Wraz z początkiem 2026 roku wzrosły sankcje finansowe związane z gospodarowaniem nawozami naturalnymi.

Najważniejsze fakty: 

• Najwyższa kara dotyczy niewłaściwego przechowywania obornika i przekracza 4500 zł.
• Podwyżki objęły wszystkie naruszenia programu azotanowego.
• Kontrole mogą skutkować nie tylko karą, ale też utratą części dopłat. 

Program azotanowy 2026 – wyższe stawki kar dla gospodarstw

Od 2026 roku obowiązują zaktualizowane maksymalne stawki opłat za naruszenia przepisów środowiskowych w rolnictwie. Regulacje te wynikają z krajowego programu ograniczającego odpływ azotanów do wód.

Największe obciążenie finansowe dotyczy magazynowania nawozów naturalnych. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości kara może sięgnąć 4563,37 zł. To najwyższa z obowiązujących sankcji i jednocześnie jedna z najczęściej nakładanych w trakcie kontroli.

Podwyższone zostały również inne opłaty: 

• ponad 3000 zł za stosowanie nawozów niezgodnie z przepisami, 
• ponad 760 zł za błędy w ewidencji zabiegów, 
• ponad 760 zł za brak wymaganego planu nawożenia. 

Gdzie rolnicy najczęściej popełniają błędy?

W praktyce największe ryzyko dotyczy infrastruktury i formalności.

Nieprawidłowości pojawiają się m.in. przy:

• składowaniu obornika bez odpowiedniego zabezpieczenia, 
• braku szczelnych płyt lub zbiorników, 
• nieprowadzeniu aktualnej dokumentacji nawożenia, 
• stosowaniu nawozów poza wyznaczonymi terminami. 

Nawet pojedyncze uchybienie może zostać uznane za naruszenie przepisów, co w konsekwencji oznacza konieczność zapłaty kary. 

Kontrole w gospodarstwach – kto i kiedy sprawdza?

Przestrzeganie zasad programu azotanowego jest regularnie weryfikowane.

Uprawnienia kontrolne posiadają: 

• Inspekcja Ochrony Środowiska, 
• Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) – zwłaszcza przy kontroli dopłat. 

W przypadku wykrycia uchybień konsekwencje mogą być podwójne. Oprócz kary administracyjnej możliwe jest także zmniejszenie wsparcia finansowego, co szczególnie odczuwają gospodarstwa korzystające z płatności bezpośrednich. 

Rosnące wymagania środowiskowe a praktyka rolnicza

Podnoszenie stawek kar wpisuje się w szerszy trend zaostrzania przepisów związanych z ochroną wód. Polska, podobnie jak inne kraje Unii Europejskiej, zobowiązana jest do ograniczania odpływu azotu z rolnictwa.

W efekcie coraz większe znaczenie ma nie tylko sposób nawożenia, ale także jego dokumentowanie i warunki przechowywania nawozów naturalnych. Dla wielu gospodarstw oznacza to konieczność inwestycji w infrastrukturę oraz większą dbałość o formalności.