Od połowy kwietnia 2026 roku zmieniają się zasady korzystania ze zwolnień lekarskich, które bezpośrednio obejmą także rolników ubezpieczonych w KRUS.

Najważniejsze fakty: 

• Od 13 kwietnia 2026 r. obowiązują nowe, bardziej precyzyjne zasady dotyczące L4 – także dla rolników. 
• Rozszerzone zostają uprawnienia kontrolne instytucji, co zwiększa ryzyko utraty zasiłku chorobowego. 
• Wprowadzono definicję pracy zarobkowej, która może objąć również część czynności wykonywanych w gospodarstwie. 

Nowe zasady L4 dla rolników – KRUS stosuje przepisy systemu powszechnego

Zmiany wchodzące w życie 13 kwietnia 2026 r. obejmują również osoby ubezpieczone w KRUS. Wynika to z obowiązujących regulacji, które w zakresie nieuregulowanym odsyłają do przepisów systemu powszechnego.

W praktyce oznacza to, że rolnicy będą oceniani według tych samych zasad co pracownicy etatowi, co znacząco zwiększa precyzję interpretacji przepisów, ale jednocześnie podnosi ryzyko zakwestionowania prawa do świadczeń chorobowych. 

Co wolno robić na L4 w gospodarstwie? Nowa definicja pracy zarobkowej

Jedną z kluczowych zmian jest wprowadzenie ustawowej definicji pracy zarobkowej. Zgodnie z nowymi przepisami za pracę uznawana będzie każda czynność o charakterze zarobkowym – niezależnie od jej formy.

W przypadku gospodarstw rolnych rodzi to istotne konsekwencje:

• granica między codziennym funkcjonowaniem gospodarstwa a pracą zarobkową staje się mniej oczywista, 
• dopuszczalne mogą być jedynie czynności incydentalne, wynikające z konieczności, 
• działania o charakterze stałym lub zorganizowanym mogą skutkować utratą prawa do zasiłku chorobowego. 

Dodatkowo ustawodawca wskazał, że niedozwolone są wszelkie aktywności, które utrudniają leczenie lub wydłużają okres rekonwalescencji. 

Kontrole L4 w 2026 – większe uprawnienia ZUS i KRUS

Nowelizacja przepisów znacząco wzmacnia mechanizmy kontrolne. Zarówno ZUS, jak i KRUS, otrzymują szersze możliwości weryfikacji prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich.

Nowe narzędzia obejmują m.in.: 

• kierowanie na dodatkowe badania lekarskie, 
• kontrole w miejscu zamieszkania lub prowadzenia gospodarstwa, 
• szerszy dostęp do dokumentacji medycznej, 
• usprawnienie procedur decyzyjnych. 

Efektem ma być szybsze wykrywanie nieprawidłowości oraz sprawniejsze wydawanie decyzji, co w praktyce oznacza większą skuteczność kontroli. 

​
Rolnik na zwolnieniu lekarskim – teoria kontra praktyka

Specyfika produkcji rolniczej powoduje, że całkowite zaprzestanie aktywności w gospodarstwie często jest niemożliwe. Zwierzęta wymagają codziennej opieki, a niektóre prace mają charakter pilny i nieprzesuwalny.

Nowe przepisy dopuszczają pewien zakres działań, jednak kluczowe znaczenie będzie miała interpretacja: 

• czy dana czynność była konieczna, 
• czy miała charakter incydentalny, 
• czy nie nosiła znamion regularnej pracy zarobkowej. 

To właśnie w tych obszarach mogą pojawiać się spory pomiędzy rolnikami a organami rentowymi. 

Kolejna zmiana od 2027 roku – częściowa praca mimo L4

Planowany drugi etap reformy, który ma wejść w życie od 1 stycznia 2027 r., przewiduje możliwość częściowego wykonywania pracy pomimo zwolnienia lekarskiego.

Nowe rozwiązanie zakłada, że: 

• osoba niezdolna do ciężkiej pracy fizycznej będzie mogła wykonywać lżejsze obowiązki, 
• zakres dopuszczalnej aktywności będzie uzależniony od stanu zdrowia i zaleceń lekarskich, 
• model ten może znaleźć zastosowanie również w gospodarstwach o zróżnicowanym charakterze prac. 

Zmiana ta może istotnie wpłynąć na organizację pracy w rolnictwie, szczególnie w gospodarstwach rodzinnych, gdzie trudno o pełne zastępstwo.