W tym artykule poruszono: 

• stanowisko PIPC wobec planowanego zawieszenia ceł na mocznik i amoniak,
• ryzyko osłabienia europejskiego przemysłu nawozowego po ograniczeniu CBAM,
  
• znaczenie ETS i CBAM dla ochrony rynku UE przed dumpingiem kosztowym.

Zawieszenie ceł na nawozy – krytyczna ocena branży chemicznej

Zapowiedzi czasowego zawieszenia ceł na mocznik i amoniak oraz ograniczenia mechanizmu CBAM mają – według deklaracji – obniżyć ceny nawozów i wesprzeć rolników w 2026 roku. Propozycje te są procedowane przez Komisję Europejską w ramach bieżących działań handlowych i regulacyjnych.

Jednocześnie Polska Izba Przemysłu Chemicznego jednoznacznie ocenia, że takie rozwiązanie oznacza przerzucenie kosztów i ryzyk na europejski przemysł nawozowy, bez zapewnienia mechanizmów kompensacyjnych.

W komentarzu dla mediów Tomasz Zieliński, Prezes Zarządu Polskiej Izby Przemysłu Chemicznego (PIPC), wskazał, że:

„Przerzucanie ciężaru ochrony rynku wyłącznie na producentów nawozów, poprzez zawieszenie ceł i CBAM bez mechanizmów kompensacyjnych, prowadzi do trwałego osłabienia bezpieczeństwa całej Unii Europejskiej.”

Nawozy jako element bezpieczeństwa żywnościowego i przemysłowego

Według stanowiska PIPC produkcja nawozów mineralnych nie jest wyłącznie działalnością rynkową, lecz strategicznym elementem bezpieczeństwa żywnościowego, przemysłowego i gospodarczego UE. Stabilność sektora nawozowego bezpośrednio wpływa na ciągłość produkcji rolnej, poziom plonów oraz dostępność nawozów w długim horyzoncie czasowym.

Podkreśla się, że ochrona tych zdolności produkcyjnych powinna być realizowana systemowo, z wykorzystaniem instrumentów polityki handlowej, klimatycznej i finansowej UE. Jednostronne zawieszanie ceł i mechanizmów ochronnych osłabia odporność rynku, zamiast ją wzmacniać.

​

Kontekst polityczny i umowa UE-Mercosur

PIPC zwraca uwagę, że zapowiedzi dotyczące ceł na nawozy pojawiają się w okresie nasilonej debaty wokół porozumienia handlowego UE–Mercosur. W ocenie branży obecna narracja publiczna koncentruje się niemal wyłącznie na krótkoterminowym efekcie cenowym, pomijając konsekwencje dla konkurencyjności unijnego przemysłu.

Wskazuje się, że instrumenty doraźne nie rozwiązują strukturalnych problemów rolnictwa, a jednocześnie mogą prowadzić do trwałego uzależnienia rynku UE od importu nawozów z państw trzecich.

CBAM i ETS – narzędzia ochrony rynku

Mechanizm CBAM został zaprojektowany jako narzędzie wyrównujące koszty emisji CO₂ między producentami unijnymi a importerami. PIPC przyznaje, że CBAM nie jest rozwiązaniem doskonałym i niesie ryzyka obejścia, jednak w obecnych realiach regulacyjnych pełni istotną funkcję ochronną.

Jeszcze ważniejszą rolę odgrywają bezpłatne uprawnienia w systemie EU ETS, które bezpośrednio kompensują koszty polityki klimatycznej UE. Zdaniem branży zawieszenie CBAM bez utrzymania lub zwiększenia ochrony w ramach ETS oznaczałoby faktyczne odsłonięcie rynku UE na dumping kosztowy.

Ryzyko trwałego osłabienia europejskiego przemysłu nawozowego

Stanowisko PIPC wskazuje, że polityka handlowa i klimatyczna UE powinna być spójna i przewidywalna. Fragmentaryczne decyzje, podejmowane bez pełnej oceny skutków i konsultacji z przemysłem, zwiększają ryzyko destabilizacji rynku.

W ocenie branży krótkoterminowa obniżka cen nawozów może okazać się iluzoryczna, jeśli doprowadzi do osłabienia europejskich producentów i wzrostu zależności od importu. Długofalowo takie działania mogą negatywnie wpłynąć zarówno na przemysł nawozowy, jak i na stabilność rolnictwa w Unii Europejskiej.