Prezydencka inicjatywa ustawodawcza, złożona do Sejmu w sierpniu 2025 r., zakłada wydłużenie o kolejne 10 lat obowiązującego moratorium na sprzedaż państwowych nieruchomości rolnych. Nowy zakaz ma obowiązywać do 2036 roku, co według autora projektu ma umocnić bezpieczeństwo produkcji rolnej oraz ochronę gospodarstw rodzinnych.

Tło prawne i zakres zmian

• Obowiązująca od kwietnia 2016 r. ustawa wprowadziła 10 letni zakaz sprzedaży nieruchomości należących do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa — całych działek, ich części czy udziałów we współwłasności. 
• Projekt zakłada wydłużenie moratorium do 30 kwietnia 2036 r., a sprzedaż dokonywana bez zgody ministra rolnictwa pozostanie nieważna z mocy prawa. 
• Dotychczasowe wyjątki — takie jak nieruchomości przeznaczone pod zabudowę, w specjalnych strefach ekonomicznych czy o powierzchni do 2 ha — pozostają bez zmian. 
• Nowa wersja preambuły ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego zakłada ochronę przed napływem tanich produktów spoza UE (np. z Ukrainy) oraz potencjalne zagrożenia umowy UE–Mercosur. 

Cele inicjatywy

• Ochrona polskiej ziemi przed spekulacją i wykupem przez fundusze inwestycyjne. 
• Wzmocnienie bezpieczeństwa żywnościowego kraju. 
• Utrzymanie modelu gospodarstwa rodzinnego i dzierżawy jako stabilnej formy użytkowania ziemi. 
• Zmniejszenie presji na rolników, którzy nie muszą inwestować w zakup gruntów, tylko w rozwój produkcji. 

Konsultacje społeczne i dalsze procedury

Projekt został skierowany do opiniowania i konsultacji społecznych, które potrwają do 11 września 2025 r.

Reakcje polityczne i kontekst publiczny

• Wicepremier i lider PSL Władysław Kosiniak Kamysz skrytykował prezydencką inicjatywę, wskazując, że najwięcej gruntów zostało sprzedanych podczas rządów PiS, gdyż była to odpowiedź na wojenną sytuację i potrzebę zapewnienia płynności rynku. 
• Z kolei ministrowie wskazują, że wiele postulatów prezydenta jest już obecnie realizowanych i że doradcy mogli nie być w pełni poinformowani o działaniach resortu. 

Podsumowanie

• Co się zmienia: moratorium przedłużone do 2036 r., zakaz sprzedaży utrzymany, wyjątków nie likwidujemy. 
• Dlaczego to kluczowe dla rolników: stabilność użytkowania gruntów, ochrona przed spekulacją, utrzymanie rodzinnych gospodarstw. 
• Na co czekamy: wyniki konsultacji społecznych i dalsze prace legislacyjne w Sejmie. 

Prognoza i perspektywy

Z punktu widzenia agronoma, przedłużenie moratorium może przyczynić się do zwiększenia pewności inwestycji w produkcję (np. nawozy, maszyny), gdyż rolnicy nie będą konkurować o zakup ziemi. Jednak stabilność przepływu użytkowników gruntów zależy też od dalszych regulacji dzierżawnych, nad którymi pracuje rząd.