Rolnicy ryczałtowi ponownie alarmują o nierównych zasadach wsparcia w ramach WPR

Najważniejsze fakty: 

• Samorząd rolniczy domaga się uznania VAT za koszt kwalifikowalny w inwestycjach finansowanych z WPR,
• Ministerstwo rolnictwa odrzuca postulat i nie planuje zmian w trakcie trwania programu,
• Rolnicy ryczałtowi realnie tracą na inwestycjach, mimo częściowego zwrotu podatku.

VAT jako realny koszt inwestycji

Samorząd rolniczy, reprezentowany przez Krajową Radę Izb Rolniczych, wystąpił do resortu rolnictwa z postulatem zmiany zasad przyznawania wsparcia w ramach Planu Strategicznego WPR 2023–2027. Kluczowym elementem wniosku było uznanie podatku VAT za koszt kwalifikowalny dla rolników ryczałtowych.

W przypadku tej grupy gospodarstw VAT nie podlega odliczeniu, co oznacza, że stanowi bezpośredni koszt inwestycji. W praktyce prowadzi to do sytuacji, w której rolnicy ryczałtowi muszą przeznaczać więcej środków własnych niż gospodarstwa rozliczające się jako czynni podatnicy VAT. 

Nierówna konkurencja między gospodarstwami

Obecne regulacje powodują wyraźne różnice w poziomie wsparcia. Rolnicy będący płatnikami VAT mogą odzyskać podatek naliczony, natomiast ryczałtowcy takiej możliwości nie mają.

W efekcie:

• rzeczywista wartość pomocy jest niższa, 
• koszty inwestycji rosną, 
• spada konkurencyjność gospodarstw ryczałtowych. 

Zdaniem izb rolniczych system wsparcia nie uwzględnia specyfiki tej grupy producentów, co w dłuższej perspektywie może pogłębiać różnice strukturalne w rolnictwie.

Ministerstwo: brak zmian w trakcie programu

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi jednoznacznie wskazuje, że VAT pozostaje kosztem niekwalifikowalnym we wszystkich działaniach inwestycyjnych realizowanych w ramach Planu Strategicznego WPR.

Zasada ta dotyczy m.in. programu „Rozwój małych gospodarstw” i ma charakter systemowy. Resort podkreśla, że obowiązujące regulacje są zgodne z przyjętymi wytycznymi oraz zasadami kontroli środków unijnych. 

Częściowy zwrot VAT – ograniczona rekompensata

Rolnicy ryczałtowi mogą korzystać z mechanizmu zryczałtowanego zwrotu podatku VAT. Polega on na uzyskaniu dopłaty w wysokości 6,5% wartości sprzedaży produktów rolnych lub usług świadczonych na rzecz podatników VAT.

Rozwiązanie to jednak nie rekompensuje pełnych kosztów podatku ponoszonego przy inwestycjach, co pozostaje jednym z głównych punktów spornych.

​
Wyjątek: młodzi rolnicy

Odmienne zasady obowiązują w przypadku działania „Premia dla młodych rolników”. W tym programie wsparcie przyznawane jest w formie ryczałtowej, bez klasycznego podziału na koszty kwalifikowalne i niekwalifikowalne.

Oznacza to, że kwestia VAT nie wpływa bezpośrednio na wysokość przyznanej premii, jak ma to miejsce w działaniach inwestycyjnych. 

Zmiany dopiero w kolejnej perspektywie?

Resort rolnictwa zaznacza, że modyfikacja zasad w trakcie trwania obecnej perspektywy finansowej byłaby trudna do wdrożenia. W latach 2023–2025 przeprowadzono już nabory według obowiązujących reguł.

Wprowadzenie nowych zasad wyłącznie dla części beneficjentów mogłoby zostać uznane za naruszenie zasady równego traktowania i zakwestionowane przez instytucje unijne, w tym Komisję Europejską czy Europejski Trybunał Obrachunkowy. Obecnie oznacza to jedno: rolnicy ryczałtowi nadal muszą finansować VAT z własnych środków, co w wielu przypadkach ogranicza skalę planowanych inwestycji.