Decyzja prezydenta Karola Nawrockiego wywołała silne poruszenie w środowisku rolniczym i na rynku nieruchomości rolnych.

• Prezydent zawetował nowelizację ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, która miała uprościć obrót ziemią rolną. 
• Kancelaria Prezydenta wskazuje na ryzyko osłabienia kontroli państwa nad polską ziemią, szczególnie w kontekście mniejszych gospodarstw. 
• Rząd przekonywał, że zmiany były elementem deregulacji i miały ograniczyć formalności dla przedsiębiorców. 

Weto prezydenta wobec zmian w obrocie ziemią rolną

Prezydent Karol Nawrocki odmówił podpisania nowelizacji ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego. Informację potwierdziła Kancelaria Prezydenta RP, wskazując, że proponowane przepisy mogły prowadzić do nadmiernego ograniczenia państwowej kontroli nad obrotem gruntami rolnymi.

W opublikowanym oświadczeniu podkreślono, że ziemia rolna została uznana za element bezpieczeństwa żywnościowego państwa oraz strategiczny zasób polskiej wsi. Według prezydenta nowe przepisy mogły sprzyjać procesom koncentracji gruntów i pogłębiać presję konkurencyjną wobec rodzinnych gospodarstw rolnych. 

Jakie zmiany miała wprowadzić nowelizacja?

Zawetowana ustawa przewidywała uproszczenia dotyczące nabywania nieruchomości rolnych przez przedsiębiorców przechodzących procesy przekształceń organizacyjnych. W praktyce oznaczałoby to m.in., że: 

• przedsiębiorca zmieniający jednoosobową działalność gospodarczą w spółkę handlową mógłby przejąć nieruchomość rolną bez zgody dyrektora generalnego KOWR, 
• spółki handlowe przekształcające się w inne spółki nie podlegałyby części obecnych ograniczeń dotyczących obrotu ziemią rolną. 

Ministerstwo Rolnictwa argumentowało, że nowe przepisy miały uprościć procedury, ograniczyć koszty administracyjne i zwiększyć bezpieczeństwo prawne przedsiębiorców. Projekt był prezentowany jako element szerokiego pakietu deregulacyjnego przygotowanego przez rząd. 

Mniejsze gospodarstwa w centrum sporu

Najmocniejszym argumentem strony prezydenckiej była ochrona mniejszych gospodarstw rolnych. W komunikacie Kancelarii Prezydenta wskazano, że ułatwienie obrotu nieruchomościami mogłoby przyspieszyć wypieranie rodzinnych gospodarstw przez silniejsze podmioty kapitałowe.

Weto wpisuje się jednocześnie w trwającą od kilku lat debatę dotyczącą ochrony polskiej ziemi rolnej przed nadmierną koncentracją oraz spekulacyjnym wykupem gruntów. W ostatnich latach przepisy dotyczące obrotu ziemią były wielokrotnie zaostrzane i liberalizowane w wybranych obszarach, co regularnie wywoływało spory pomiędzy organizacjami rolniczymi, rządem i środowiskami przedsiębiorców. 

Co oznacza decyzja dla rynku rolnego?

Po zawetowaniu ustawy obowiązujące pozostają dotychczasowe regulacje dotyczące nabywania nieruchomości rolnych, w tym mechanizmy kontrolne realizowane przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa.

Dla rynku oznacza to utrzymanie obecnych procedur administracyjnych przy przekształceniach przedsiębiorstw posiadających grunty rolne. Eksperci rynku nieruchomości rolnej wskazują jednocześnie, że decyzja może wydłużyć część procesów inwestycyjnych i korporacyjnych związanych z gruntami rolnymi.

Jednocześnie środowiska reprezentujące gospodarstwa rodzinne oceniają, że utrzymanie obecnych ograniczeń może ograniczyć presję na wzrost cen ziemi rolnej i utrzymać większą kontrolę nad strukturą własnościową gruntów w Polsce.