Rolnictwo ekologiczne pozostaje jednym z kluczowych elementów wsparcia w ramach Plan Strategiczny WPR 2023–2027, jednak w praktyce system płatności był często krytykowany za nadmierną biurokrację. Ministerstwo Rolnictwa przygotowało zmiany, które mają uprościć zasady i ograniczyć formalności. Nowe regulacje mają wejść w życie 15 marca 2026 roku.

W artykule:

• jakie obowiązki znikną z dopłat ekologicznych,
• jak zmienią się zasady kar i sankcji,
• kogo obejmą nowe przepisy i od kiedy mają obowiązywać. 

Likwidacja planu działalności ekologicznej

Najważniejszą zmianą zapowiadaną przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi jest zniesienie obowiązku posiadania planu działalności ekologicznej przez rolników realizujących pięcioletnie zobowiązania.

Do tej pory beneficjenci byli zobowiązani do: 

• zlecania przygotowania planu uprawnionym doradcom, 
• ponoszenia dodatkowych kosztów, 
• aktualizowania dokumentu przy każdej zmianie w gospodarstwie. 

Resort rolnictwa wskazuje, że plan miał ograniczoną wartość praktyczną i w wielu przypadkach stawał się źródłem problemów administracyjnych, a nie realnym wsparciem produkcji ekologicznej. 

Więcej elastyczności w prowadzeniu gospodarstwa

Dotychczas nawet niewielkie zmiany w strukturze produkcji mogły skutkować: 

• koniecznością poprawiania dokumentacji, 
• zakwestionowaniem zgodności planu, 
• obniżeniem płatności ekologicznych nawet o 40%. 

Nowe przepisy mają wyeliminować to ryzyko. Ministerstwo podkreśla, że rolnicy powinni mieć możliwość dostosowywania produkcji do warunków rynkowych bez obawy o sankcje wynikające wyłącznie z formalnych uchybień. 

Uporządkowanie problemów z 2025 roku

Projekt rozporządzenia odnosi się również do sytuacji z kampanii 2025, kiedy część planów była sporządzana przez osoby posiadające doświadczenie, lecz bez formalnej specjalizacji wymaganej przepisami. Skutkowało to: 

• uznawaniem dokumentów za niezgodne, 
• obniżaniem należnych płatności.

Po zmianach Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ma otrzymać podstawę prawną do uznawania takich dokumentów, jeśli zostały przygotowane przez osoby z realną wiedzą i praktyką w rolnictwie ekologicznym. 

Koniec wielokrotnego karania za to samo uchybienie

Nowelizacja porządkuje również system sankcji. Ministerstwo zwraca uwagę, że dotychczasowe przepisy mogły prowadzić do nakładania kilku kar za jedno uchybienie w kolejnych latach zobowiązania.

Po zmianach obowiązywać ma zasada: łączna wysokość sankcji nie może przekroczyć sumy przyznanych płatności ekologicznych w ramach danego zobowiązania. Ma to zapobiec sytuacjom, w których kary stawały się nieproporcjonalne do skali naruszeń. 

​
Korzystniejsze naliczanie sankcji przy zmianie areału

Zmiany obejmą także przypadki modyfikacji powierzchni objętej zobowiązaniami ekologicznymi. Dotychczas mogło to prowadzić do podwyższania sankcji wstecz.
​
Po nowelizacji: 

• stosowane ma być rozwiązanie korzystniejsze dla rolnika, 
• uwzględniany będzie niższy poziom sankcji, 
• ograniczone zostanie sztuczne podnoszenie kar wynikające ze zmian areału. 

​
Kogo obejmą nowe przepisy?

Według szacunków resortu rolnictwa, w kampanii 2026 nowe regulacje obejmą około 25 tysięcy rolników, zarówno kontynuujących zobowiązania ekologiczne, jak i nowych beneficjentów.

Konsultacje publiczne projektu zaplanowano na luty 2026 roku, natomiast wejście w życie przepisów przewidziano na 15 marca 2026 roku. 

​
Mniej biurokracji, więcej praktyki

Zapowiadane zmiany mają ograniczyć formalności, zwiększyć elastyczność gospodarstw i uporządkować system sankcji. Jeśli przepisy zostaną wdrożone zgodnie z zapowiedziami, dopłaty ekologiczne mają stać się realnym wsparciem produkcji, a nie źródłem administracyjnego ryzyka.