Od 10 października 2025 roku obowiązują nowe zasady orzecznictwa lekarskiego w KRUS, które znacznie upraszczają procedury przyznawania świadczeń dla rolników. Orzeczenia będą mogły być wydawane bez konieczności osobistego badania, na podstawie dostarczonej dokumentacji medycznej – co oznacza koniec kolejek i kosztownych wizyt u lekarza-orzecznika.

Jako dziennikarz-agronom przyjrzałem się najistotniejszym aspektom tej zmiany oraz jej praktycznemu znaczeniu dla społeczności wiejskiej. 

Co dokładnie zmienia się w orzecznictwie KRUS?

1. Orzeczenia „zdalne”, bez wymogu stawiennictwa
   Dotychczas stawiennictwo rolnika na badaniu było obowiązkowe, co generowało koszty, dojazdy, kolejki i długi czas oczekiwania – zwłaszcza dla osób starszych lub o ograniczonej mobilności. Nowe przepisy umożliwiają wydawanie orzeczeń na podstawie dokumentacji medycznej, bez wizyty u lekarza, jeśli dokumenty są kompletne i wystarczające. Dopiero w sytuacjach wyjątkowych, gdy dokumentacja jest niewystarczająca, lekarz-orzecznik może wezwać rolnika do badania lub – gdy stawienie się nie jest możliwe – przeprowadzić wizytę w domu. 
2. Znika bariera rejonizacji – dostęp do specjalistów spoza regionu
   Nowy model pozawala włączać do decyzji lekarzy-specjalistów spoza obszaru zamieszkania rolnika. W praktyce eliminuje to problem braku specjalistów w regionach wiejskich i ogranicza nierówności w dostępie do orzecznictwa. 
3. Ujednolicone formularze i cyfryzacja orzeczeń
   KRUS wprowadza zuniformizowane formularze orzeczeń, oparte na mierzalnych skalach stanu zdrowia, a nie ogólnych opisach tekstowych. To pozwoli ograniczyć swobodę interpretacyjną i zapewnić spójność decyzji w całym kraju. Ponadto digitalizacja procedur ma umożliwić szybszą analizę danych, wykrywanie wzorców schorzeń i lepsze zarządzanie orzecznictwem. 
4. Zmiany w kadrach orzeczniczych
   Jednym z problemów dotychczasowych procedur był deficyt lekarzy-orzeczników i przewaga pracowników w starszym wieku. W związku z tym planowane jest złagodzenie wymagań kwalifikacyjnych dla orzekających lekarzy, co ma ułatwić obsadę wakatów. 

​
Kogo obejmują zmiany?

Za nowym modelem orzecznictwa stoją rozwiązania, które mają zastosowanie do wszystkich toczących się postępowań – także tych rozpoczętych przed 10 października.

Dotyczą one przede wszystkim rolników ubiegających się o: 

• rentę z tytułu niezdolności do pracy, 
• świadczenia powypadkowe, 
• zasiłki chorobowe. 
  
  

Skala i statystyki – ilu rolników może skorzystać?

Jak wynika z danych Biura Statystyki KRUS: 

• W I połowie 2025 r. przed orzecznikami stanęło ponad 43 000 osób, z czego ponad 19 000 wniosków było pierwszorazowych. 
• Wśród tych wniosków orzeczono całkowitą niezdolność do pracy w 8 435 przypadkach (wnioski pierwszorazowe) oraz 16 700 w przypadkach ponownych. 
• Orzeczniki KRUS przyznały okresową niezdolność do pracy dla 19 100 wniosków. 

Dane te pokazują, że zmiana dotyczy relatywnie dużej grupy rolników – potencjalnie tysiące beneficjentów usług orzeczniczych.

Ponadto warto wspomnieć, że w 2024 r. rolnicy korzystali z zasiłku chorobowego ponad 398 600 razy, co świadczy o ciągłym zapotrzebowaniu na procedury związane ze świadczeniami chorobowymi. 

​

Szanse i wyzwania nowego modelu

Korzyści dla rolników i systemu

• Szybsze decyzje, mniejsze opóźnienia – wiele spraw zostanie rozstrzygniętych „zaocznie”. 
• Ułatwienia logistyczne – brak konieczności wielokrotnego dojazdu do komisji. 
• Większa sprawiedliwość – wyrównanie dostępu do orzecznictwa w całym kraju dzięki zaangażowaniu specjalistów spoza regionu. 
• Efektywność KRUS – cyfryzacja i standaryzacja procesów pozwolą ograniczyć nierówności między oddziałami i usprawnić pracę kadr orzeczniczych. 

Możliwe wyzwania i ograniczenia 

• Nie wszyscy rolnicy mają łatwy dostęp do Internetu lub umiejętność posługiwania się narzędziami cyfrowymi – co może utrudnić składanie dokumentów lub komunikację elektroniczną. 
• W niektórych przypadkach dokumentacja może być niewystarczająca, co wymusi tradycyjne badanie (choć to rozwiązanie zostało przewidziane). 
• Konieczność przekazania jasnych wytycznych dla lekarzy i oddziałów KRUS w celu zapewnienia jednolitości interpretacji nowych przepisów.

Podsumowanie

Nowe rozwiązania w orzecznictwie KRUS stanowią rewolucję w obsłudze świadczeń dla rolników – zniósłszy obowiązek osobistego badania, system staje się bardziej przyjazny, sprawiedliwy i efektywny. Za najważniejsze korzyści należy uznać uproszczenie procedur, szybkie decyzje oraz dostęp do ekspertów niezależnie od miejsca zamieszkania.

Nie oznacza to jednak likwidacji kontroli – tam, gdzie dokumentacja okaże się niewystarczająca, badanie osobiste lub wizyta domowa nadal będą możliwe. Dla rolników kluczowe będzie dokładne przygotowanie dokumentów i uświadomienie sobie nowych mechanizmów – by w pełni skorzystać ze zmian.

​Chcesz być na bieżąco z najnowszymi informacjami? Śledź nasze wiadomości NONSTOP z branży rolniczej i publikacje w dziale nawozy TV.​