika, podczas wietrznej pogody, wysokich temperatur oraz na suchą glebę.
Szybkie przykrycie mocznika glebąW przypadku rozkładu mocznika na powierzchni gleby, pojawiający się amoniak ulatnia się i dochodzi do niepożądanego wiązania jonów amonowych w wierzchniej warstwie gleby. Z tego względu nawóz ten nie jest dobrym rozwiązaniem przy pogłównym nawożeniu. Przykrycie mocznika glebą pozwala na sorpcję pojawiających się wyniku jego hydrolizy jonów amonowych przez kompleks sorpcyjny i zmniejszenie tym samym zawartości N-NH4 w roztworze glebowym. Dodatkowo gleby o wysokiej pojemności sorpcyjnej, charakteryzujące się dobrymi właściwościami buforowymi są w stanie niwelować nagły wzrost pH występujący podczas hydrolizy mocznika. Nie należy również zapominać o roli koloidów glebowych w sorpcji amoniaku. Szacuje się, że przykrycie mocznika glebą natychmiast po zastosowaniu daje obniżenie emisji amoniaku o 50-80%.
Stosowanie nawozów o spowolnionym i o kontrolowanym działaniu oraz inhibitorów ureazyNawozy o spowolnionym i kontrolowanym działaniu, w tym mocznik otoczkowany, charakteryzują się opóźnioną w czasie i dłużej trwającą dostępnością składników pokarmowych. Jednak według niektórych badaczy dzielenie dawek nawozów konwencjonalnych przynosi lepsze rezultaty redukcyjne. Zastosowanie inhibitorów ureazy pozwala natomiast na spowolnienie lub zatrzymanie enzymatycznego rozkładu mocznika. W doświadczeniach polowych wykazano, że powlekanie mocznika 0,28% NBPT (inhibitorem ureazy) ograniczyło ulatniania się amoniaku o 54–95%, w zależności od właściwości gleby.

Literatura
1. Filipek T., Badora A., Lipiński W., Brodowska M. S., Domańska J., Harasim P., Kozłowska–Strawska J., Skowron P., Skowrońska M., Tkaczyk P. 2015. Zakwaszenie i wapnowanie gleb. Fundacja Programów Pomocy dla Rolnictwa FAPA, Warszawa.
2. Kodeks doradczy dobrej praktyki rolniczej dotyczący ograniczenia emisji amoniaku. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Warszawa, 2019.
3. Walczak J. (red. nauk.), Jarosz Z., Jugowar L., Krawczyk W., Mielcarek P., Skowrońska M. 2019. Wdrażanie dyrektywy NEC oraz konkluzji BAT w zakresie redukcji emisji amoniaku z rolnictwa. Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa.

Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?

Nie był pomocny
Był średnio pomocny
Był pomocny
Był bardzo pomocny

Tagi

Ekspert nawozy.eu

Masz pytanie dotyczące tego artykułu? Szukasz porady?

Ilość pytań do ekspertów, które możesz jeszcze zadać w tym miesiącu: 2
*pola wymagane
doradca nawozy.eu

doradca nawozy.eu


Zapytaj eksperta

NEWSY

Z kraju

Jęczmień konsumpcyjny droższy o 4,4%

W dniach od 30 sierpnia do 6 września 2020 roku odnotowano wzrost większości cen polskich zbóż. W tym największe zwyżki dotknęły jęczmień konsumpcyjny, a obniżki owies paszowy. Również droższa była w tym czasie pszenica i kukurydza.

Z kraju

Segment Agro Grupy Azoty z nową koncepcją komunikacji

Grupa Azoty – jeden z liderów branży nawozowo-chemicznej w Europie – wdraża nowy system komunikacji dla segmentu Agro. Celem rebrandingu jest stworzenie spójnej wizerunkowo, nowoczesnej i rozpoznawalnej marki produktów, nawiązującej jednocześnie do wyzwań, jakie stawia przed rolnictwem Europejski Zielony Ład. Prowadzone działania to kolejny etap w procesie integracji biznesowej spółek z Grupy Azoty.

Z kraju

W skupie wzrost cen zbóż

W dniach od 31 sierpnia do 6 września 2020 roku wzrosły cen zbóż w skupie.

Z kraju

Spadek cen rzepaku i produktów jego przerobu

W dniach od 6 do 13 września 2020 roku cena rzepaku zmniejszyła się o 4 zł/t. Odnotowano spadek cen śruty rzepakowej, oleju rzepakowego rafinowanego.

Z kraju

nawozy.eu polecają

charakterystyka ogólna, wymagania glebowe i pokarmowe, wybór nawozu, pogoda, notowania

upload/newsy/4707/soybeans-2039640-1280_nmedium.jpg

Sytuacja na globalnym rynku oleistych

Wyższa zagraniczna produkcja soi, nasion bawełny, orzeszków ziemnych i rzepaku jest częściowo równoważona niższą ilością nasion słonecznika.

Rośliny oleiste
upload/nawozenie/10/gryka_medium.jpg
Nawożenie upraw

Gryka
Ze względu na wartość nasion i łuski, gryka jest bardzo cenną rośliną uprawną
Grabowiec
piątek, 18 Wrzesień 2020
10°C
6°C
min
15°C
max
Najciekawsze informacje z serwisu nawozy.eu na Twojej skrzynce pocztowej.
Proszę wpisać poprawny adres e-mail.
Proszę zalogować się na swoje konto i zmienić ustawienia newslettera.
Potwierdź zapisanie się do newslettera klikając w link w wiadomości wysłanej na Twój adres e-mail.
Nieznany błąd, spróbuj ponownie za chwilę.
Proszę zaznaczyć zgodę.
0
Najciekawsze informacje z serwisu nawozy.eu na Twojej skrzynce pocztowej.
Proszę wpisać poprawny adres e-mail.
Proszę zalogować się na swoje konto i zmienić ustawienia newslettera.





Potwierdź zapisanie się do newslettera klikając w link w wiadomości wysłanej na Twój adres e-mail.




Nieznany błąd, spróbuj ponownie za chwilę.
Proszę zaznaczyć zgodę.