Zakaz sprzedaży gruntów Skarbu Państwa coraz bliżej przedłużenia

Sejmowa Komisja Rolnictwa i Rozwoju Wsi opowiedziała się za przedłużeniem zakazu sprzedaży państwowych gruntów rolnych aż do 2036 roku. Decyzja zapadła minimalną większością jednego głosu (15 do 14) i miała nieoczekiwany przebieg, ponieważ jako wiodący do dalszych prac wybrano projekt prezydencki, a nie rządowy.

Jak przyznał szef Kancelarii Prezydenta Zbigniew Bogucki, w głosowaniu zabrakło formalnej większości rządowej, jednak to właśnie ten projekt uzyskał przewagę proceduralną. 

Trzy projekty – jeden kierunek: brak sprzedaży ziemi do 2036 r.

Podczas posiedzenia komisji analizowano trzy konkurencyjne propozycje ustaw: 

• projekt rządowy, 
• projekt poselski PiS, 
• projekt prezydencki.

Każda z nich przewidywała utrzymanie zakazu sprzedaży nieruchomości z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa do 2036 roku.

Oznacza to kontynuację polityki zapoczątkowanej:

• w 2016 r. – pięcioletni zakaz, 
• w 2021 r. – kolejne pięć lat ograniczeń. 

Wiceminister rolnictwa Jacek Czerniak podkreślał, że dzierżawa, a nie sprzedaż, powinna pozostać podstawową formą gospodarowania państwową ziemią rolną. 

Projekt prezydencki z nową preambułą – więcej polityki, mniej techniki

Największą różnicą pomiędzy projektami okazała się rozbudowana preambuła zaproponowana w projekcie prezydenckim.

Jej zapisy: 

• akcentują strategiczne znaczenie polskiego rolnictwa, 
• wskazują na zagrożenia wynikające z importu żywności spoza UE, • podkreślają rolę gospodarstw rodzinnych, 
• przedstawiają ustawę jako element ochrony krajowej produkcji rolnej. 

W porównaniu z dotychczasową preambułą, skoncentrowaną głównie na bezpieczeństwie żywnościowym i zrównoważonym rozwoju, nowa wersja ma wyraźnie szerszy i bardziej polityczny charakter. 

Mercosur w tle debaty o ziemi

Według Zbigniewa Boguckiego, nowa preambuła może wzmocnić pozycję Polski w rozmowach dotyczących umowy UE–Mercosur. Część posłów argumentowała jednak, że preambuła nie ma bezpośredniego wpływu na sam zakaz sprzedaży ziemi, a stanowisko rządu wobec Mercosur jest już jednoznaczne.

Mimo tych zastrzeżeń nikt nie zgłosił poprawek do preambuły, a poparcie dla niej wyrazili posłowie PiS. 

​
Jedyna poprawka: łatwiejsza sprzedaż małych działek

Komisja przyjęła tylko jedną poprawkę merytoryczną, zgłoszoną przez posła PSL Jarosław Rzepa. Zakłada ona: podniesienie limitu sprzedaży gruntów bez zgody ministra rolnictwa z 2 do 5 ha.

Zdaniem wnioskodawcy zmiana ta ma uprościć procedury i ograniczyć obciążenie administracyjne, zwłaszcza w przypadku niewielkich, problematycznych nieruchomości. Poprawka przeszła różnicą dwóch głosów, mimo sprzeciwu części posłów PiS. 

Co oznacza to dla rolników i rynku ziemi?

Projekt prezydencki – wraz z nową preambułą i poprawką PSL – trafi teraz do dalszych prac parlamentarnych. Choć wynik głosowania był zaskoczeniem, jedno pozostaje niezmienne: utrzymanie zakazu sprzedaży państwowej ziemi cieszy się szerokim poparciem politycznym, nawet jeśli motywacje poszczególnych ugrupowań są odmienne.

Dla rolników oznacza to przede wszystkim utrzymanie dominującej roli dzierżawy oraz brak istotnych zmian w dostępie do gruntów Skarbu Państwa w perspektywie kolejnych lat.