Pod koniec 2025 roku Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy, który radykalnie zmienia zasady uznawania rolników za aktywnych zawodowo. Nowe przepisy mają jeden główny cel: dopłaty i inne formy wsparcia mają trafiać wyłącznie do osób faktycznie prowadzących działalność rolniczą, a nie do właścicieli gruntów niewykorzystywanych produkcyjnie.

Zmiany mają kluczowe znaczenie dla kampanii dopłat bezpośrednich i ONW za 2026 rok i będą obowiązywać już od pierwszego dnia składania wniosków. 

Kim będzie „rolnik aktywny zawodowo” według nowych przepisów?

Jak wskazuje Centrum Doradztwa Rolniczego, za rolnika aktywnego zawodowo uznana zostanie osoba, która udokumentuje rzeczywistą działalność rolniczą w okresie: 

• od 1 czerwca roku poprzedzającego złożenie wniosku,
• do 31 maja roku złożenia wniosku o pomoc. 

Warunkiem będzie spełnienie co najmniej jednego z kryteriów: 

• poniesienie kosztów prowadzenia działalności rolniczej lub,
• uzyskanie przychodu ze sprzedaży własnych produktów rolnych,

w wysokości odpowiedniej do wielkości gospodarstwa, zadeklarowanej we wniosku o płatności. 

Automatyczne uznanie za aktywnego rolnika – kto skorzysta?

Część gospodarstw nie będzie musiała składać dodatkowych dokumentów. Zgodnie z szacunkami Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, około 570 tys. rolników zostanie uznanych za aktywnych zawodowo automatycznie, na podstawie danych dostępnych w rejestrach administracyjnych.

Z mocy ustawy za rolników aktywnych zawodowo uznani zostaną m.in. ci, którzy: 

• posiadają zwierzęta gospodarskie w odpowiedniej liczbie DJP, 
• mają małżonka spełniającego kryteria aktywnego rolnika, 
• spełniają warunki do przyznania pomocy lub mają już przyznaną pomoc w ramach wybranych interwencji Planu Strategicznego dla WPR, 
• otrzymali co najmniej pierwszą ratę „Premii dla młodych rolników”, 
• korzystali z dopłat do materiału siewnego. 

Dodatkowo automatycznie uznane za aktywnych będą: 

• spółdzielnie rolników, 
• grupy producentów rolnych.

Specjalne rozwiązanie dla małych gospodarstw

Ustawodawca przewidział okres przejściowy dla najmniejszych gospodarstw, aby ograniczyć ryzyko wykluczenia z systemu dopłat.

Za rolników aktywnych zawodowo automatycznie zostaną uznani także ci, którzy: 

• w 2025 roku otrzymali z płatności bezpośrednich nie więcej niż 1125 euro, 
• co odpowiada gospodarstwom do 5 ha, objętym systemem płatności dla małych gospodarstw. 

​
Od kiedy nowe przepisy zaczną obowiązywać?

Zgodnie z projektem ustawa ma wejść w życie 15 marca 2026 roku, czyli dokładnie w dniu rozpoczęcia naboru wniosków o płatności bezpośrednie i ONW za 2026 r. Oznacza to, że już najbliższa kampania dopłat będzie prowadzona według nowych zasad. 

Dlaczego wprowadzono nową definicję aktywnego rolnika?

Nowe regulacje wynikają bezpośrednio z przepisów Unia Europejska i założeń Wspólna Polityka Rolna.

Celem zmian jest: 

• lepsze ukierunkowanie wsparcia finansowego, 
• uszczelnienie systemu dopłat, 
• wyeliminowanie sytuacji, w których środki trafiają do osób nieprowadzących realnej produkcji rolniczej. 

W praktyce oznacza to koniec „biernych dopłat” i wyraźne rozdzielenie właścicieli gruntów od aktywnych producentów rolnych. 

Najważniejsze wnioski 

• Aktywność rolnicza będzie musiała być możliwa do wykazania – kosztami lub przychodami. 
• Duża część gospodarstw przejdzie weryfikację automatycznie, bez dodatkowych formalności. 
• Małe gospodarstwa zyskają ochronę przejściową. 
• Nowe zasady obowiązują już od kampanii 2026. 

Zmiany te mogą w istotny sposób wpłynąć na strukturę beneficjentów dopłat, a jednocześnie wzmocnić pozycję gospodarstw faktycznie produkujących żywność.