W całej Polsce nasilają się kontrole gospodarstw korzystających z nawodnień, a Wody Polskie zapowiadają walkę z nielegalnym poborem wody.

Najważniejsze informacje: 

• Wody Polskie kontrolują studnie, pompy i systemy nawadniania w gospodarstwach.
• Pozwolenie wodnoprawne może być wymagane już przy poborze powyżej 5 m³ wody na dobę.
• Za nielegalny pobór grożą wysokie kary finansowe, a nawet nakaz likwidacji instalacji. 

Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie prowadzi w maju 2026 roku intensywne działania terenowe związane z kontrolą poboru wód do nawadniania upraw. Szczególnie aktywne są regionalne zarządy gospodarki wodnej, m.in. w Bydgoszczy, gdzie rozpoczęto akcję wykrywania nielegalnych poborów oraz nawodnień prowadzonych bez wymaganych zgód wodnoprawnych. 

​
Kontrole na polach i w sadach. Co sprawdzają Wody Polskie?

Kontrole obejmują gospodarstwa korzystające z wód powierzchniowych i podziemnych do podlewania pól, sadów, plantacji jagodowych czy warzywników.

Urzędnicy sprawdzają przede wszystkim: 

• legalność poboru wody, 
• posiadanie pozwolenia wodnoprawnego, 
• zgodność wykonania urządzeń wodnych z przepisami, 
• ilość pobieranej wody. 

W praktyce kontrolowane mogą być studnie głębinowe, pompy, zbiorniki retencyjne oraz instalacje nawadniające. 

Kiedy potrzebne jest pozwolenie wodnoprawne? 

Zgodnie z obowiązującym Prawem wodnym pozwolenie wodnoprawne wymagane jest m.in. przy: 

• poborze wód powierzchniowych lub podziemnych na potrzeby działalności rolniczej, 
• wykonywaniu urządzeń wodnych, 
• nawadnianiu gruntów lub upraw w ilości przekraczającej średniorocznie 5 m³ na dobę. 

Oznacza to, że większe gospodarstwa korzystające z regularnego nawadniania powinny zweryfikować, czy posiadają wymagane dokumenty. Dotyczy to szczególnie producentów warzyw, sadowników oraz plantatorów owoców miękkich. 

​
Nielegalne studnie i nawodnienia pod lupą

Wody Polskie przypominają, że przepisy obejmują nie tylko sam pobór wody, ale również urządzenia służące do jej ujmowania i przesyłu. Problem może pojawić się już na etapie budowy studni głębinowej lub montażu instalacji pompowych bez wcześniejszego sprawdzenia wymogów formalnych.

W przypadku wykrycia nielegalnych urządzeń możliwe jest wszczęcie postępowania legalizacyjnego, naliczenie opłat albo wydanie decyzji nakazującej likwidację instalacji. 

Kary za nielegalny pobór wody mogą być bardzo wysokie

Skala problemu rośnie wraz z nasilającą się suszą. Według danych przekazanych przez Wody Polskie, w latach 2025–2026 wydano tysiące decyzji administracyjnych dotyczących nielegalnego poboru wód podziemnych. Łączna wartość kar przekroczyła 14 mln zł, a najwyższa sankcja wyniosła ponad 760 tys. zł.

W określonych przypadkach przepisy przewidują również:

• grzywny, 
• ograniczenie wolności, 
• areszt, 
• zakaz dalszego korzystania z wód. 

Dla gospodarstw opierających produkcję na nawadnianiu może to oznaczać poważne problemy w środku sezonu wegetacyjnego. 

Susza zwiększa presję na kontrole gospodarstw

Eksperci zwracają uwagę, że coraz niższe poziomy wód gruntowych i deficyt opadów powodują wzrost nieewidencjonowanego poboru wody. Według informacji przekazanych PAP, w niektórych regionach skala poboru poza oficjalną ewidencją może sięgać nawet 50 proc. poboru rejestrowanego.

Wody Polskie podkreślają, że celem kontroli jest ochrona zasobów wodnych i ograniczenie niekontrolowanego wykorzystywania wód podziemnych. Instytucja zapowiada dalsze działania kontrolne w kolejnych miesiącach sezonu nawodnieniowego. 

Rolnicy powinni sprawdzić dokumenty jeszcze przed kontrolą

Największe ryzyko dotyczy gospodarstw, które przez lata rozbudowywały systemy nawadniania bez wcześniejszej analizy obowiązków wynikających z Prawa wodnego. Przed rozpoczęciem sezonu warto sprawdzić: 

• legalność studni i ujęć wody, 
• ważność pozwoleń wodnoprawnych, 
• dokumentację urządzeń nawadniających, 
• ilość pobieranej wody. 

Wody Polskie zalecają kontakt z właściwym Zarządem Zlewni lub Nadzorem Wodnym w celu ustalenia, jakie formalności obowiązują w konkretnym przypadku.