Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi przypomina, że w określonych przypadkach możliwe jest wydłużenie jesiennych terminów stosowania nawozów zawierających azot. Zasada ta dotyczy jednak wyłącznie gruntów ornych i trwałych użytków zielonych – nie obejmuje upraw pod osłonami ani upraw kontenerowych. 

Obowiązujące terminy stosowania nawozów azotowych

Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie tzw. Programu azotanowego: 

• Nawozy naturalne stałe (np. obornik, pomiot ptasi) mogą być stosowane na gruntach ornych do 31 października, natomiast na trwałych użytkach zielonych i uprawach wieloletnich – do 30 listopada. 
• Nawozy naturalne płynne oraz nawozy mineralne azotowe powinny być aplikowane do połowy lub końca października, w zależności od regionu i rodzaju uprawy. 
• Po upływie tych terminów dopuszczalne jest elastyczne podejście w przypadku niekorzystnych warunków pogodowych, takich jak nadmierne uwilgotnienie gleby lub susza. Wówczas termin stosowania nawozów można przesunąć do końca listopada. 
• Przepisy pozwalają również na nawożenie późną jesienią w przypadku zakładania upraw po późno zbieranych przedplonach, takich jak buraki cukrowe, kukurydza czy warzywa korzeniowe. W takich sytuacjach dawka azotu nie może przekroczyć 30 kg N/ha, a rolnik powinien udokumentować termin zbioru przedplonu, datę i dawkę nawożenia oraz termin siewu uprawy jesiennej. 

Warunki, których należy przestrzegać

Nawożenie azotem nie może być wykonywane później niż do 30 listopada, nawet w sytuacjach wyjątkowych. Zabronione jest stosowanie nawozów, gdy gleba jest: 

• zamarznięta, 
• zalana wodą, 
• nasycona wodą, 
• pokryta śniegiem. 

Przestrzeganie tych zasad ma na celu ochronę wód gruntowych i powierzchniowych oraz ograniczenie strat składników pokarmowych w wyniku spływu powierzchniowego. 

Dokumentacja i obowiązki

W przypadku przesunięcia terminu z powodu pogody nie jest wymagane formalne udokumentowanie przyczyny, natomiast przy nawożeniu po późno zbieranych przedplonach prowadzenie ewidencji jest obowiązkowe. Dokumentacja powinna obejmować: 

• datę zbioru przedplonu, 
• rodzaj i dawkę zastosowanego nawozu, 
• datę siewu nowej uprawy. 

Znaczenie przestrzegania terminów

Utrzymanie właściwych terminów stosowania nawozów azotowych ma kluczowe znaczenie zarówno dla efektywności nawożenia, jak i dla zgodności z przepisami Programu azotanowego. Nawozy zastosowane w zbyt późnym terminie są mniej skuteczne, a ich składniki mogą ulegać wymywaniu do wód.

Przestrzeganie zasad pozwala również uniknąć sankcji w przypadku kontroli oraz sprzyja zrównoważonemu gospodarowaniu składnikami pokarmowymi w glebie. 

Podsumowanie

Jesienne nawożenie azotowe wymaga szczególnej ostrożności i dostosowania do warunków pogodowych. Ostateczny termin stosowania nawozów to 30 listopada, przy czym możliwe są odstępstwa tylko w uzasadnionych przypadkach. Zabronione jest nawożenie na glebach zamarzniętych, zalanych lub pokrytych śniegiem, a w przypadku upraw po późnych przedplonach obowiązuje limit 30 kg N/ha i konieczność prowadzenia ewidencji.

Przestrzeganie tych zasad zapewnia bezpieczeństwo środowiska, pozwala na racjonalne wykorzystanie azotu i stanowi ważny element dobrej praktyki rolniczej.