Jasne liście, wolny start roślin i brak wigoru kilka dni po ruszeniu wegetacji – to jeden z pierwszych sygnałów problemów pokarmowych w zbożach ozimych. Najczęściej winny jest azot, ale podobne objawy mogą powodować również niedobór siarki, magnezu, niskie pH gleby lub choroby. Dlatego szybka diagnoza wczesną wiosną decyduje o tempie regeneracji roślin i liczbie kłosów. 

W tym artykule przeczytasz:

• jak rozpoznać pierwsze objawy niedoboru azotu w zbożach ozimych, 
• jak odróżnić niedobór azotu od niedoboru siarki lub magnezu, 
• kiedy trzeba reagować uzupełnieniem nawożenia azotowego. 

Jeżeli chcesz sprawdzić jak zaplanować nawożenie azotowe w zbożach, zobacz również:

​➡ harmonogram nawożenia zbóż ozimych​

Pierwszy sygnał w polu: jasnozielone lub żółtawe liście

Najczęstszy objaw pojawia się tuż po wznowieniu wegetacji. Rośliny zamiast intensywnej zieleni mają wyraźnie jaśniejszy kolor. Najpierw zmiany widoczne są na starszych liściach. 

Dlaczego właśnie tam?

Azot jest składnikiem mobilnym – roślina przenosi go z dolnych liści do młodych części, aby utrzymać wzrost.

Dlatego pierwsze objawy to:

• jasnozielone lub lekko żółtawe starsze liście, 
• słabszy wigor całej plantacji, 
• mniejsza masa liściowa niż na dobrze odżywionych fragmentach pola. 

Jeżeli objawy pojawiają się równomiernie na całym polu, bardzo często oznacza to zbyt małą dostępność azotu w glebie.

Więcej o tym jak działa azot w roślinie i kiedy jest najlepiej pobierany, znajdziesz w sekcji:
➡ nawożenie upraw​

Przy niedoborze azotu żółknął najpierw starsze liście, a przy niedoborze siarki – młode

Drugi sygnał: plantacja „stoi w miejscu”

Po ruszeniu wegetacji zboża powinny szybko odbudować aparat liściowy. Jeśli tego nie robią, warto sprawdzić dostępność składników pokarmowych.

Typowe objawy to:

• wolny start roślin po zimie, 
• słabe krzewienie wtórne, 
• niskie, mało rozbudowane rośliny, 
• różnice w rozwoju między fragmentami pola. 

Rolnicy często opisują to jednym zdaniem: „Zboże ruszyło, ale nie ma siły rosnąć.” Bardzo często oznacza to ograniczony dostęp roślin do azotu. 

​
Trzeci sygnał: różnice w kolorze na polu

Czasami niedobór azotu nie obejmuje całego pola.

Objawy pojawiają się wtedy jako: 

• jaśniejsze place, 
• pasy zgodne z przejazdami nawożenia, 
• słabsze fragmenty na glebach lżejszych. 

Najczęstsze przyczyny takich różnic: 

• nierównomierne rozsiewanie nawozu, 
• wypłukanie azotu z części pola, 
• słabsza struktura gleby.

Różnica koloru w łanie to jeden z najszybszych sygnałów diagnostycznych. 

​Wczesną wiosną łatwo o błędną diagnozę. Podobne objawy mogą powodować również inne czynniki środowiskowe. 

Niedobór siarki

Objawy: 

• jaśniejsze przede wszystkim młode liście, 
• rośliny są blade mimo nawożenia azotem. 

Różnica diagnostyczna: przy niedoborze azotu żółkną starsze liście, przy niedoborze siarki – młode. 

Niedobór magnezu

Może pojawiać się szczególnie na glebach lekkich i kwaśnych.

Objawy: 

• żółknięcie między nerwami liści, 
• nerwy pozostają zielone, 
• objawy pojawiają się najpierw na starszych liściach. 

Niskie pH gleby

Na glebach kwaśnych rośliny często mają ograniczone pobieranie składników pokarmowych, nawet gdy są one obecne w glebie.

Objawy mogą przypominać niedobór azotu:

• wolny wzrost, 
• jasny kolor roślin, 
• słabszy rozwój systemu korzeniowego. 

Choroby liści

W niektórych sytuacjach żółknięcie może być również pierwszym objawem chorób, np.: 

• mączniaka prawdziwego, 
• septoriozy liści. 

Dlatego zawsze warto sprawdzić, czy na liściach nie pojawiają się plamy lub naloty.

Więcej o tym problemie przeczytasz w artykule: 

​➡ Ile siarki w wiosennym nawożeniu​

Kiedy reagować nawożeniem

Decyzja o dawce azotu powinna wynikać z obserwacji pola.

Reagować warto, gdy:

• cała plantacja ma jasnozielony kolor, 
• zboże nie odbudowuje szybko liści po ruszeniu wegetacji, 
• objawy utrzymują się mimo poprawy temperatury. 

Jeżeli rośliny pozostają jasnozielone mimo zastosowanej pierwszej dawki azotu, może to oznaczać:

• zbyt małą dawkę nawozu, 
• straty azotu w glebie, 
• ograniczone pobieranie składników drugorzędowych takich jak siarka i magnez. 

W takiej sytuacji szybka korekta nawożenia azotem lub siarką czy magnezem może zdecydować o tempie regeneracji roślin i liczbie kłosów na metrze kwadratowym. Rozwiązaniem będzie zastosowanie nawozów takich jak: eNpluS, Saletrosan 26, Saletrosan 30.

Czym nawozić, gdy widać niedobór azotu

Gdy objawy są wyraźne, najważniejsze jest szybkie dostarczenie łatwo dostępnego azotu. Najczęściej stosowane nawozy do uzupełnienia azotu wiosną: Pulan, Zaksan, RSM 32.