Content

Porady ekspertów

Z kraju, Rośliny, Nawożenie

Pomóż roślinom przetrwać suszę. Zadbaj o właściwe nawożenie potasem

Data12 dni temu Ilość wyświetleń154 wyświetleń
dodaj
do ulubionych
usuń
z ulubionych

Jednym z najważniejszych czynników naturalnych warunkujących prawidłowy wzrost i rozwój roślin jest dostępność wody. Szacuje się, że tylko na około 45% gleb uprawnych świata stwierdza się w sezonach wegetacyjnych występowanie dostatecznej ilości opadów atmosferycznych. W praktyce rolniczej wystąpienie niedoborów wody warunkowane jest relacjami zachodzącymi pomiędzy czynnikami meteorologicznymi, w tym opadem atmosferycznym, a zawartością wody glebowej oraz stanem wód powierzchniowych i podziemnych. Z definiowanych czterech rodzajów susz, a mianowicie suszy meteorologicznej, hydrologicznej, rolniczej i ekonomicznej najistotniejsza z punktu widzenia produkcji roślinnej jest susza rolnicza. Określana jest jako okres, w którym wilgotność gleby jest niedostateczna do zaspokojenia potrzeb wodnych roślin w poszczególnych ich fazach rozwojowych.
Deficyty wody w produkcji roślinnej są szczególnie widoczne w warunkach Polski, gdzie bardzo częstym zjawiskiem w okresach wiosenno-letnich jest wystąpienie suszy rolniczej. W ubiegłym sezonie wegetacyjnym w terminie od 1 maja 2018 r. do 30 czerwca 2018 r. również stwierdzono wystąpienie suszy rolniczej na obszarze Polski. Średnia wartość Klimatycznego Bilansu Wodnego (KBW) dla kraju, na podstawie której dokonuje się oceny stanu zagrożenia suszą była ujemna i wynosiła -174,5 mm. W okresie tym najniższe wartości KBW wystąpiły między innymi w Poznaniu i jego okolicach oraz na terenie Niziny Wielkopolskiej, Szczecińskiej, czy też na Wysoczyźnie Żarnowieckiej. Bardzo duże niedobory wody odnotowano również na Kujawach oraz we wschodniej części Pojezierza Mazurskiego. W sezonie tym susza rolnicza w Polsce wystąpiła wśród wszystkich monitorowanych upraw. W obecnym sezonie wegetacyjnym również w wielu rejonach Polski stwierdza się niedobory wody. Istnieje duże prawdopodobieństwo wystąpienia w najbliższym czasie negatywnego wpływu deficytu wody w wielu uprawach na terenie naszego kraju.

Niedobór wody modyfikuje metabolizm i wzrost roślin. Dochodzi do zahamowania wzrostu komórek, co skutkuje małą dynamiką wzrostu liści. Zmniejszenie ilości wody w liściach prowadzi do zamykania aparatów szparkowych, a także ograniczenia wydajności transpiracji i fotosyntezy. Zaburzeniu ulega również pobieranie i transport składników mineralnych. Zarówno składniki pokarmowe znajdujące się w glebie, jak i wszystkie makro- i mikroelementy wprowadzone do gleby w nawozach są dostępne dla roślin wyłącznie po rozpuszczeniu się w wodzie glebowej. Stąd też wysoką efektywność stosowania nawozów mineralnych można uzyskać jedynie w warunkach odpowiedniej wilgotności gleby. Jednakże nawet przy najlepszej wilgotności gleby nie zawsze dochodzi do przemieszczenia składników nawozowych do strefy korzeniowej roślin. Stąd też efektywne wykorzystanie makro- i mikroskładników ma miejsce dopiero po opadach atmosferycznych, które umożliwią szybkie przemieszczenie się składników nawozowych w bezpośrednie sąsiedztwo korzeni roślin. Ograniczenie efektywności wykorzystania składników dostarczonych w nawozach w efekcie niedoboru wody jest szczególnie widoczne na glebach lekkich odznaczających się niską zdolnością do jej magazynowania, które w Polsce zdecydowanie przeważają.

Większość roślin uprawnych w warunkach deficytu wody zwiększa powierzchnię adsorpcji wody i składników mineralnych, poprzez zwiększenie systemu korzeniowego roślin. Wykorzystanie składników pokarmowych do budowy systemu korzeniowego ma miejsce kosztem ograniczenia wzrostu organów nadziemnych roślin. Dodatkowo przyczynia się również do tego ograniczenie procesu fotosyntezy, w efekcie zamykania aparatów szparkowych. Podstawową zasadą strategii obronnej roślin jest przeżycie w warunkach niedoboru wody kosztem wielkości plonu rolniczego. Straty w plonach spowodowane deficytem wody mogą wynieść nawet od kilku do kilkudziesięciu procent. W roku 2018 straty plonów z powodu suszy oszacowano średnio na: 14% w przypadku zbóż, 16% w przypadku rzepaku i 8% w przypadku warzyw gruntowych.
 
Istotną rolę w łagodzeniu skutków suszy w plonach roślin odgrywa nawożenie potasem. Optymalna zawartość potasu w roślinach wpływa na ich większą odporność na suszę, podnosi produktywne wykorzystanie wody oraz ogranicza stres wywołany deficytem wody.
 
Dlatego też warto zadbać o właściwe zaopatrzenie roślin w ten składnik pokarmowy. Potas jest najszybciej pobieranym pierwiastkiem po azocie, zwłaszcza przez młode rośliny, w których występuje szybki przyrost tkanki twórczej korzeni i łodyg. Zawartość potasu może u nich dochodzić nawet do kilku procent suchej masy, natomiast ilości pobieranego pierwiastka mogą znacznie przewyższać potrzeby pokarmowe roślin. Roślina potrzebuje potasu w ciągu całego okresu wegetacyjnego, różnice dotyczą jednak ilości pobieranego składnika oraz intensywności pobierania. W fazie wzrostu wegetatywnego zapotrzebowanie rośliny na potas jest największe. W okresie tym potas korzystnie oddziałuje na rozwój siewek, zwiększa masę roślin, co skutkuje szybszym zakryciem pola i związanymi z tym mniejszymi stratami wody w efekcie wyparowywania z osłoniętej powierzchni gleby. Pomimo, że dynamika pobierania jonów potasowych przez rośliny z czasem maleje, bardzo ważne jest dostarczenie do gleby potasu, zarówno w początkowej fazie rozwoju roślin, jak i w późniejszym okresie ich wzrostu. W roślinie potas rozmieszczony jest nierównomiernie. Najmniejsze ilości tego pierwiastka gromadzą się w nasionach, natomiast znaczne ilości występują w zgrubieniach łodyg i korzeni, a także w owocach. Najwięcej potasu kumuluje się w młodych liściach oraz w stożkach wzrostu pędów i korzeni, co jest związane z intensywnymi procesami metabolicznymi przebiegającymi w tych organach.

Ochronne działanie potasu w łagodzeniu skutków suszy związane jest z faktem, że pierwiastek ten bierze udział w regulacji bilansu wodnego roślin, przyczyniając się do lepszego wykorzystania zasobów wody glebowej. Szacuje się, że w warunkach deficyt wody pozytywny wpływ potasu na gospodarkę wodną roślin może przyczynić się do zwiększenia plonu nawet o 20 – 30%. Potas uczestniczy także w procesie otwierania i zamykania aparatów szparkowych, dzięki temu zapobiega zbyt dużemu wyparowywaniu wody z rośliny, zwłaszcza podczas upalnych dni. Daje to możliwość lepszego wykorzystania pobranej przez roślinę wody, co zwiększa jej możliwości do przetrwania okresów suszy.

Optymalne zaopatrzenie roślin w potas skutkuje również rozwojem dłuższego systemu korzeniowego, zwiększając możliwości roślin do pobierania wody z głębszych warstw gleby. Poza tym potas odgrywa istotną rolę w zwiększaniu wytwarzania przez roślinę grubszych błon komórkowych, które minimalizują ryzyko porażenia przez choroby. Dodatkowo odpowiednia zawartość potasu w roślinach istotnie zwiększa odporność zbóż na wylegnie oraz warunkuje przemiany azotu i bierze udział w syntezie białka. Stąd też stwierdza się nie tylko korzystny wpływ potasu na plon organów zapasowych roślin, ich wartość spożywczą i technologiczną, ale również na zminimalizowanie strat masy płodów rolnych w trakcie ich przechowywania.

Wśród nawozów wieloskładnikowych zawierających potas godne polecenia są nawozy, które poza potasem wnoszą do gleby również azot i fosfor, a mianowicie Amofoski, jak Amofoska® 4-10-28, Amofoska® 4-12-12, Amofoska® 4-16-18, Amofoska® 4-12-20, czy też Amofoska®CORN 4-10-22 oraz z dodatkiem boru Amofoska® 5-10-25 z borem. Z nawozów wnoszących dodatkowo (poza NPK) siarkę oraz siarkę i magnez na uwagę zasługuje odpowiednio POLIFOSKA®6, POLIFOSKA®8 oraz POLIFOSKA®5, POLIFOSKA®PETROPLON, POLIFOSKA®PLUS i POLIFOSKA®START. W przypadku braku konieczności nawożenia azotem warto sięgnąć po nawóz fosforowo-potasowy Holist®agro PK 15-30.

Literatura:
1. Brodowska M.S., Brodowski R., Andrzejewski M. 2011. Potas i sód. W: Jackowska I. [red.] Pierwiastki w środowisku i medycynie. Instytut Naukowo-Wydawniczy „SPATIUM”, Radom.
2. Grzebisz W. 2008. Nawożenie roślin uprawnych. PWRiL, Poznań.

Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?

Nie był pomocny
Był średnio pomocny
Był pomocny
Był bardzo pomocny

Tagi

Ekspert nawozy.eu

Masz pytanie dotyczące tego artykułu? Szukasz porady?

Ilość pytań do ekspertów, które możesz jeszcze zadać w tym miesiącu: 2
*pola wymagane
doradca nawozy.eu

doradca nawozy.eu


Zapytaj eksperta

NEWSY

Z kraju

Stały wzrost cen nawozów mineralnych

Na rynku krajowym od połowy 2017 roku notuje się stopniowy wzrost cen nawozów mineralnych.

Z kraju

Susza rolnicza wśród truskawek, zbóż i krzewów owocowych

Jak wskazują eksperci IUNG, w okresie od 11 kwietnia do 10 czerwca 2019 roku, notuje się wystąpienie suszy rolniczej w Polsce.

Z kraju

Rzepak drożeje o 1,1%

W dniach od 2 do 9 czerwca 2019 roku cena rzepaku zwiększyła się o 17 zł/t. Odnotowano również wzrost ceny makuchu rzepakowego i oleju rzepakowego rafinowanego, a także spadek ceny śruty rzepakowej.

Z kraju

Maleją ceny polskich zbóż

W dniach od 2 do 9 czerwca 2019 roku odnotowano spadek cen większości polskich zbóż. W tym największe zwyżki dotknęły owies konsumpcyjny, a zniżki jęczmień konsumpcyjny. Za to obniżkę cen odnotowała kukurydza i pszenica.

Z kraju

nawozy.eu polecają

charakterystyka ogólna, wymagania glebowe i pokarmowe, wybór nawozu, pogoda, notowania

upload/newsy/3738/field-183563-1280_nmedium.jpg

Rekordowa produkcja kukurydzy na świecie

Światowa produkcja kukurydzy jest rekordowo wysoka, z największymi wzrostami w Stanach Zjednoczonych, RPA, Rosji, Kanadzie, Indiach i Brazylii.

Zboża
upload/nawozenie/15/zyto_medium.jpg
Nawożenie upraw

Żyto
Wytrzymuje mrozy do -25ºC bez okrywy śnieżnej
Lubin
środa, 5 Czerwiec 2019
22°C
15°C
min
29°C
max
Najciekawsze informacje z serwisu nawozy.eu na Twojej skrzynce pocztowej.
Proszę wpisać poprawny adres e-mail.
Proszę zalogować się na swoje konto i zmienić ustawienia newslettera.
Potwierdź zapisanie się do newslettera klikając w link w wiadomości wysłanej na Twój adres e-mail.
Nieznany błąd, spróbuj ponownie za chwilę.
Proszę zaznaczyć zgodę.
0
Najciekawsze informacje z serwisu nawozy.eu na Twojej skrzynce pocztowej.
Proszę wpisać poprawny adres e-mail.
Proszę zalogować się na swoje konto i zmienić ustawienia newslettera.





Potwierdź zapisanie się do newslettera klikając w link w wiadomości wysłanej na Twój adres e-mail.




Nieznany błąd, spróbuj ponownie za chwilę.
Proszę zaznaczyć zgodę.