• Parlament Europejski przegłosował klauzulę ochronną dla produktów rolnych w ramach umowy UE–Mercosur. 
• Cła ochronne będą możliwe już przy 5% wzroście importu i spadku cen o 5%. 
• Komisja Europejska ma obowiązek regularnego raportowania wpływu importu na rynek UE. 

Czym jest umowa UE–Mercosur?

Umowa handlowa pomiędzy Unią Europejską a krajami Mercosur (Argentyna, Brazylia, Paragwaj, Urugwaj) ma na celu stopniową liberalizację handlu, w tym zniesienie ceł na wiele produktów rolnych i przemysłowych.

W lutym 2026 roku Parlament Europejski przyjął rozporządzenie ustanawiające mechanizm ochronny dla unijnego sektora rolnego w przypadku nadmiernego wzrostu importu z krajów Mercosur.

Głosowanie odbyło się w Strasburgu 10 lutego. Za przyjęciem przepisów opowiedziało się 483 europosłów, przeciw było 102, a 67 wstrzymało się od głosu. 

Klauzula ochronna – kiedy możliwe będzie wprowadzenie ceł?

Nowe przepisy określają precyzyjne warunki uruchomienia mechanizmu ochronnego.

Komisja Europejska będzie zobowiązana do wszczęcia dochodzenia i nałożenia ceł ochronnych, jeśli spełnione zostaną jednocześnie dwa warunki: 

• import określonych produktów rolnych wzrośnie o co najmniej 5% średniorocznie w ciągu trzech lat, 
• ceny importowanych towarów będą o minimum 5% niższe od cen krajowych. 

Pierwotna propozycja Komisja Europejska zakładała próg 10% rocznego wzrostu importu. Ostatecznie przyjęto rozwiązanie bardziej restrykcyjne dla importerów.

Mechanizm ma dotyczyć w szczególności produktów uznanych za wrażliwe, takich jak: 

• drób, 
• wołowina 
• cukier, 
• cytrusy. 

Kto może wnioskować o wszczęcie dochodzenia?

Zgodnie z przyjętym rozporządzeniem, inicjatywa uruchomienia procedury nie będzie należeć wyłącznie do Komisji.

O wszczęcie dochodzenia mogą wystąpić: 

• państwa członkowskie UE, 
• osoby fizyczne lub prawne reprezentujące daną branżę, 
• organizacje branżowe działające w imieniu producentów. 

To oznacza, że organizacje rolnicze z państw członkowskich uzyskają formalne narzędzie reagowania na destabilizację rynku. 

Obowiązek raportowania co 6 miesięcy

Nowe przepisy nakładają na Komisję obowiązek przedstawiania co najmniej raz na sześć miesięcy raportu dla Parlamentu Europejskiego, w którym oceniany będzie wpływ importu wrażliwych produktów na unijny rynek rolny.

Ma to umożliwić bieżący monitoring skutków liberalizacji handlu i szybszą reakcję w przypadku zakłóceń cenowych. 

Czego nie uwzględniono?

W przyjętym rozporządzeniu nie znalazły się wszystkie postulaty zgłaszane przez część państw członkowskich, w tym przez Polskę.

Nie wprowadzono m.in.: 

• pełnej zasady wzajemności standardów produkcji, 
• obowiązku stosowania przez producentów z Mercosur identycznych norm środowiskowych i dobrostanowych jak w UE. 

Oznacza to, że kwestia równych warunków konkurencji pozostaje nierozstrzygnięta na poziomie regulacyjnym. 

Co dalej z umową UE–Mercosur?

Aby umowa weszła w życie, musi zostać formalnie ratyfikowana. Procedura obejmuje: 

1. Zatwierdzenie przez Radę UE.
2. Publikację rozporządzenia w Dzienniku Urzędowym UE.
3. Ratyfikację przez Parlament Europejski. 

Izba zwróciła się wcześniej do Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej o opinię w sprawie zgodności umowy z traktatami UE. Do czasu jej wydania Parlament nie może przeprowadzić finalnej ratyfikacji.

Jednocześnie Komisja Europejska może zdecydować o tymczasowym stosowaniu umowy, jeśli co najmniej jedno z państw Mercosur zakończy proces ratyfikacyjny. 

Znaczenie dla rynku nawozów i produkcji roślinnej

Choć klauzula dotyczy bezpośrednio produktów takich jak wołowina czy drób, jej konsekwencje obejmują także sektor produkcji roślinnej.

Ewentualny wzrost importu tańszych produktów rolnych może wpływać na: 

• rentowność produkcji paszowej, 
• poziom cen zbóż i kukurydzy, 
• strukturę zasiewów w gospodarstwach wyspecjalizowanych w produkcji towarowej. 

Stabilność rynku ma bezpośrednie znaczenie dla decyzji dotyczących nakładów nawozowych, intensywności produkcji oraz planowania inwestycji w sezonie 2026/2027.

Wprowadzenie klauzuli ochronnej oznacza, że w przypadku gwałtownego napływu tańszego surowca z Ameryki Południowej możliwa będzie interwencja celna. Jednocześnie brak pełnej harmonizacji standardów produkcji pozostaje elementem ryzyka dla europejskich producentów.