To kontynuacja naszej wcześniejszej publikacji

W artykule „Aktywny rolnik w centrum uwagi – kluczowe postulaty Porozumienia Rolników dla opłacalności i konkurencyjności” opisywaliśmy propozycje środowisk rolniczych, by dopłaty trafiały wyłącznie do faktycznych producentów. Dziś temat powraca – tym razem z konkretnymi propozycjami Ministerstwa Rolnictwa i zmianami w prawie.

Kliknij, by przeczytać wcześniejszy artykuł

Kim jest aktywny rolnik? Wyjaśnienie od podstaw

Aktywny rolnik to – według projektowanej definicji – osoba fizyczna lub prawna, która prowadzi realną działalność rolniczą i spełnia konkretne kryteria wskazujące, że produkuje na potrzeby rynku lub uczestniczy w działaniach prośrodowiskowych. W praktyce oznacza to, że nie każdy właściciel ziemi automatycznie kwalifikuje się do otrzymywania dopłat bezpośrednich.

Celem wprowadzenia tej definicji jest:

• wyeliminowanie tzw. „rolników dopłatowych”, czyli właścicieli gruntów, którzy nie prowadzą działalności rolniczej, 
• skierowanie pomocy finansowej do faktycznych producentów żywności, 
• zwiększenie przejrzystości systemu dopłat.

Jakie warunki trzeba spełnić?

Zgodnie z propozycją MRiRW, za aktywnego rolnika uznany będzie ten, kto spełni co najmniej jeden z poniższych warunków: 

• posiada zarejestrowane zwierzęta gospodarskie (np. minimum 0,3 DJP/ha UR w systemie IRZ), 
• uzyskuje płatności związane z produkcją roślinną (np. do buraków cukrowych, pomidorów, truskawek), 
• korzysta z ekoschematów, np. w zakresie rolnictwa węglowego, integrowanej produkcji roślin, biologicznej ochrony upraw, 
• otrzymuje płatności ekologiczne (np. za uprawy bez chemii), 
• prowadzi rozliczenia VAT, 
• otrzymuje wsparcie inwestycyjne (np. z PROW, KPO), 
• bierze udział w sieci danych nt. zrównoważenia gospodarstw (FSDN). 

Co ważne, status aktywnego rolnika nie będzie uzależniony od rozmiaru gospodarstwa czy wartości sprzedaży, co pozwala objąć wsparciem także mniejszych i ekologicznych producentów. 

Rejestr aktywnych rolników – nowy system

Nowością ma być utworzenie centralnego rejestru aktywnych rolników, nadzorowanego przez ARiMR. Ma on uprościć weryfikację uprawnień do: 

• dopłat bezpośrednich (I filar WPR), 
• płatności ONW i dobrostanu zwierząt, 
• programów inwestycyjnych (II filar WPR, KPO, PROW), 
• pomocy krajowej (np. dopłaty do paliwa rolniczego, nawozów). 

Rejestr ma obowiązywać od 2026 roku, ale zapisy prawne są procedowane już teraz. 

Większe wsparcie dla aktywnych rolników

Wprowadzenie nowej definicji będzie miało realny wpływ na wysokość wsparcia. Porozumienie Rolników postuluje: 

• nawet 50% wyższe płatności bezpośrednie dla gospodarstw stosujących rolnictwo regeneratywne, 
• większe wsparcie inwestycyjne dla grup producentów – 50–60% kosztów kwalifikowanych (w porównaniu do 20–30% dla indywidualnych gospodarstw). 

Co dzieje się teraz?

• projekt ustawy został opublikowany 11 sierpnia 2025 r. i trafił do konsultacji społecznych, 
• trwają uzgodnienia między MRiRW a organizacjami rolniczymi, 
• nowe zasady mają wejść w życie wraz z nową perspektywą budżetową WPR – najpóźniej w 2026 roku,
• jednocześnie otwarto nowe nabory na dopłaty do materiału siewnego (do 10 lipca) oraz dla organizacji producentów owoców i warzyw (do 25 lipca). 

Dlaczego to ważne?

Wprowadzenie statusu „aktywnego rolnika” to początek zmian w całym systemie wspierania rolnictwa. W dłuższej perspektywie: 

• wzrośnie przejrzystość i sprawiedliwość przyznawania środków, 
• rolnicy realnie produkujący będą bardziej konkurencyjni, 
• zostaną ograniczone nadużycia i spekulacyjne wykorzystywanie gruntów. 

Podsumowanie

Nowe propozycje to nie tylko kontynuacja działań „Porozumienia Rolników”, ale także konkretny krok administracji państwowej w stronę profesjonalizacji i wzmocnienia krajowego rolnictwa. Choć definicja aktywnego rolnika budzi kontrowersje, jej wdrożenie może okazać się punktem zwrotnym w systemie dopłat.