Azot i siarka należą do makroskładników pokarmowych, czyli składników w największej ilości występujących w roślinach (obok fosforu, potasu, wapnia i magnezu). Rośliny zawierają z reguły kilka procent azotu i od mniej niż 0,1% do nawet 2% siarki. Oba wymienione składniki są niezbędne do prawidłowego wzrostu i rozwoju roślin, a funkcje, które pełnią, są specyficzne i nie mogą być wypełnione przez inne pierwiastki. Dla zapewnienia właściwej jakości i wielkości plonu konieczne jest więc dostarczenie roślinie odpowiedniej dawki zarówno azotu, jak i siarki.

Procesy przyswajania azotu i siarki przez rośliny są współzależne. W warunkach nawożenia azotem i siarką pobranie obu składników z gleby jest większe niż po zastosowaniu wyłącznie azotu. Nawożenie siarką prowadzi do zwiększenia wykorzystania przez rośliny azotu znajdującego się w glebie (czyli także do większej efektywności i opłacalności nawożenia), a przez to do zwiększenia plonu. Przykładowo, nawożenie siarką rzepaku i kukurydzy przekłada się na poprawę wykorzystania zastosowanego w nawozach azotu o 10-15% (dane dla dawek azotu większych od 100 kg/ha).

Lepsze wykorzystanie azotu przekłada się także na większe bezpieczeństwo środowiska naturalnego poprzez ograniczenie strat tego pierwiastka na drodze wymywania azotanów w głąb gleby i emisji związków gazowych do atmosfery. Co również istotne, w warunkach odpowiedniego zaopatrzenia roślin w siarkę pobrany azot zostaje w większym stopniu wykorzystany do budowy białka, a więc zmniejsza się w roślinie zawartość azotu niebiałkowego (na przykład azotanowego), co poprawia wartość biologiczną plonu. 

Zarówno azot, jak i siarka są składnikami aminokwasów budujących białka. Właściwe zaopatrzenie roślin w oba pierwiastki jest niezbędne do wytwarzania aminokwasów, a następnie białek o odpowiedniej wartości odżywczej. Azot jest tym pierwiastkiem, który występuje we wszystkich aminokwasach, siarka natomiast tylko w dwóch: cysteinie i metioninie. Metionina należy do specyficznych aminokwasów, ponieważ jest tzw. aminokwasem egzogennym. Oznacza to, że nie jest wytwarzana przez organizmy zwierząt i człowieka i dlatego musi być im dostarczana wraz z pokarmem. Źródłem tego aminokwasu może być właśnie białko roślinne. Siarka jest również niezbędna do budowy enzymów biorących udział w wiązaniu azotu atmosferycznego przez bakterie żyjące w symbiozie z roślinami motylkowatymi. W warunkach niedostatecznego zaopatrzenia roślin w siarkę brodawki powstające na korzeniach roślin motylkowatych są małe i nieliczne, a przez to proces wiązania azotu jest ograniczony. Właściwe zaopatrzenie roślin w azot i siarkę sprzyja także zachowaniu zdrowotności roślin (zmniejszenie podatności na choroby).

Wiadomo, że nie wszystkie formy, w jakich składniki pokarmowe występują w nawozach, są w jednakowym stopniu dostępne dla roślin. Bezpośrednio dostępna postać azotu, a więc zalecana do nawożenia pogłównego, to forma azotanowa(V), czyli saletrzana (NO₃^-). Jest to forma dobrze rozpuszczalna w wodzie – po wprowadzeniu do gleby znajduje się w roztworze glebowym, skąd pobierana jest przez korzenie. Azot saletrzany nie ulega sorpcji przez kompleks sorpcyjny gleby, dlatego musi zostać wprowadzony do gleby we właściwej dawce i czasie, ponieważ niewykorzystany przez rośliny zostanie wypłukany w głębsze warstwy gleby. Nawozy azotowe zawierające azot azotanowy to między innymi Kędzierzyńska Saletra Amonowa i Saletra amonowa 30 makro. Zawierają one odpowiednio 32% N i 30% N, z tego połowę w formie saletrzanej. W Saletrzaku i Salmagu® znajduje się 27,5% N, w tym 13,7% w formie saletrzanej. Źródłem azotu szybko działającego jest także Roztwór mocznikowo-saletrzany RMS zawierający 28% N lub 30% N, z czego czwartą cześć stanowi właśnie azot saletrzany. Szybko działające nawozy siarkowe to te, które zawierają siarkę w formie siarczanowej (SO₄^2-), jako sole amonu, magnezu i potasu. Są to związki dobrze rozpuszczalne w wodzie. Siarkę w formie siarczanu amonu zawierają trzy nawozy produkowane przez zakłady tworzące Grupę Azoty: Saletrosan® 26 Makro (26% N i 32,5% SO₃, czyli 13% S), Siarczan amonu AS 21 (21% N i 60% SO₃, czyli 24% S) oraz Polifoska® 21 (21% N i 35% SO₃, czyli 14% S). Co ważne, Saletrosan® 26 makro zawiera 7% azotu w formie saletrzanej, a więc może być źródłem szybko działających form obu składników. Pogłównie (wczesną wiosną, z chwilą ruszenia wegetacji) siarkę stosuje się w uprawie zbóż ozimych i rzepaku ozimego, łącząc nawożenie siarką z nawożeniem azotem. Dotyczy to zwłaszcza upraw prowadzonych na glebach lekkich, na których zastosowanie całej dawki siarki jesienią może skutkować wymyciem składnika.

Wieloskładnikowe nawozy produkowane przez Grupę Azoty (polifoski, polidapy, Polimag® S) również zawierają oba omawiane składniki. W zależności od nawozu, jest to od 4% do 18% azotu i od 5% do 35% tlenku siarki. Siarka obecna jest w tych nawozach w formie siarczanu amonu, natomiast azot w formie amonowej, cechującej się spowolnionym działaniem. Azot amonowy po wprowadzeniu do gleby zostaje związany przez kompleks sorpcyjny, przez co wydłuża się czas jego dostępności dla roślin. Wymienione nawozy wieloskładnikowe powinny być stosowane przedsiewnie.

Tak szeroki asortyment nawozów mineralnych oferowany przez zakłady tworzące Grupę Azoty pozwala na wybranie produktu najlepiej dopasowanego do konkretnych potrzeb nawozowych.

Literatura:
1. De Kok L.J., Castro A., Durenkamp M., Stuiver C.E.E., Westerman S., Yang L., Stulen I. 2003. Sulphur in plant physiology. Nawozy Nawożenie, 2, 55-80.
2. Fotyma E. 2003. Wpływ nawożenia siarką na wykorzystanie azotu z nawozów mineralnych przez rośliny uprawy polowej. Nawozy Nawożenie, 4, 117-136.
3. Jakubus M. 2006. Siarka w środowisku. Wyd. AR w Poznaniu, Poznań.
4. Marska E., Wróbel J. 2000. Znaczenie siarki dla roślin uprawnych. Folia Univ. Agric. Stetin. 204 Agricultura 81, 69-76.
5. Zhao F.J., McGrath S.P., Blake-Kalff M.A., Link A., Tucker M. 2003. Crop responses to sulphur fertilization in Europe. Nawozy Nawożenie, 3, 26-51.