Opublikowano: 14.06.2015 | Aktualizacja redakcyjna: 29.06.2026
Najsilniej na skład botaniczny runi, jej trwałość, produktywność oraz wartość pokarmową paszy wpływa właściwie zaplanowane nawożenie. Wzrost plonowania jest tym większy, im bardziej zaniedbany był użytek zielony przed rozpoczęciem jego prawidłowego zagospodarowania. Wraz ze wzrostem intensywności użytkowania zwiększa się również zapotrzebowanie roślin na składniki pokarmowe.
Podstawą efektywnego nawożenia trwałych użytków zielonych powinny być regularne badania gleby, pozwalające określić odczyn oraz zasobność w fosfor, potas i magnez. Dzięki temu możliwe jest precyzyjne dostosowanie dawek nawozów do potrzeb roślin i oczekiwanego plonu paszy.
Bardzo ważnym czynnikiem jest utrzymywanie optymalnego odczynu gleby w przedziale pH 5,5–6,5. Wapnowania wymagają przede wszystkim łąki i pastwiska założone na lekkich i średnich glebach mineralnych o pH poniżej 5,5. Nawozy wapniowe najlepiej stosować po zakończeniu sezonu użytkowania, po zbiorze ostatniego pokosu lub zakończeniu wypasu.
Nawożenie azotem
Azot jest podstawowym składnikiem plonotwórczym na trwałych użytkach zielonych. Odpowiada za tempo odrastania runi po koszeniu lub wypasie oraz wpływa na zawartość białka w paszy.
Jeżeli rośliny motylkowate stanowią 20–30% składu botanicznego runi, roczna dawka azotu nie powinna przekraczać 60 kg N/ha.
Dawkowanie nawozów azotowych należy dostosować do częstotliwości koszenia lub wypasu. Roczną dawkę dzieli się zazwyczaj na tyle części, ile planowanych jest pokosów lub cykli wypasowych. W przypadku użytkowania trójkośnego azot stosuje się wiosną oraz po pierwszym i drugim pokosie. Dawka wiosenna powinna być największa, ponieważ przypada na okres najbardziej intensywnego wzrostu traw.
Na łąkach grądowych położonych na lekkich glebach mineralnych zaleca się zastosowanie wiosną około 50–60% całkowitej rocznej dawki azotu.
W praktyce nawożenie azotowe trwałych użytków zielonych realizowane jest najczęściej z wykorzystaniem nawozów takich jak:
Dobór nawozu powinien uwzględniać warunki pogodowe, termin aplikacji oraz planowaną intensywność użytkowania łąki lub pastwiska.
Nawożenie fosforem
Fosfor wpływa na rozwój systemu korzeniowego roślin, poprawia tempo regeneracji runi po zbiorze pokosu oraz zwiększa efektywność wykorzystania azotu.
Systematyczne nawożenie fosforem powinno być prowadzone na podstawie wyników analizy gleby. Szczególnie istotne jest ono na glebach lekkich oraz torfowo-mineralnych, gdzie niedobory tego składnika występują najczęściej.
W praktyce rolniczej najczęściej wykorzystuje się nawozy wieloskładnikowe dostarczające jednocześnie fosfor, potas oraz siarkę, co pozwala lepiej zbilansować nawożenie i ograniczyć liczbę przejazdów po polu.
Nawożenie potasem
Potas odpowiada za prawidłową gospodarkę wodną roślin, zwiększa odporność runi na suszę oraz poprawia zimotrwałość gatunków trawiastych.
Przy nawożeniu potasem należy zwrócić szczególną uwagę na wielkość jednorazowo stosowanych dawek. Roczne dawki przekraczające 80 kg K₂O/ha powinny być podzielone przynajmniej na dwie części. Najczęściej połowę dawki stosuje się wiosną, a drugą połowę po pierwszym pokosie lub drugim wypasie.
Podział dawek ma szczególne znaczenie na pastwiskach. Nadmierne pobieranie potasu przez trawy może prowadzić do pogorszenia jakości paszy i zwiększać ryzyko występowania zaburzeń metabolicznych u bydła. Dlatego ważne jest utrzymywanie odpowiedniej zawartości wapnia i magnezu w glebie.
Znaczenie magnezu i siarki
Magnez odgrywa kluczową rolę w procesie fotosyntezy oraz wpływa na efektywność wykorzystania azotu przez rośliny. Jego niedobory prowadzą do obniżenia plonów oraz pogorszenia wartości pokarmowej paszy.
Coraz większe znaczenie ma również siarka, która wspomaga wykorzystanie azotu i poprawia jakość białka w zielonce.
Jakie nawozy stosować na łąki i pastwiska?
Do nawożenia trwałych użytków zielonych warto wykorzystywać nawozy wieloskładnikowe dostarczające fosfor, potas oraz siarkę. W zależności od zasobności gleby i planowanej intensywności użytkowania można stosować między innymi:
Nawożenie podstawowe można następnie uzupełniać nawozami azotowymi takimi jak Pulan, ZAKsan, megAN 33,5, Saletrzak 27 standard, Saletrosan 26 plus, eNpluS lub RSM.
Najczęstsze błędy w nawożeniu łąk i pastwisk
Do najczęściej popełnianych błędów należą:
- brak regularnego badania gleby,
- pomijanie wapnowania gleb kwaśnych,
- zbyt wysokie jednorazowe dawki potasu,
- brak nawożenia po kolejnych pokosach,
- niedostateczne zaopatrzenie runi w magnez i siarkę,
- stosowanie tych samych dawek nawozów niezależnie od intensywności użytkowania użytku zielonego.
Prawidłowo zaplanowane nawożenie pozwala nie tylko zwiększyć plon zielonki i siana, ale również poprawić wartość pokarmową paszy oraz trwałość runi przez wiele lat użytkowania.
