Koniunktura w polskim rolnictwie nieznacznie poprawiła się w III kwartale 2026 r., jednak najnowsze dane SGH pokazują, że sytuacja ekonomiczna gospodarstw nadal pozostaje trudna.
- Wskaźnik koniunktury IRGAGR wzrósł o 3 pkt. względem II kwartału, ale poprawa ma charakter sezonowy.
- W porównaniu z ubiegłym rokiem wskaźnik pozostaje niższy aż o 11,2 pkt.
- Presja na wyniki gospodarstw przekłada się na wydatki – rolnicy ograniczają m.in. zakupy nawozów, środków ochrony roślin i pasz oraz inwestycje w gospodarstwach.
Koniunktura w rolnictwie poprawiła się, ale tylko sezonowo
Z najnowszego badania Instytutu Rozwoju Gospodarczego SGH wynika, że w III kwartale 2026 r. wskaźnik koniunktury w rolnictwie IRGAGR zwiększył się o 3 pkt. w stosunku do poprzedniego kwartału.
Nie oznacza to jednak trwałej poprawy sytuacji gospodarstw. Wzrost wskaźnika w II i III kwartale jest typowy dla sezonowego rytmu produkcji rolnej. W ujęciu rocznym IRGAGR pozostaje o 11,2 pkt. poniżej poziomu z III kwartału 2025 r.
Co więcej, od pięciu kwartałów roczna dynamika wskaźnika słabnie, a od trzech kwartałów pozostaje ujemna.
Przychody gospodarstw wzrosły, ale nastroje rolników się pogorszyły
Za kwartalną poprawą koniunktury stoją przede wszystkim wyższe przychody gospodarstw. Wskaźnik wyrównanych przychodów pieniężnych wzrósł względem II kwartału o 8 pkt.
Jednocześnie wskaźnik zaufania, czyli druga składowa IRGAGR, obniżył się o 7 pkt. Oba wskaźniki pozostają również słabsze niż przed rokiem – odpowiednio o 10,5 i 12,7 pkt.
Największą poprawę sytuacji odnotowano w gospodarstwach z makroregionu północnego, gospodarstwach powyżej 50 ha oraz zajmujących się uprawą roślin innych niż wieloletnie. Pogorszenie zgłaszały natomiast m.in. gospodarstwa z makroregionów środkowozachodniego i południowego oraz prowadzące produkcję zwierzęcą.
Ceny skupu nadal wywierają presję na gospodarstwa
Jednym z problemów wskazywanych przez SGH pozostaje rozwieranie się nożyc cenowych, czyli niekorzystna relacja pomiędzy kosztami produkcji a cenami uzyskiwanymi przez gospodarstwa za produkty rolne.
Potwierdzają to również dane GUS. W lipcu 2026 r. ceny skupu podstawowych produktów rolnych były o 13,8% niższe niż w lipcu 2025 r. W przypadku pszenicy spadek wyniósł 3,6% rok do roku, natomiast ceny skupu żywca wieprzowego były niższe aż o 25,3%.
Na sytuację gospodarstw wpływają również konkurencja na rynkach rolno-spożywczych, zmienne warunki pogodowe oraz napięcia geopolityczne oddziałujące na rynki energii.
Rolnicy ograniczają wydatki na nawozy i środki do produkcji
Trudniejsza sytuacja ekonomiczna coraz wyraźniej wpływa na decyzje zakupowe gospodarstw. Według IRG SGH spadają wydatki zarówno na inwestycje, jak i bieżące środki produkcji.
Ograniczane są zakupy nowych maszyn oraz inwestycje w obiekty inwentarskie. Gospodarstwa deklarują również mniejsze zużycie nawozów mineralnych, środków ochrony roślin i pasz.
Wskaźniki dotyczące wydatków na inwestycje oraz zakup obrotowych środków produkcji obniżyły się zarówno w porównaniu z poprzednim kwartałem, jak i pozostają wyraźnie poniżej poziomów sprzed roku. Jednocześnie maleje skłonność rolników do zaciągania kredytów na finansowanie produkcji rolnej. Badanie IRG SGH przeprowadzono w lipcu i sierpniu 2026 r. na próbie 2312 gospodarstw rolnych.
