O czym jest artykuł?
- Nowe przepisy dotyczące fumigantów obowiązujące od 6 marca 2026 r.
- Śmiertelne zagrożenia związane z fosforkiem glinu i fosforkiem magnezu
- Obowiązki rolników i sprzedawców oraz konsekwencje naruszeń
Ostrzeżenie GIORiN: fumigacja tylko dla uprawnionych
Główny Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa poinformował o przypadkach poważnych zatruć, do których doszło wskutek nieprawidłowego stosowania środków fumigacyjnych. W komunikatach podkreślono, że nieodpowiedzialne użycie preparatów gazowych doprowadziło do ciężkich zatruć, a nawet zgonów.
Problem dotyczy zarówno dużych magazynów zbożowych, jak i mniejszych gospodarstw, w których zabiegi wykonywane są bez odpowiedniego przygotowania.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami fumiganty mogą być stosowane wyłącznie przez osoby posiadające aktualne zaświadczenie o ukończeniu specjalistycznego szkolenia. Nie jest to wymóg formalny, lecz element systemu bezpieczeństwa.
Fosforowodór – niewidzialne zagrożenie w magazynie
Największe ryzyko wiąże się z preparatami zawierającymi fosforek glinu oraz fosforek magnezu. Substancje te w kontakcie z wilgocią uwalniają fosforowodór (PH₃) – gaz silnie toksyczny dla ludzi i zwierząt.
Skutki ekspozycji mogą obejmować:
- bóle i zawroty głowy,
- duszności,
- utratę przytomności,
- ostre zatrucia prowadzące do śmierci.
Szczególnie niebezpieczne są sytuacje, gdy fumigacja prowadzona jest:
- w pobliżu budynków mieszkalnych,
- w obiektach, w których przebywają ludzie lub zwierzęta,
- bez zachowania procedur bezpieczeństwa i właściwych środków ochrony indywidualnej.
Fosforowodór jest gazem bezbarwnym, często niewyczuwalnym w stężeniach śmiertelnych, co dodatkowo zwiększa zagrożenie
Etykieta środka ochrony roślin to dokument prawny. Inspekcja przypomina, że stosowanie fumigantów niezgodnie z etykietą jest naruszeniem prawa.
Oznacza to zakaz:
- samodzielnego modyfikowania dawek,
- używania preparatów niezgodnie z przeznaczeniem,
- stosowania ich metodami „gospodarskimi”.
Każdy zabieg musi być wykonany ściśle według instrukcji producenta. W przypadku środków szczególnie niebezpiecznych etykieta ma charakter wiążący i stanowi integralną część decyzji rejestracyjnej preparatu.
Kret w ogrodzie? Uwaga na nielegalne praktyki
W ostatnich latach odnotowano przypadki używania fumigantów do zwalczania szkodników w przydomowych ogrodach. Inspekcja podkreśla, że stosowanie silnych środków gazowych do walki z kretami lub gryzoniami jest dopuszczalne wyłącznie wtedy, gdy preparat posiada takie wskazanie w etykiecie i używa go osoba uprawniona.
Nowe zasady od 6 marca 2026 r. – koniec sprzedaży „dla każdego”
Od 6 marca 2026 r. obowiązują zaostrzone przepisy dotyczące obrotu najbardziej niebezpiecznymi fumigantami.
Zmiany obejmują:
- sprzedaż wyłącznie osobom posiadającym ważne zaświadczenie o ukończeniu szkolenia,
- obowiązek dokumentowania każdej transakcji fakturą,
- prowadzenie ewidencji nabywców przez sprzedawcę,
- zakaz sprzedaży internetowej – obrót wyłącznie w punktach stacjonarnych.
Celem regulacji jest ograniczenie dostępu do środków, które w niewłaściwych rękach mogą stanowić śmiertelne zagrożenie.
Kontrole i sankcje – wysokie ryzyko dla nieprzestrzegających przepisów
Naruszenie przepisów w zakresie stosowania i obrotu fumigantami może skutkować:
- karami finansowymi,
- sankcjami administracyjnymi,
- cofnięciem uprawnień,
- odpowiedzialnością karną w przypadku zagrożenia życia lub zdrowia.
Inspekcja zapowiada wzmożone kontrole w sezonie przechowalniczym oraz w punktach sprzedaży środków ochrony roślin.
Fumigacja a bezpieczeństwo przechowalnictwa zbóż
Fumigacja pozostaje skutecznym narzędziem w zwalczaniu szkodników magazynowych, jednak wymaga pełnego profesjonalizmu. W warunkach rosnących kosztów produkcji i presji na ochronę jakości ziarna pojawia się pokusa uproszczeń. W przypadku fumigantów każde odstępstwo od procedur może oznaczać bezpośrednie zagrożenie życia. Bezpieczeństwo operatora, pracowników gospodarstwa oraz osób postronnych musi mieć absolutny priorytet.
