W świetle najnowszych przepisów legalny pobyt obywateli Ukrainy przebywających w Polsce z tytułu działań wojennych został przedłużony do 4 marca 2026 roku.
To kluczowa informacja dla sektora rolniczego, bo dotyczy także pomocników rolnika – osób, które wspierają gospodarstwa rolne w pracach sezonowych czy produkcyjnych.
W poniższym artykule przybliżę, co oznaczają te zmiany dla rolników i pracowników z Ukrainy, jakie obowiązki i ograniczenia wynikają z nowelizacji oraz jakie pułapki prawne mogą się pojawić.
Przedłużenie legalnego pobytu do 4 marca 2026 roku
Zgodnie z nowelizacją ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy (tzw. specustawa), okres pobytu obywateli Ukrainy, którzy przybyli do Polski po 24 lutego 2022 r., uznawany za legalny, zostaje przedłużony do 4 marca 2026 r.
To oznacza, że pomocnicy rolnika – będący obywatelami Ukrainy i przebywający legalnie na mocy tej ustawy – mogą świadczyć pracę w gospodarstwie (zarówno w produkcji roślinnej, jak i zwierzęcej) do tej daty, na podstawie umowy o pomocy przy zbiorach.
Rolnik, który zatrudnia takiego pracownika, musi spełnić obowiązki związane z ubezpieczeniem: wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim (w ograniczonym zakresie) oraz ubezpieczeniem zdrowotnym.
Kiedy pracownik może stracić uprawnienie do legalnego pobytu?
Warto jednak pamiętać, że prawo do legalnego pobytu w ramach tej ustawy nie jest absolutne. Obywatel Ukrainy może utracić to prawo w następujących sytuacjach:
- opuszczenie Polski na okres powyżej 30 dni,
- uzyskanie ochrony czasowej w innym państwie UE,
- przekroczenie granicy za pomocą małego ruchu granicznego,
- uzyskanie zezwolenia na pobyt (np. czasowego) w Polsce.
W takim wypadku zakres pracy, jaki może być świadczony w ramach umowy o pomocy przy zbiorach, staje się ograniczony do czynności ustawowo określonych – głównie przy zbiorach owoców, warzyw, tytoniu, chmielu, ziół i roślin zielarskich, oraz z zachowaniem limitów czasu trwania tych umów zgodnie z ustawą o ubezpieczeniu społecznym rolników.
Znaczenie dla rolników: stabilność i ryzyka
Dla rolników:
- Przedłużenie terminu do 4 marca 2026 r. stwarza większą pewność prawną w planowaniu prac sezonowych i zatrudnianiu pracowników z Ukrainy.
- Należy jednak pilnie monitorować, czy sytuacje, w których pracownik traci uprawnienia, nie wystąpią – ponieważ ewentualny brak legalności może skutkować konsekwencjami dla pracodawcy (np. w obszarze prawa pracy czy ubezpieczeń).
Dla pomocników rolnika z Ukrainy:
- Umożliwia im to kontynuację pracy na polskich gospodarstwach do wiosny 2026 r., z ochroną socjalną (ubezpieczenia) w ramach obowiązujących przepisów.
- Muszą jednak dbać o to, by nie utracić prawa legalnego pobytu (np. przez długie opuszczenie kraju).
- W przypadku utraty tego prawa, zakres możliwej pracy znacząco się zawęża.
Praktyczne wskazówki dla gospodarstw rolnych
- Sprawdź status pobytowy pracownika z Ukrainy – upewnij się, że pracownik nadal spełnia warunki legalnego pobytu (nie przekroczył 30 dni poza Polską, nie uzyskał pobytu w innym kraju UE itp.).
- Zawrzyj właściwą umowę o pomocy przy zbiorach – zgodną z przepisami, uwzględniając pełny zakres obowiązków, jeśli pracownik ma prawo pracować nie tylko przy zbiorach.
- Zadbaj o ubezpieczenia – rolnik musi zgłosić pracownika do ubezpieczeń wypadkowego, chorobowego, macierzyńskiego (w ograniczonym zakresie) i zdrowotnego.
- Monitoruj zmiany legislacyjne – choć obecna ustawa przedłuża legalność do marca 2026 r., w przyszłości mogą pojawiać się kolejne regulacje lub ograniczenia. Już teraz słyszy się o uszczelnieniach systemu świadczeń dla obywateli Ukrainy i zmianach w zasadach nadawania PESEL, integracji baz danych itp.
- Bądź świadomy ryzyka – pracownik, który utraci prawo legalnego pobytu, może prowadzić do nieprawidłowości prawnych – umowę należy dostosować do ograniczonego katalogu prac (gdy taki przypadek wystąpi).
Podsumowanie
Nowe regulacje, zgodnie z którymi legalny pobyt obywateli Ukrainy w Polsce jest przedłużony do 4 marca 2026 roku, to duża ulga dla sektora rolnego – umożliwiają dalsze zatrudnienie pomocników rolnika z Ukrainy bez nagłych przerw prawnych.
Jednak niezbędna jest ostrożność i dokładność formalna — zarówno ze strony rolników (by spełniać obowiązki ubezpieczeniowe i prawne), jak i pracowników (by zachować prawa legalnego pobytu).
Chcesz być na bieżąco z najnowszymi informacjami? Śledź nasze wiadomości NONSTOP z branży rolniczej i publikacje w dziale nawozy TV.
