Od 1 stycznia 2026 roku rolnicy muszą liczyć się z kolejnym wzrostem kar za naruszenie przepisów programu azotanowego. Zaktualizowane stawki zostały opublikowane jesienią 2025 roku i – zgodnie z coroczną praktyką - są wyższe niż obowiązujące w roku poprzednim. Zmiany obejmują zarówno nieprawidłowe stosowanie nawozów, jak i błędy formalne związane z dokumentacją oraz przechowywaniem nawozów naturalnych.
Program azotanowy – obowiązki rolników
Program działań mających na celu ograniczenie zanieczyszczenia wód azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych nakłada na producentów rolnych szereg obowiązków dotyczących nawożenia azotem.
Obejmują one m.in.:
- przestrzeganie terminów stosowania nawozów,
- stosowanie dawek zgodnych z przepisami,
- prawidłowe przechowywanie nawozów naturalnych, w tym obornika i gnojowicy,
- prowadzenie wymaganej dokumentacji,
- sporządzanie planu nawożenia azotem, jeśli jest wymagany.
Naruszenie któregokolwiek z tych elementów może skutkować nałożeniem kary finansowej, której wysokość zależy od rodzaju i skali uchybienia.
Nowe stawki kar na 2026 rok
Zgodnie z obwieszczeniem wydanym 1 października 2025 r. przez Minister Infrastruktury, od 1 stycznia 2026 r. maksymalne stawki opłat za naruszenie programu azotanowego wyniosą:
- 3 042,25 zł - za stosowanie nawozów niezgodnie z przepisami,
- 4 563,37 zł - za przechowywanie nawozów naturalnych w sposób niezgodny z wymogami,
- 760,56 zł - za prowadzenie dokumentacji programu azotanowego niezgodnie z przepisami,
- 760,56 zł - za brak planu nawożenia azotem.
Dla porównania, w 2025 roku analogiczne kary wynosiły odpowiednio: 2 936,53 zł, 4 404,80 zł oraz po 734,13 zł. Oznacza to kolejny, choć umiarkowany, wzrost obciążeń finansowych dla gospodarstw niespełniających wymogów.
Kto kontroluje przestrzeganie przepisów?
Kontrole realizacji programu azotanowego prowadzone są przez Inspekcja Ochrony Środowiska, a także przez ARiMR w ramach weryfikacji warunków przyznawania płatności bezpośrednich i obszarowych. Stwierdzenie nieprawidłowości może skutkować nie tylko karą administracyjną, ale również zmniejszeniem lub cofnięciem części dopłat.
Dlaczego kary rosną?
Coroczna aktualizacja stawek kar wynika z obowiązujących przepisów i mechanizmu ich waloryzacji. Celem systemu sankcji jest zwiększenie skuteczności ochrony wód przed zanieczyszczeniem azotanami, a nie wyłącznie nakładanie obciążeń finansowych. W praktyce oznacza to, że nawet drobne uchybienia formalne mogą generować realne koszty dla gospodarstwa.
Co to oznacza dla gospodarstw w 2026 roku?
Rok 2026 przyniesie jeszcze większe znaczenie prawidłowej organizacji nawożenia i dokumentacji. Regularna aktualizacja planów nawożenia, właściwe magazynowanie nawozów naturalnych oraz bieżące prowadzenie ewidencji stają się kluczowe nie tylko z punktu widzenia środowiskowego, ale także ekonomicznego. W warunkach rosnących kosztów produkcji unikanie kar administracyjnych pozostaje jednym z najprostszych sposobów ochrony rentowności gospodarstwa.
