Nawożenie stanowi jeden z najważniejszych czynników wpływających na plony roślin, żyzność gleb oraz jakość środowiska naturalnego. Zasady stosowania nawozów są zawarte w aktach prawnych i w kodeksie dobrej praktyki rolniczej.

Najważniejsze zasady stosowania nawozów

Ustawa z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu (Dz. U. 2017 poz. 668, Dz.U. 2007 Nr 147 poz. 1033)

• Stosuje się wyłącznie nawozy, które zostały dopuszczone do obrotu.
• Nawozy stosuje się w sposób, który nie zagraża zdrowiu ludzi, zwierząt lub środowisku.
• Podmiot, który prowadzi chów lub hodowlę drobiu powyżej 40.000 stanowisk lub chów lub hodowlę świń powyżej 2000 stanowisk dla świń o wadze ponad 30 kg lub 750 stanowisk dla macior:
  1) posiada plan nawożenia opracowany zgodnie z zasadami dobrej praktyki rolniczej, na podstawie składu chemicznego nawozów oraz potrzeb pokarmowych roślin i zasobności gleb, uwzględniając stosowane odpady i środki wspomagające uprawę roślin, z wyłączeniem tych podmiotów, które zbywają w całości nawozy naturalne,
  2) zagospodarowuje co najmniej 70% gnojówki i gnojowicy na użytkach rolnych, których jest posiadaczem i na których prowadzi uprawę roślin, a pozostałe 30% może zbyć w sposób określony w Ustawie o nawozach i nawożeniu.
• Nabywca nawozu naturalnego, zbytego w sposób określony w Ustawie o nawozach i nawożeniu, opracowuje w terminie 30 dni od dnia zawarcia umowy plan nawożenia, spełniający wymagania określone w tej Ustawie, jednak nie później niż do dnia rozpoczęcia stosowania nawozu naturalnego.
• Do stosowania nawozów mineralnych może być użyty sprzęt agrolotniczy, jeżeli:
  1) sprzęt ten jest wyposażony w urządzenia służące do tego celu,
  2) prędkość wiatru nie przekracza 3 m/s, a wilgotność względna powietrza wynosi co najmniej 60%,
  3) powierzchnia upraw do nawożenia, na których stosuje się sprzęt agrolotniczy, wynosi co najmniej 30 ha i uprawy te są położone w odległości co najmniej 500 m od dróg publicznych, budynków, obiektów, w których są utrzymywane zwierzęta, pasiek, upraw zielarskich, ogrodów działkowych, cieków, zbiorników wodnych, rezerwatów przyrody, parków narodowych, uzdrowisk oraz obszarów ochrony uzdrowiskowej, a także innych obiektów i obszarów chronionych na podstawie przepisów odrębnych.
• Zabrania się stosowania nawozów:
  1) na glebach zamarzniętych*, zalanych wodą, nasyconych wodą, pokrytych śniegiem,
  2) naturalnych w postaci płynnej podczas wegetacji roślin przeznaczonych do bezpośredniego spożycia przez ludzi.

* Za glebę zamarzniętą nie uznaje się gleby, która rozmarza co najmniej powierzchniowo w ciągu dnia.

Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowego sposobu stosowania nawozów oraz prowadzenia szkoleń z zakresu ich stosowania (Dz.U. 2014 poz. 393, Dz. U. 2012 poz. 745)

• Nawozy stosuje się równomiernie na całej powierzchni pola w sposób wykluczający nawożenie pól i upraw do tego nieprzeznaczonych.
• Nawozy mogą być stosowane łącznie ze środkami ochrony roślin jedynie wówczas, gdy jest to przewidziane w instrukcji stosowania środka ochrony roślin lub nawozu.
• Przy ustalaniu dawek nawozu uwzględnia się potrzeby pokarmowe roślin i zasobność gleby w składniki pokarmowe, a w przypadku stosowania odpadów w rozumieniu przepisów o odpadach, środków wspomagających uprawę roślin i dodatków do wzbogacenia gleby – również dawki składników pokarmowych wprowadzanych do gleby z tymi substancjami.
• Nawozy naturalne i organiczne, w postaci stałej lub płynnej, stosuje się w okresie od dnia 1 marca do dnia 30 listopada, z wyjątkiem nawozów stosowanych pod uprawy pod osłonami (szklarnie, inspekty, namioty foliowe).
• Nawozy naturalne i organiczne, w postaci płynnej, stosuje się przy użyciu rozlewaczy, aplikatorów doglebowych, deszczowni lub wozów asenizacyjnych wyposażonych w płytki rozbryzgowe lub węże rozlewowe.
• Nawozy naturalne i organiczne, w postaci stałej, mogą być stosowane podczas wegetacji roślin (pogłównie) tylko na użytkach zielonych i na wieloletnich uprawach polowych roślin nieprzeznaczonych do bezpośredniego spożycia przez ludzi.
• Nawozy naturalne przykrywa się lub miesza z glebą nie później niż następnego dnia po ich zastosowaniu, z wyłączeniem nawozów stosowanych w lasach oraz na użytkach zielonych.
• Nawozy, z wyłączeniem gnojowicy, stosuje się na gruntach rolnych w odległości co najmniej 5 m od brzegu:
  1) jezior i zbiorników wodnych o powierzchni do 50 ha,
  2) cieków wodnych,
  3) rowów, z wyłączeniem rowów o szerokości do 5 m liczonej na wysokości górnej krawędzi brzegu rowu,
  4) kanałów.
• Nawozy stosuje się na gruntach rolnych w odległości co najmniej 20 m od:
  1) brzegu jezior i zbiorników wodnych o powierzchni powyżej 50 ha,
  2) ujęć wody, jeżeli nie ustanowiono strefy ochronnej,
  3) obszarów morskiego pasa nadbrzeżnego.
• Gnojowicę stosuje się na gruntach rolnych w odległości co najmniej 10 m od brzegu:
  1) jezior i zbiorników wodnych o powierzchni do 50 ha,
  2) cieków wodnych,
  3) rowów, z wyłączeniem rowów o szerokości do 5 m liczonej na wysokości górnej krawędzi brzegu rowu,
  4) kanałów.
• Nawozy naturalne w postaci płynnej mogą być stosowane:
  1) gdy poziom wody podziemnej jest poniżej 1,2 m,
  2) poza obszarami płytkiego występowania skał szczelinowych.

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. 2017 poz. 1566)

W celu zmniejszenia zanieczyszczenia wód azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych oraz zapobiegania dalszemu zanieczyszczeniu opracowuje się i wdraża na obszarze całego państwa program działań obejmujących:

• ograniczenie rolniczego wykorzystania nawozów, w tym sposoby i warunki nawożenia na glebach zamarzniętych, zalanych wodą, nasyconych wodą lub przykrytych śniegiem, w pobliżu wód powierzchniowych i na terenach o dużym nachyleniu, a także równowagi między możliwym do przewidzenia zapotrzebowaniem upraw na azot a zasilaniem upraw azotem z gleby oraz z nawożenia,
• wskazanie okresów, w których dozwolone jest rolnicze wykorzystanie nawozów, oraz dawek nawozów i sposobów nawożenia,
• określenie warunków, w których wykorzystanie niektórych rodzajów nawozów jest zabronione,
• określenie warunków przechowywania odchodów zwierzęcych, w tym powierzchni i pojemności urządzeń do ich przechowywania,
  planowanie prawidłowego nawożenia azotem poszczególnych roślin,
• określenie listy upraw intensywnych,
• określenie współczynników przeliczeniowych sztuk rzeczywistych zwierząt gospodarskich na duże jednostki przeliczeniowe,
• określenie sposobu obliczania sztuk przelotowych zwierząt gospodarskich i ich stanu średniorocznego,
• określenie sposobu obliczania minimalnej wielkości miejsc do przechowywania odchodów zwierzęcych,
• określenie średnich rocznych wielkości produkcji odchodów zwierzęcych i koncentracji zawartego w nich azotu w zależności od gatunku zwierzęcia gospodarskiego, jego wieku i wydajności oraz systemu utrzymania,
• określenie sposobu obliczania dawki nawozów azotowych mineralnych,
• określenie maksymalnych dawek nawozów azotowych dla upraw w plonie głównym,
• określenie sposobu ustalania wielkości rocznej dawki odchodów zwierzęcych wykorzystywanych rolniczo zawierającej nie więcej niż 170 kg azotu w czystym składniku na 1 ha użytków rolnych;

Projekt programu działań opracowuje Minister właściwy do spraw gospodarki wodnej w uzgodnieniu z ministrem właściwym do spraw rolnictwa.